Iran-US Peace Talks: ‘अणुबॉम्ब नको, पण युरेनियम सोडणार नाही’; शांततेच्या टेबलावर मसूद पेझेश्कियान यांचा आक्रमक अवतार

इराणचे अध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान म्हणाले की, त्यांच्या देशाला अण्वस्त्रे विकसित करायची नाहीत, परंतु युरेनियम संवर्धनाचा आपला हक्क ते सोडणार नाहीत. या रविवारी स्वित्झर्लंडमध्ये तेहरान आणि वॉशिंग्टन यांच्यात चर्चा सुरू होत असतानाच त्यांनी ही टिप्पणी केली आहे.

• अण्वस्त्रांना नकार, संवर्धनावर ठाम
• ६ अब्ज डॉलर्सचा निधी मुक्त होणार
• जागतिक मध्यस्थी आणि लेबनॉन संकट

Iran US peace talks Switzerland 2026 : पश्चिम आशियातील प्रदीर्घ काळ चाललेल्या युद्ध आणि संघर्षानंतर आता जागतिक राजकारणाला एक नवी आणि सकारात्मक दिशा मिळताना दिसत आहे. स्वित्झर्लंडमध्ये अमेरिका आणि तेहरान यांच्यात सुरू झालेल्या अत्यंत महत्त्वाच्या शांतता चर्चेदरम्यान इराणचे अध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांनी एक मोठे आणि धाडसी वक्तव्य केले आहे. अध्यक्ष पेझेश्कियान यांनी जाहीर केले आहे कि, इराणचा कोणताही अण्वस्त्र किंवा अणुबॉम्ब विकसित करण्याचा इरादा नाही आणि गरज पडल्यास देश या गोष्टीची लेखी पुष्टी देण्यासही तयार आहे. मात्र, त्याच वेळी त्यांनी अमेरिकेसह संपूर्ण जगाला ठणकावून सांगितले की, युरेनियम संवर्धनाचा (Uranium Enrichment) आपला हक्क इराण कोणत्याही परिस्थितीत सोडणार नाही आणि समोरील देशांना हा अधिकार मान्य करण्याशिवाय दुसरा कोणताही पर्याय उरलेला नाही.

स्वित्झर्लंडमधील निसर्गरम्य बर्गेनस्टॉक (Bürgenstock) येथे वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यात ही हाय-व्होल्टेज राजनैतिक चर्चा सुरू झाली आहे. या बैठकीच्या पार्श्वभूमीवर इराणच्या अध्यक्षांच्या अधिकृत संकेतस्थळावर त्यांचे हे विधान प्रसिद्ध करण्यात आले आहे. या वाटाघाटींबाबत अधिक तपशील देताना पेझेश्कियान म्हणाले की, सध्या ज्या अटींवर प्राथमिक करार किंवा सामंजस्य होत आहे, त्या सर्व अटी पूर्णपणे इराणच्या हिताच्या आणि बाजूने आहेत. विशेष म्हणजे, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनीही अखेरीस इराणच्या या अधिकारांना मान्यता दिली असल्याचे त्यांनी सूचित केले आहे. या करारामुळे इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू सर्वात जास्त नाराज होतील, असा थेट टोलाही इराणी अध्यक्षांनी लगावला.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Hybrid Cars : 60 दिवस, अमेरिकेचे 6 अब्ज डॉलर्स, आणि संपूर्ण जगाची नजर; US-Iran शांतता चर्चेसाठी JD Vance स्वित्झर्लंडमध्ये दाखल

६ अब्ज डॉलर्सचा गोठवलेला निधी आणि तेलाची विक्री

या ऐतिहासिक शांतता चर्चेच्या अजेंड्यामध्ये इराणच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा दिलासा देणाऱ्या गोष्टींचा समावेश आहे. कतारच्या बँकांमध्ये सध्या गोठवून ठेवलेला इराणचा तब्बल ६ अब्ज डॉलर्सचा (6 Billion Dollars) निधी लवकरच मुक्त केला जाणार असून तो तेहरानला परत मिळेल, असा विश्वास अध्यषांनी व्यक्त केला आहे. याशिवाय, इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बघाई यांनी प्रसारमाध्यमांना सांगितले की, केवळ गोठवलेला निधीच नाही, तर आंतरराष्ट्रीय बाजारात इराणी कच्च्या तेलाच्या (Iranian Oil) थेट विक्रीसाठी आवश्यक असलेले परवाने पुन्हा जारी करण्यावरही या बैठकीत सकारात्मक चर्चा होत आहे.

परंतु, या आर्थिक बाबींशिवाय मध्यपूर्वेतील चालू घडामोडींवरही या बैठकीत गंभीर खल सुरू आहे. प्रवक्ते बघाई यांच्या मते, इस्रायल (झायोनिस्ट राजवट) लेबनॉनमध्ये सातत्याने शांततेची आश्वासने मोडून हिजबुल्ला विरुद्ध आक्रमकता दाखवत आहे. त्यामुळे लेबनॉनमधील युद्धजन्य परिस्थितीवर नियंत्रण मिळवणे आणि तिथे शांतता प्रस्थापित करणे हा या रविवारी सुरू झालेल्या आंतरराष्ट्रीय चर्चेचा मुख्य आणि अत्यंत संवेदनशील विषय बनला आहे.

पाकिस्तानी मध्यस्थी आणि आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेची भूमिका

या संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय घडामोडींमध्ये एक अनपेक्षित आणि महत्त्वाचे वळण पाहायला मिळाले, जेव्हा अमेरिकेचे उपराष्ट्रपती जेडी व्हान्स (JD Vance), विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि जेरेड कुशनर यांनी इराणी शिष्टमंडळाला भेटण्यापूर्वी स्वित्झर्लंडमध्येच पाकिस्तानी शिष्टमंडळाची भेट घेतली. या अमेरिकन नेत्यांनी पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ आणि लष्करप्रमुख जनरल असिम मुनीर यांच्याशी हस्तांदोलन करून चर्चा केली. यावरून हे स्पष्ट होते की, अमेरिका आणि इराणमधील हा गतिरोध संपवण्यासाठी पाकिस्तान पडद्यामागून एक प्रमुख मध्यस्थ (Mediator) म्हणून काम करत आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US Iran: ‘पश्चिम आशियातील संबंध कायमस्वरूपी बदलू शकतात,’ स्वित्झर्लंडमध्ये इराणसोबतच्या चर्चेवर जेडी व्हान्स यांचे मोठे विधान

दुसरीकडे, आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेचे (IAEA) महासंचालक राफेल ग्रोसी (Rafael Grossi) यांनीही या नाजूक राजनैतिक क्षणी स्विस परराष्ट्र मंत्री इग्नाझिओ कॅसिस यांची भेट घेतली. ग्रोसी यांनी स्पष्ट केले की, या महत्त्वाच्या टप्प्यावर राजनैतिक प्रयत्नांना यशस्वी होण्याची प्रत्येक संधी देणे आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेसाठी गरजेचे आहे. काही काळापूर्वीच आयएईएच्या नियामक मंडळाने इराणला त्यांच्या संवर्धित युरेनियम साठ्यांची संपूर्ण माहिती उघड करण्याचे आणि निरीक्षकांना तपासणीची परवानगी देण्याचे आवाहन केले होते. जून २०२६ च्या सुरुवातीला मिळालेल्या अहवालानुसार, इस्रायल आणि अमेरिकेच्या हल्ल्यानंतरही इराणकडे ६० टक्क्यांपर्यंत शुद्ध केलेले सुमारे ४४० किलोग्रॅम युरेनियम उपलब्ध होते, जे शस्त्रास्त्रे बनवण्याच्या पातळीच्या अगदी जवळ मानले जाते. अशा स्थितीत या शांतता चर्चेच्या यशावर संपूर्ण जगाचे भविष्य अवलंबून आहे.