शुक्रवार, 14 ऑगस्ट 2026
अमेरिका कुठे आहे, ते आवाज का उठवत नाहीये? बलुचिस्तानमधील एफ-१६ हत्याकांडानंतर ट्रम्प यांच्या मौनावर प्रश्नचिन्ह ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
पाकिस्तानचा सर्वात मोठा परंतु अत्यंत उपेक्षित आणि सोशिक प्रदेश असलेल्या बलुचिस्तान प्रांतात मानवाधिकार उल्लंघनाचा आणि लष्करी अत्याचाराचा एक भयानक प्रकार समोर आला आहे. पाकिस्तान सैन्याने बलुचिस्तानच्या (Balochistan)अंतर्गत भागांमध्ये मानवी वस्त्यांवर आणि स्थानिक नागरिकांच्या कार्यक्रमांवर अमेरिकानिर्मित अत्यंत आधुनिक एफ-१६ (F-16) लढाऊ विमानांचा वापर करून बॉम्बवर्षाव केला आहे. या रक्तरंजित लष्करी कारवाईमध्ये महिला आणि निष्पाप बालकांसह ३० हून अधिक नागरिकांना आपला जीव गमवावा लागला आहे. या विनाशकारी घटनेनंतर संपूर्ण बलुचिस्तानमध्ये अत्यंत संतापाची लाट उसळली असून, बलुच नेते आणि विविध आंतरराष्ट्रीय मानवाधिकार संघटनांनी या प्रकरणी थेट अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) आणि त्यांच्या प्रशासनाच्या मौनावर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.
बलुचिस्तानमधील मुख्य राजकीय संघटना आणि मानवाधिकार कार्यकर्त्यांच्या दाव्यानुसार, ही कारवाई अशा वेळी करण्यात आली जेव्हा स्थानिक बलुच नागरिक आपल्या पारंपारिक आणि ऐतिहासिक स्वातंत्र्यदिनाचा उत्सव साजरा करण्यासाठी एकत्र आले होते. या आनंदाच्या वातावरणात अचानक आकाशातून पाकिस्तानी हवाई दलाच्या एफ-१६ विमानांनी क्षेपणास्त्रे आणि बॉम्ब डागण्यास सुरुवात केली. क्षणात संपूर्ण परिसराचे रूपांतर स्मशानात झाले. घरांची धूळधाण झाली, गाड्या जळून खाक झाल्या आणि लहान मुलांचे मृतदेह ढिगाऱ्याखाली गाडले गेले. यापूर्वीही पाकिस्तानने खैबर-पख्तुनख्वा आणि इतर सीमावर्ती भागात स्वतःच्याच नागरिकांवर अशा प्रकारच्या विमानांचा वापर केल्याचे आरोप झाले आहेत.
या भीषण घटनेनंतर सर्वात मोठा राजकीय आणि नैतिक प्रश्न वॉशिंग्टन आणि व्हाईट हाऊसच्या भूमिकेवर निर्माण झाला आहे. अमेरिकेने पाकिस्तानला एफ-१६ लढाऊ विमाने, त्यांची अत्याधुनिक इंजिने, रडार यंत्रणा आणि क्षेपणास्त्रे ही केवळ दहशतवादाविरुद्धच्या कारवाईसाठी (Counter-terrorism Operations) दिली होती. मात्र, पाकिस्तानचे लष्कर आणि गुप्तचर संस्था आयएसआय (ISI) या विमानांचा वापर स्वतःच्या हक्कांची मागणी करणाऱ्या, मानवाधिकारांसाठी लढणाऱ्या निष्पाप बलुच नागरिकांचा आवाज दाबण्यासाठी करत आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : CENTCOM: सैनिक ‘USS Abraham Lincoln’ वरून समुद्रात उड्या मारून का करत आहेत आत्महत्या? पेंटागॉनने उघड केले सत्य
बलुच संघटनांच्या मते, दहशतवादाचा सामना करण्याच्या नावाखाली अमेरिकन करदात्यांच्या पैशातून पाकिस्तानला अब्जावधी डॉलर्सची लष्करी आणि आर्थिक मदत पुरवली गेली. परंतु, हीच लष्करी शक्ती आज महिला, बालके आणि वयोवृद्धांच्या हत्याकांडासाठी वापरली जात आहे. या संपूर्ण हिंसाचारावर वॉशिंग्टनने बाळगलेले मौन हे पाकिस्तानच्या या अत्यंत बेकायदेशीर आणि अमानुष कृत्याला एकप्रकारे मूक संमती देण्यासारखे आहे, असा आरोप बलुच जनतेकडून अत्यंत तीव्र शब्दांत केला जात आहे.
या भीषण वास्तवानंतर प्रख्यात बलुच मानवाधिकार कार्यकर्ते आणि नेते मीर यार बलुच (Mir Yar Baloch) यांनी डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनावर जोरदार हल्लाबोल केला आहे. त्यांनी अमेरिकेला त्यांच्या ऐतिहासिक जबाबदारीची आठवण करून देत ट्रम्प प्रशासनाकडे तातडीने पुढील कडक आणि ठोस कारवाई करण्याची अधिकृत मागणी केली आहे:
१. लष्करी मदत आणि आर्थिक पुरवठा तात्काळ स्थगित करावा: पाकिस्तानला दिली जाणारी सर्व प्रकारची संरक्षण साधने, प्रगत शस्त्रे, दारुगोळा आणि प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष आर्थिक मदतीचा तात्काळ आढावा घेऊन ती पूर्णपणे थांबवण्यात यावी.
२. एफ-१६ विमानांच्या सुट्या भागांचा पुरवठा बंद करावा: अमेरिकेने पाकिस्तानी हवाई दलाच्या ताफ्यातील एफ-१६ विमानांसाठी आवश्यक असलेले इंजिन सपोर्ट, आधुनिक सॉफ्टवेअर अपग्रेड, तांत्रिक दुरुस्ती आणि सुट्या भागांचा पुरवठा (Spare Parts) त्वरित रोखावा.
३. युद्ध गुन्ह्यांसाठी आंतरराष्ट्रीय जबाबदारी: निष्पाप बलुच नागरिकांवर करण्यात आलेल्या या भीषण बॉम्बवर्षावाला आणि मानवाधिकार उल्लंघनाला ‘युद्ध गुन्हा’ (War Crimes) मानून पाकिस्तानच्या लष्करी अधिकाऱ्यांवर आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात खटला चालवला जावा.
४. पाकिस्तानला ‘दहशतवादाचा प्रायोजक देश’ घोषित करावे: पाकिस्तान राज्यपुरस्कृत दहशतवादाला खतपाणी घालत असल्याने आणि मानवी हक्कांचे उघड उल्लंघन करत असल्याने त्याच्यावर कठोर आंतरराष्ट्रीय आर्थिक निर्बंध लादावेत आणि त्याला अधिकृतपणे ‘State Sponsor of Terrorism’ घोषित करावे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : BRICS2026: अमेरिकेच्या डॉलरला थेट आव्हान! इराणचा ब्रिक्समध्ये मास्टरस्ट्रोक; रुपया, युआन अन् रुबलमध्ये होणार आंतरराष्ट्रीय व्यापार
बलुचिस्तानमधील या हवाई हल्ल्यांनंतर समोर आलेली छायाचित्रे आणि व्हिडियो अत्यंत हृदयद्रावक आहेत. उद्ध्वस्त झालेली घरे, आगीच्या ज्वाळा आणि रक्ताने माखलेले रस्ते पाहून या परिस्थितीची तुलना जागतिक माध्यमांमध्ये गाझा पट्टीतील (Gaza) विनाशाशी केली जात आहे. ज्याप्रमाणे गाझामध्ये मानवी हक्कांचा प्रश्न जागतिक स्तरावर उपस्थित केला जातो, त्याचप्रमाणे बलुचिस्तानमधील या अमानुष हिंसाचारावर जागतिक समुदायाने, विशेषतः संयुक्त राष्ट्राने (UN) आणि मानवाधिकार संघटनांनी तातडीने लक्ष केंद्रित केले पाहिजे, अशी विनंती बलुच नेत्यांनी केली आहे.
केवळ राजनैतिक आणि राजकीय निषेधापुरते मर्यादित न राहता, बलुच नेतृत्वाने आता संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवाधिकार परिषदेत (UNHRC) आणि आंतरराष्ट्रीय न्यायालय (ICJ) येथे जाण्याचा निर्णय घेतला आहे. याशिवाय, अफगाणिस्तान आणि इतर शेजारी देशांनी देखील बलुचिस्तानच्या या स्वातंत्र्याच्या आणि अस्तित्वाच्या लढ्याला आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठांवर अधिकृत पाठिंबा द्यावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
पाकिस्तानच्या या स्थानिक दडपशाहीविरोधात आणि लष्करी हुकूमशाहीविरोधात आता बलुच नागरिक शांत बसण्याच्या मूडमध्ये नाहीत. त्यांनी हा मुद्दा पूर्णपणे जागतिक व्यासपीठावर नेऊन ठेवला आहे. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, अमेरिकेकडे पाकिस्तानच्या लष्करी पायाभूत सुविधांवर – विशेषतः त्यांच्या एफ-१६ विमानांच्या ताफ्यावर – तांत्रिक नियंत्रण ठेवण्याची पूर्ण क्षमता (End-Use Monitoring) उपलब्ध आहे. जर अमेरिकेने तातडीने एफ-१६ चे सुटे भाग किंवा तांत्रिक सपोर्ट रोखला, तर पाकिस्तानी हवाई दल या विमानांचा वापर मानवी वस्त्यांवर करू शकणार नाही.
आता चेंडू ट्रम्प प्रशासनाच्या कोर्टात आहे. अमेरिका मानवाधिकारांच्या आणि लोकशाहीच्या तत्त्वांचे रक्षण करण्यासाठी पाकिस्तानविरुद्ध कठोर पावले उचलणार की आपल्या भू-राजकीय स्वार्थासाठी या निष्पाप नागरिकांच्या रक्ताकडे दुर्लक्ष करणार, याकडे संपूर्ण जगाचे आणि विशेषतः बलुचिस्तानच्या सोशिक जनतेचे बारीक लक्ष लागून राहिले आहे.
