Khamenei funeral: पंतप्रधान मोदी खामेनींच्या अंत्यविधीला उपस्थित राहणार? इराणच्या निमंत्रणाने वाढले जागतिक राजकारणातील तापमान

इराणचे सर्वोच्च नेते, अयातुल्ला अली खामेनी, २८ फेब्रुवारी रोजी अमेरिका आणि इस्रायलच्या हल्ल्यात मारले गेले. इराणने आता त्यांच्या अंत्यविधीचे आयोजन करण्याची योजना जाहीर केली असून, पंतप्रधान मोदींना त्यात सहभागी होण्यासाठी आमंत्रित केले आहे.

• मोदींना औपचारिक निमंत्रण
• ४ ते ९ जुलै दरम्यान अंत्यसंस्कार
• भारताची सावध भूमिका

PM Modi to attend Ayatollah Khamenei funeral 2026 : जागतिक राजकारणातून सध्या एक अत्यंत मोठी आणि राजनैतिकदृष्ट्या (Diplomatically) संवेदनशील बातमी समोर येत आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते (Supreme Leader) अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या आगामी अंत्यविधीसाठी इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांनी भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना अधिकृतपणे आमंत्रित केले आहे. गेल्या २८ फेब्रुवारी रोजी अमेरिका आणि इस्रायलच्या एका भीषण संयुक्त लष्करी हल्ल्यात अयातुल्ला अली खामेनी मारले गेले होते. या घटनेनंतर पश्चिम आशियात मोठा तणाव निर्माण झाला होता. आता त्यांच्या मृत्यूनंतर तब्बल चार महिन्यांनी इराणमध्ये त्यांच्या भव्य अंत्यविधीचे नियोजन करण्यात आले आहे. या अत्यंत संवेदनशील प्रसंगी भारताचे पंतप्रधान तिथे उपस्थित राहणार का, याकडे आता संपूर्ण जगाच्या नजरा लागल्या आहेत.

या संपूर्ण प्रकरणातील सर्वात महत्त्वाची आणि लक्षवेधी गोष्ट म्हणजे, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर कोणताही जाहीर शोकसंदेश जारी केला नव्हता. आंतरराष्ट्रीय राजकारणात भारताची इस्रायल आणि अमेरिका या दोन्ही देशांशी असलेली मैत्री पाहता, भारताने या विषयावर अत्यंत सावध आणि संतुलित भूमिका घेतल्याचे दिसून आले. असे असले तरी, राजनैतिक शिष्टाचार पाळत भारताचे परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री यांनी नंतर नवी दिल्लीतील इराणी दूतावासाला प्रत्यक्ष भेट दिली होती आणि भारत सरकारच्या वतीने तिथल्या शोकपुस्तिकेवर अधिकृत स्वाक्षरी केली होती. त्यामुळे भारताने इराणसोबतचे आपले जुने संबंध पूर्णपणे नाकारलेले नाहीत, हे स्पष्ट होते.

काय आहे इराणचा भव्य अंत्यविधी सोहळ्याचा प्लॅन?

अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या निधनानंतर तब्बल चार महिन्यांनी हे अंतिम संस्कार पार पडत आहेत, ज्यामुळे या विलंबाबाबतही जागतिक स्तरावर अनेक तर्कवितर्क लावले जात आहेत. इराण सरकारने जाहीर केलेल्या अधिकृत वेळापत्रकानुसार, ४ जुलै रोजी तेहरानमधील प्रसिद्ध ग्रँड मौसला कॉम्प्लेक्स (Grand Mosalla Complex) येथे त्यांच्या पार्थिवावर अंतिम धार्मिक संस्कार करून या विधींना सुरुवात केली जाईल. यानंतर तेहरान आणि कोम या इराणमधील प्रमुख शहरांमध्ये भव्य सार्वजनिक अंत्ययात्रा काढण्यात येणार आहेत. इतकेच नव्हे तर, शेजारील देश इराकमधील नजफ आणि कर्बला या शिया पंथीयांच्या अत्यंत पवित्र शहरांमध्येही खामेनी यांच्या आत्म्यासाठी विशेष प्रार्थना केल्या जातील.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Masoud Pezeshkian: ‘जगातील मुस्लिमांनी एकत्र यावे,’ इराणच्या राष्ट्रपतींनी पाकिस्तानला ‘Islamic NATO’ स्थापन करण्याचे केले आवाहन

या प्रदीर्घ चालणाऱ्या अंत्यविधी सोहळ्याचा शेवट ९ जुलै रोजी होईल. अयातुल्ला अली खामेनी यांचे मूळ गाव असलेल्या मशहद येथे त्यांना दफन केले जाईल. मशहद येथील ऐतिहासिक आणि अत्यंत पवित्र मानल्या जाणाऱ्या ‘इमाम रझा दर्ग्यात’ (Imam Reza Shrine) त्यांच्या पार्थिवाला अंतिम विसावा दिला जाणार आहे. इराणी अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या अंदाजानुसार, आपल्या सर्वोच्च नेत्याला शेवटचा निरोप देण्यासाठी या ५ ते ६ दिवसांच्या कालावधीत इराण आणि संपूर्ण जगातून लाखो शिया मुस्लिम भाविक आणि नागरिक उपस्थित राहण्याची शक्यता आहे. या मोठ्या जनसमुदायाला हाताळणे आणि सुरक्षा व्यवस्था राखणे हे सध्या इराणी प्रशासनासमोर मोठे आव्हान असणार आहे.

भारताची द्विधा मनःस्थिती आणि ऐतिहासिक संबंध

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी स्वतः या अंत्यविधीला उपस्थित राहणार की नाही, यावर अद्याप भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) कोणतेही अधिकृत वक्तव्य केलेले नाही. जर आपण भूतकाळातील घटना पाहिली, तर मे २०२४ मध्ये जेव्हा तत्कालीन इराणी राष्ट्राध्यक्ष इब्राहिम रईसी यांचा हेलिकॉप्टर अपघातात मृत्यू झाला होता, तेव्हा भारताने एक दिवसाचा राष्ट्रीय दुखवटा जाहीर केला होता. तसेच रईसी यांच्या अंत्यविधीला भारताचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी तत्कालीन उपराष्ट्रपती जगदीप धनखर यांच्या नेतृत्वाखाली एक उच्चस्तरीय शिष्टमंडळ इराणला पाठवले होते. मात्र, खामेनी यांच्यावर अमेरिका-इस्रायलने हल्ला केला असल्याने, यावेळी परिस्थिती पूर्णपणे वेगळी आणि अत्यंत गुंतागुंतीची आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Choe Hyon: उत्तर कोरियाचा समुद्रात अकल्पनीय विध्वंस! 5,000 टनी विनाशिका नौदलात सामील; किम जोंग-उनचा शत्रूंना थेट इशारा

भारताचे इराणसोबतचे संबंध केवळ राजकीय नसून ते अनेक दशकांपासूनचे धोरणात्मक आणि आर्थिक संबंध आहेत. भारताने इराणमधील अत्यंत महत्त्वाच्या ‘चाबहार बंदराच्या’ (Chabahar Port) विकासात मोठी गुंतवणूक केली आहे, जे भारताला मध्य आशिया आणि युरोपशी जोडण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अमेरिकेसोबत इराणचा कितीही संघर्ष सुरू असला, तरी भारताने नेहमीच स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण ठेवत पंतप्रधान मोदी आणि परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांच्या माध्यमातून इराणी नेत्यांशी वेळोवेळी चर्चा केली आहे. आता अशा परिस्थितीत पंतप्रधान मोदी स्वतः इराणला जातात, की आधीसारखेच एखादे शिष्टमंडळ पाठवून भारताची ‘बॅलन्सिंग ॲक्ट’ (Balancing Act) रणनीती कायम ठेवतात, हे पाहणे उत्सुकतेचे ठरणार आहे.