गुरुवार, 13 ऑगस्ट 2026
Digital Indiaने बदललं तुमचं आयुष्य? (फोटो सौजन्य- सोशलमीडिया)
1 जुलै 2015 रोजी सुरू झालेल्या डिजिटल इंडिया उपक्रमाला आता 11 वर्षे पूर्ण झाली आहेत. या काळात तंत्रज्ञान शहरापुरतं मर्यादित न राहता गावागावात पोहोचलं. त्यामुळे सामान्य माणसाच्या रोजच्या व्यवहारात मोठा बदल झाला.
पूर्वी बँकेत छोटंसं काम असलं तरी शाखेत जाणं भाग होतं. आता पैसे पाठवणे, खात्यात किती रक्कम आहे हे पाहणे, बिल भरणे किंवा काही गुंतवणुकीची कामं मोबाईलवरून करता येतात.
ऑनलाइन बँकिंगमुळे वेळ वाचला आणि व्यवहार करण्याची पद्धतही बदलली. विशेष म्हणजे भारतातील डिजिटल व्यवहारांचा वेग पाहता, ही सुविधा आता केवळ पर्याय राहिलेली नाही, तर अनेकांच्या आयुष्याचा नियमित भाग बनली आहे. Digital India
घरात महत्त्वाची कागदपत्रं कुठे ठेवली आहेत, हे शोधताना अनेकदा संपूर्ण कपाट उघडावं लागायचं. आता डिजीलॉकरमुळे ही अडचण कमी झाली आहे.
आधार, ड्रायव्हिंग लायसन्स, शैक्षणिक कागदपत्रं आणि इतर प्रमाणपत्रं डिजिटल स्वरूपात जतन करता येतात. गरज पडली तर संबंधित कागदपत्र मोबाईलवरून दाखवता येतं. त्यामुळे कागद हरवण्याची किंवा त्याची प्रत सतत सोबत ठेवण्याची चिंता कमी झाली.
लांब प्रवासात टोल नाक्यावरची रांग अनेकांना त्रासदायक वाटायची. वाहनांची संख्या जास्त असेल तर काही मिनिटांचं कामही बराच वेळ घ्यायचं.
FASTag मुळे ही परिस्थिती बदलली. वाहनाच्या काचेवर लावलेल्या टॅगमधून टोलची रक्कम आपोआप वजा होते. गाडी थांबण्याचा वेळ कमी झाल्याने इंधन आणि वेळ दोन्हीची बचत होऊ लागली.
डिजिटल सुविधांचा सर्वात मोठा फायदा ग्रामीण भागालाही झाला आहे. सामान्य सेवा केंद्रांमधून अनेक सरकारी आणि इतर ऑनलाइन सुविधा लोकांना जवळच्या ठिकाणी मिळू लागल्या.
Independence Day Special: देशभक्तीच्या कथा पाहण्याची Airtel आयपीटीव्हीवर रंगतदार मेजवानी
पासपोर्टशी संबंधित अर्ज, विमा, विविध प्रमाणपत्रं आणि इतर सेवा मिळवण्यासाठी प्रत्येक वेळी मोठ्या शहरात जाण्याची गरज राहिली नाही. देशभरातील हजारो केंद्रांनी डिजिटल सेवांचा हा प्रवास गावांच्या पातळीपर्यंत नेला आहे.
UPI आल्यानंतर पैसे देण्याची सवयच बदलली. छोट्या दुकानातील चहापासून मोठ्या खरेदीपर्यंत QR कोड स्कॅन करून काही सेकंदांत पैसे देता येतात. भाजीवाला, रिक्षाचालक, किराणा दुकानदार किंवा मोठं दुकान असो, डिजिटल पेमेंटचा वापर आता सर्वत्र दिसतो. त्यामुळे अनेकांच्या खिशात कायम रोख पैसे ठेवण्याची गरज कमी झाली आहे.
डिजिटल बदलाचा खरा अर्थ तेव्हाच आहे, जेव्हा त्याचा फायदा शहराबरोबर गावातील माणसालाही मिळतो. भारतनेटसारख्या प्रकल्पांमुळे ग्रामीण भागात इंटरनेटची सुविधा वाढवण्यावर भर दिला जात आहे.
इंटरनेट उपलब्ध झाल्याने गावातील विद्यार्थ्यांना ऑनलाइन शिक्षण, नागरिकांना डिजिटल सरकारी सेवा आणि लोकांना बँकिंगसारख्या सुविधा अधिक सहज मिळू शकतात.
डिजिटल इंडियाची कहाणी म्हणजे फक्त मोठ्या तंत्रज्ञानाची गोष्ट नाही. ती आपल्या रोजच्या छोट्या सवयी बदलण्याची कहाणी आहे. बँकेची रांग, कागदांची फाइल, टोलवरील प्रतीक्षा किंवा हातात रोख पैसे ठेवण्याची गरज—अशा अनेक गोष्टी हळूहळू मागे पडल्या. मोबाईलमधून काही सेकंदांत होणाऱ्या या कामांमुळे तंत्रज्ञान आता आपल्या आयुष्याचा भागच बनलं आहे.
