Balen Shah: नेपाळचे पंतप्रधान बालेन शाह दिल्लीत दाखल; उद्या पंतप्रधान नरेंद्र मोदींशी होणार महत्त्वाची चर्चा ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
भारत आणि नेपाळ यांच्यातील शतकानुशतके जुने असलेले ‘रोटी-बेटी’चे संबंध अधिक दृढ करण्यासाठी एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल उचलले गेले आहे. नेपाळचे नवनियुक्त पंतप्रधान बलेंद्र शाह (Balen Shah) आज, रविवार २२ नोव्हेंबर रोजी दोन दिवसांच्या अधिकृत भारत दौऱ्यासाठी राजधानी नवी दिल्लीत दाखल झाले आहेत. या वर्षी मार्च महिन्यात नेपाळच्या पंतप्रधानपदाची सूत्रे हाती घेतल्यानंतरचा त्यांचा हा पहिलाच द्विपक्षीय परदेश दौरा आहे. दिल्ली विमानतळावर त्यांचे आगमन होताच केंद्रीय राज्यमंत्री जितीन प्रसाद यांनी त्यांचे अत्यंत उत्साहात आणि पारंपरिक पद्धतीने स्वागत केले.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या विशेष निमंत्रणावरून बालेन शाह भारतात आले आहेत. त्यांच्यासोबत ३४ सदस्यीय उच्चस्तरीय शिष्टमंडळ देखील आले असून, यामध्ये नेपाळ सरकारमधील वरिष्ठ मंत्री आणि अधिकाऱ्यांचा समावेश आहे. आज सायंकाळी ते भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांची भेट घेणार आहेत, तर उद्या म्हणजेच सोमवार, २३ नोव्हेंबर रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यासोबत त्यांची अत्यंत महत्त्वाची द्विपक्षीय बैठक पार पडेल. याशिवाय, ते राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांचीही सदिच्छा भेट घेणार आहेत.
नेपाळच्या पंतप्रधानांच्या या दौऱ्याकडे संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे. नेपाळच्या पंतप्रधानांचे माजी सल्लागार राजन भट्टराई यांनी या दौऱ्याचे विशेष महत्त्व अधोरेखित केले आहे. त्यांनी एका निवेदनात म्हटले आहे की, नेपाळी पंतप्रधानांच्या मागील भारत भेटीनंतर तब्बल अडीच वर्षांनी ही उच्चस्तरीय भेट होत आहे. भारत आणि नेपाळ हे केवळ भौगोलिकदृष्ट्याच नाही, तर सांस्कृतिक आणि आर्थिकदृष्ट्याही सर्वात जवळचे शेजारी आहेत.
भट्टराई यांच्या मते, “भारत आणि नेपाळमध्ये अनेक सामायिक मुद्दे, करार आणि सहकार्याची मोठी क्षेत्रे आहेत. जेव्हा दोन देशांमध्ये इतक्या मोठ्या प्रमाणावर परस्पर संबंध असतात, तेव्हा उच्चस्तरीय भेटी आणि परस्पर सामंजस्य अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. या दौऱ्यामुळे दोन्ही देशांमधील विश्वास अधिक घट्ट होईल आणि दीर्घकाळ प्रलंबित असलेले प्रश्न सुटण्यास मदत होईल.”
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US Iran War : कोड 7700 आणि अबू धाबीमध्ये आपत्कालीन लँडिंग? इराणच्या दाव्याने जागतिक राजकारणात खळबळ
नेपाळच्या आर्थिक विकासात भारताची भूमिका नेहमीच एका मोठ्या भावासारखी राहिली आहे. भारत हा नेपाळचा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार, प्रमुख विकास भागीदार आणि सर्वात मोठा गुंतवणूकदार देश आहे. याचा आवर्जून उल्लेख करताना राजन भट्टराई यांनी भारताच्या उदार धोरणाचे कौतुक केले.
ते म्हणाले की, “भूतकाळात नेपाळवर जेव्हा जेव्हा मोठी संकटे आली, मग तो २०१५ चा विनाशकारी भूकंप असो किंवा कोविड-१९ ची जागतिक महामारी असो, भारताने नेहमीच सर्वप्रथम मदतीचा हात पुढे केला आहे. आपत्तीनंतरच्या पुनर्बांधणीच्या काळात भारताने केलेली मदत नेपाळी जनता कधीही विसरू शकत नाही. भविष्यातही एका जवळच्या विकास भागीदार म्हणून भारताकडून अशीच साथ मिळत राहील, अशी आम्हाला पूर्ण खात्री आहे.”
उद्या सोमवारी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि नेपाळचे पंतप्रधान बालेन शाह यांच्यात होणाऱ्या बैठकीचा अजेंडा अत्यंत व्यापक आहे. पारंपरिक विषयांसोबतच आधुनिक काळातील गरजांवरही दोन्ही नेते मंथन करणार आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने खालील महत्त्वाच्या क्षेत्रांचा समावेश आहे:
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : NATO : युक्रेनवर 400 ड्रोन हल्ल्यांदरम्यान रशियाची दोन क्षेपणास्त्रे पोलंडमध्ये पडली; युरोप ‘कलम 5’ करणार का लागू?
या दौऱ्यातील सर्वात संवेदनशील आणि महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे ‘प्रख्यात व्यक्ती गटाचा’ (Eminent Persons Group – EPG) प्रलंबित अहवाल. भारत आणि नेपाळ यांच्यातील द्विपक्षीय संबंधांच्या एकूण स्थितीचा आढावा घेण्यासाठी आणि १९५० च्या मैत्री करारासह इतर मुद्द्यांवर शिफारसी करण्यासाठी दोन्ही देशांनी संयुक्तपणे या गटाची स्थापना केली होती.
राजन भट्टराई यांनी स्पष्ट केले की, दोन्ही देशांच्या प्रतिनिधींमध्ये सखोल चर्चा होऊन आणि एकमताने तयार झालेला हा अहवाल जवळपास आठ वर्षांपासून प्रलंबित आहे. शाह यांच्या या भारत दौऱ्यात या अहवालावर सकारात्मक चर्चा होऊन तो स्वीकारला जाईल आणि दोन्ही देश संबंधांच्या एका नव्या पर्वाकडे वाटचाल करतील, अशी मोठी आशा नेपाळकडून व्यक्त केली जात आहे. एकूणच, बालेन शाह यांचा हा दोन दिवसांचा दिल्ली दौरा भारत-नेपाळ मैत्रीला एक नवी दिशा देणारा ठरणार यात शंका नाही.
Ans: नेपाळचे पंतप्रधान बलेंद्र (बालेन) शाह आज, रविवार २२ नोव्हेंबर रोजी दोन दिवसांच्या अधिकृत भारत दौऱ्यासाठी नवी दिल्लीत दाखल झाले असून, उद्या २३ नोव्हेंबर रोजी ते पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची भेट घेणार आहेत.
Ans: या बैठकीत भारत-नेपाळ कनेक्टिव्हिटी, व्यापार, पेट्रोलियम व गॅस पाइपलाइन, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI), क्रिकेट स्टेडियम विकास आणि आठ वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या EPG अहवालावर चर्चा होणार आहे.
Ans: भारत आणि नेपाळ यांच्यातील द्विपक्षीय संबंधांचा आढावा घेण्यासाठी दोन्ही देशांनी संयुक्तपणे स्थापन केलेल्या प्रख्यात व्यक्ती गटाने तयार केलेला हा अहवाल आहे, जो गेल्या आठ वर्षांपासून प्रलंबित आहे.






