ताडोबाची मोठी कामगिरी! फुलपाखरे ओळखणारे देशातील पहिले ऑफलाइन AI ॲप लाँच, निसर्गप्रेमींसाठी मोठी भेट

ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाने जैवविविधता संवर्धन आणि तंत्रज्ञानाचा संगम घडवत एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. इंटरनेट किंवा मोबाइल नेटवर्कशिवाय फुलपाखरांच्या प्रजाती ओळखणारे 'लेपीस्कॅन बटरफ्लाय आयडी' हे देशातील पहिले ऑफलाइन एआय ॲप निसर्गप्रेमी, विद्यार्थी आणि संशोधकांसाठी उपयुक्त ठरणार आहे.

• ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाने इंटरनेटशिवाय फुलपाखरांच्या प्रजाती ओळखणारे देशातील पहिले ऑफलाइन एआय ॲप ‘लेपीस्कॅन बटरफ्लाय आयडी’ लॉन्च केले आहे.
• या ॲपमध्ये सुमारे 1,000 फुलपाखरांच्या प्रजातींचा समावेश असून मशीन लर्निंगच्या मदतीने काही क्षणांत अचूक ओळख पटते.
• 25 अतिरिक्त फुलपाखरांच्या नोंदी करणाऱ्या वापरकर्त्यांना वनविभागाकडून मोफत जंगल सफारीची संधी मिळणार आहे.

चंद्रपूर: ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाने जैवविविधता संवर्धन आणि नागरिक विज्ञानाला चालना देण्याच्या दिशेने देशपातळीवर एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) आधारित ‘लेपीस्कॅन बटरफ्लाय आयडी’ या अभिनव मोबाइल ॲपचे लोकार्पण करून ताडोबाने तंत्रज्ञान आणि वनसंवर्धनाचा संगम घडवून आणला. इंटरनेट किंवा मोबाइल नेटवर्कशिवाय फुलपाखरांच्या प्रजातींची अचूक ओळख करून देणारे हे देशातील कोणत्याही व्याघ्र प्रकल्पाने विकसित केलेले पहिले ऑफलाइन एआय ॲप असल्याचे वनविभागाने सांगितले.

Tech Tips: घरबसल्या असं डाऊनलोड करा डिजिटल रेशन कार्ड… फॉलो करा स्टेप बाय स्टेप ही प्रोसेस

आंतरराष्ट्रीय व्याघ्घ्र दिनाच्या पूर्वसंध्येला महाराष्ट्राचे वनमंत्री गणेश नाईक यांच्या हस्ते या ॲपचे लोकार्पण करण्यात आले. यावेळी वनविभागाचे सचिव मिलिंद म्हैसकर, मित्राचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी प्रवीण परदेशी, प्रधान मुख्य वनसंरक्षक व वनबल प्रमुख श्रीनिवास राव, प्रधान मुख्य वनसंरक्षक (वन्यजीव) एम. एस. रेड्डी यांच्यासह वनविभागातील वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.  (फोटो सौजन्य – AI Created) 

ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाच्या इन-हाऊस विकासकांच्या चमूने विकसित केलेले हे ॲप निसर्गप्रेमी, विद्यार्थी, संशोधक, वन्यजीव अभ्यासक आणि सर्वसामान्य नागरिकांसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे. मोबाइलमधील मशीन लर्निंग तंत्रज्ञानाच्या मदतीने इंटरनेट किंवा मोबाइल नेटवर्क उपलब्ध नसतानाही फुलपाखराचे छायाचित्र स्कॅन करून काही क्षणांत त्याच्या प्रजातीची अचूक माहिती हे ॲप उपलब्ध करून देते. त्यामुळे दुर्गम वनक्षेत्रातही फुलपाखरांची ओळख पटविणे आता अधिक सोपे होणार आहे. या ॲपमध्ये १ हजार फुलपाखरांच्या प्रजातींचा समावेश करण्यात आला आहे.

सध्या पर्यटक आणि निसर्ग अभ्यासक वाघांसोचतच इतर वन्यजीव व फुलपाखरांविषयीही मोठी उत्सुकता दाखवत आहेत. मात्र, नेटवर्क नसलेल्या वनक्षेत्रात प्रजातीची ओळख पटविणे कठीण होते. आमच्या इन-हाऊस विकासकांनी तयार केलेले ‘लेपीस्कॅन’ हे ॲप ही अडचण दूर करून जैवविविधतेच्या संवर्धनात नागरिकांचा सहभाग वाढविण्यास मोलाची मदत करेल. – प्रभुनाथ शुक्ला, प्रकल्प संचालक, ताडोबा-अंधारी प्रकल्प.

Friendship Day 2026: फ्रेंडशिप डे होईल आणखी खास! Gemini AI च्या मदतीने बनवा मित्रांसोबतचे अनोखे फोटो, वापरा हे प्रॉम्प्ट्स

२५ नोंदी करणाऱ्यांना मोफत सफारी

नागरिक विज्ञानाला प्रोत्साहन देण्यासाठी वनविभागाने या ॲपशी प्रोत्साहनपर उपक्रमही जोडला आहे. २५ अतिरिक्त फुलपाखरांच्या नोंदी करणाऱ्या वापरकर्त्यांना एक मोफत जंगल सफारी देण्यात येणार आहे. हे ॲप गुगल प्ले स्टोअरवर विनामूल्य उपलब्ध असून ताडोबाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरील सिटिझन सायन्स विभागातही बटरफ्लाय आयडी सुविधा सुरू करण्यात आली आहे. वापरकर्त्यांच्या गोपनीयतेचा विचार करून या ॲपमध्ये वैयक्तिक माहिती सुरक्षित ठेवण्यावर विशेष भर देण्यात आला. वापरकर्त्यांच्या भौगोलिक हालचालींचा कोणताही मागोवा घेतला जाणार नसल्याचे वनविभागाने स्पष्ट केले आहे.

(डिस्क्लेमर: हे नवराष्ट्र वृत्तपत्राचे स्वयंचलित न्यूज फीड आहे. ते navarashtra.com च्या कर्मचाऱ्यांनी संपादित केलेले नाही.)