Central Asia Geopolitics : मित्रानेच केला घात! रशियाच्या घरात घुसून चीनचा मोठा गेम; मध्य आशियात पुतिनचा दबदबा मोडित?

Russia China Relations : चीन आणि रशिया एकमेकांचे चांगले मित्र आहेत. मात्र चीनने युक्रेन युद्धात रशिया अडकल्याचा फायदा घेत मध्य आशियातील पुतिन यांच्या प्रभावाला मोठे चॅलेंज दिली आहे.

• मध्य आशियात चीनचा मोठा गेम
• रशियाच्या नियंत्रणात असलेल्या देशांमध्ये मोठी गुंतवणूक
• पुतिन यांचा दबदबा कमी ?

Central Asia Geopolitics : मध्य आशियातील राजकारणात एक मोठी उलथापालथ सुरु आहे. सोव्हिएत युनियनच्या अविभाज्य भाग असलेल्या देशांवर आता रशियाची पकड सुटताना दिसत आहे. या संधीचा फायदा चीनने घेतला असून केवळ युरोपच नव्हे, तर मध्य आशियातील सीमकरणेही बदलली आहे. यामुळे रशियाचा मध्य आशियातील प्रभावाल धक्का पोहचलो असून रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमिर पुतिन (Vladimir Putin) यांची टेन्शन वाढले आहे.

US-Iran War : इराणवर हल्ला अन् रशियाची चांदी! पुतिन यांच्या तिजोरीत पडणार अब्जावधींचा पाऊस?

रशियाच्या घरात घुसून चीनचा मोठा गेम

चीन (China) गेल्या अनेक दशकांपासून मध्य आशियात केवळ आर्थिक भागीदार म्हणून ओळखला जायचा. मात्र युक्रेन युद्धात रशिया (Russia) अकडल्याने या संधीचा फायदा चीनने घेतला आहे. चीनने मध्य आशियात केवळ व्यापारच नव्हे, तर इतर क्षेत्रांमध्ये देखील आर्थिक महासत्ता तयार केली आहे. यामुळे रशियाच्या व्हिटो पॉवरला धक्का पोहोचला आहे. चीनने केवळ या क्षेत्रांमध्ये आपला प्रभावच वाढवलेला नाही, तर संपूर्ण क्षेत्राचे री-वायरिंग करत आहे. चीन लॉजिस्टिक, उर्जा, पुरवठा साखली, फायनान्स आणि डिजिटल गव्हर्नन्स सारख्या अनेक महत्वाच्या क्षेत्रांमध्ये नियंत्रण मिळवत आहे.

मध्य आशियातील किर्गिस्तान, कझाकस्तान, ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान, उझबेकिस्तान या देशांमध्ये आपला प्रभाव बळकट करत आहे. चीनने या क्षेत्रांमध्ये टेलिकॉम, सीसीटीव्ही आणि पेमेंट गेचटवे तंत्रज्ञान गुंतवणूक केली आहे. तसेच या देशांच्या पायाभूत सुविधा जसे की रेल्वे ट्रॅकिंग पासून ते सिग्नलपर्यंतच्या सिस्टमध्ये चीनचे तंत्रज्ञान आहे.

रशियाचा दबदबा कमी झाला?

• चीनने रशिया युक्रेन युद्धात गुंतलेला असतानाच मध्य आशियातील देशांमध्ये अनेक संस्था स्थापन केल्या. या संस्थांमध्ये रशियाचा समावेश नाही. यामुळे रशियाच्या नेतृत्वाखालील CSTO किंवा EAEU यांसारख्या संघटना कमकुवत झाल्या.
• शिवाय युक्रेन युद्धामुळे रशिया सध्या आर्थिकदृष्ट्या चीनवर अवलंबून आहे. यामुळे मध्य आशियातील चीनच्या वाढत्या प्रभावाला रोखणे देखील रशियासाठी अत्यंत कठीण आहे.
• तजाकिस्तानसारख्या देशांच्या जीडीपीत ४८ टक्के कामगार हे रशियाचे आहेत. परंतु युक्रेन युद्धात स्वत:चा बचाव करण्यासाठी ही संख्या कमी झाली आहे. यामुळे मध्य आशियातील देशांचा रशियावरील विश्वास उडाला आहे.
• शिवाय रशियावर पाश्चत्य देश आणि अमेरिकेच्या निर्बंधामुळेही अनेक देश चीनकडे वळू लागले आहेत.

Middle East War : इराणच्या भात्यात चीनचं ब्रम्ह्मास्त्र! असं तंत्रज्ञान दिलं की अमेरिकेचे रडार निकामी, रशियाही गुप्तपणे करतोय मदत?