शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य AI
इराणमधील संघर्षामुळे मध्यपूर्वेतील अनेक महत्त्वाचे हवाई मार्ग आणि एअरस्पेस प्रभावित झाले. संघर्षाच्या सुरुवातीच्या काळात विमानतळ आणि हवाई क्षेत्रांवरील निर्बंधांमुळे मोठ्या प्रमाणावर उड्डाणे रद्द करण्यात आली किंवा त्यांचे मार्ग बदलण्यात आले. परिणामी विमान कंपन्यांना प्रवासी वाहतुकीसोबतच ट्रान्झिट प्रवाशांचा मोठा फटका बसला.
मध्यपूर्वेतील दुबई, दोहा आणि अबुधाबी यांसारखी विमानतळे आशिया, युरोप आणि आफ्रिकेला जोडणारी महत्त्वाची ट्रान्झिट हब आहेत. या मार्गांवरील वाहतूक कमी झाल्याने विमान कंपन्यांच्या उत्पन्नावर थेट परिणाम झाला आहे.
परिस्थिती काही प्रमाणात सुधारत असल्याने प्रमुख विमान कंपन्यांनी पुन्हा उड्डाणे सुरू केली आहेत. मात्र पूर्वीच्या तुलनेत उपलब्ध आसनक्षमता अद्याप कमी आहे. IATAच्या माहितीनुसार जूनमध्ये मध्यपूर्वेतील विमान कंपन्यांची प्रवासी वाहतूक वर्षाच्या तुलनेत १३.९ टक्क्यांनी कमी होती. त्याच काळात उपलब्ध सीट क्षमता ११.३ टक्क्यांनी घटली होती.
सुरक्षेची परिस्थिती पूर्णपणे स्थिर नसल्याने विमान कंपन्या पूर्वीप्रमाणे पूर्ण क्षमतेने सेवा सुरू करण्यास सावध आहेत. आंतरराष्ट्रीय विमान कंपन्यांच्या काही सेवांवरील निर्बंध आणि प्रवाशांमधील सुरक्षेबाबतची चिंता यामुळे पुनर्प्राप्तीचा वेगही मंदावला आहे.
Russia Japan News : रशिया-जपानमध्ये कुरिल बेटांवरून पुन्हा तणाव; पुतिन यांच्या दौऱ्याने जपान संतापला
युद्धामुळे विमान कंपन्यांसमोरील सर्वात मोठ्या अडचणींपैकी एक म्हणजे विमान इंधनाचा वाढलेला खर्च. संघर्षामुळे तेलाच्या बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली असून जेट इंधनाच्या किमती वाढल्या आहेत. IATAनुसार २०२६ मध्ये जागतिक विमान उद्योगाच्या एकूण ऑपरेटिंग खर्चामध्ये इंधनाचा वाटा ३१ टक्क्यांपेक्षा अधिक राहण्याची शक्यता आहे. (IATA)
विमानांचे मार्ग बदलल्यामुळे अनेक उड्डाणांना अतिरिक्त अंतर कापावे लागत आहे. त्यामुळे इंधनाचा वापर, उड्डाणाचा वेळ आणि ऑपरेशनल खर्च वाढत आहे.
जूनमध्ये मध्यपूर्वेतील विमान कंपन्यांच्या प्रवासी वाहतुकीतील घसरण मे महिन्याच्या तुलनेत कमी झाली. कार्गो वाहतुकीतही सुधारणा दिसून आली. यामुळे परिस्थिती हळूहळू सामान्य होत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. मात्र हवाई क्षेत्रातील सुरक्षेची स्थिती, इंधनाच्या किमती आणि कमी झालेली ट्रान्झिट वाहतूक यामुळे विमान कंपन्यांसमोरील आर्थिक आव्हाने कायम आहेत.
IATAच्या मते, मध्यपूर्व हा २०२६ मध्ये निव्वळ तोट्यात जाण्याचा अंदाज असलेला एकमेव प्रमुख प्रादेशिक विमान वाहतूक बाजार आहे. त्यामुळे इराण युद्धाचा विमान वाहतूक क्षेत्रावर किती मोठा आर्थिक परिणाम झाला आहे, हे या आकडेवारीतून स्पष्ट होते.
