Nepal Floods : नेपाळमध्ये विनाशकारी विध्वंस घडवणारी हिमनदीची दुर्घटना नक्की काय आहे? समजून घ्या कसे तुटतात ‘हे’ ग्लेशियर

Nepal glacier collapse 2026 : नेपाळमध्ये आलेल्या महापुराने हाहाकार माजवला आहे. आतापर्यंत १६० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाल्याचे वृत्त आहे. एक मोठी हिमनदी तुटून पडल्याने हा विनाशकारी पूर आला असावा, असा एक सिद्धांत समोर आला आहे.

• हिमनदी दुर्घटनेमुळे हाहाकार
• शास्त्रज्ञांचे महत्त्वाचे विश्लेषण
• आंतरराष्ट्रीय मदत आणि हेल्पलाइन

नेपाळच्या (Nepal) रसुवा आणि नुवाकोट जिल्ह्यांमध्ये २६ ऑगस्ट २०२६ रोजी निसर्गाचा अत्यंत भयानक आणि उद्ध्वस्त करणारा चेहरा समोर आला आहे. अचानक आलेल्या विनाशकारी महापुरामुळे संपूर्ण परिसरात हाहाकार माजला असून आतापर्यंत १६० हून अधिक लोकांचे मृतदेह हाती आले आहेत, तर शेकडो लोक अजूनही बेपत्ता आहेत. अचानक आलेल्या या पुरामागे ५,२०० मीटरपेक्षा जास्त उंचीवर असलेल्या एका मोठ्या हिमनदीचा भाग तुटून खाली कोसळणे हे मुख्य कारण असल्याचे प्राथमिक तपासात स्पष्ट झाले आहे. या दुर्घटनेमुळे त्रिशूली आणि भोटेकोशी नद्यांची पाण्याची पातळी अवघ्या काही मिनिटांत कैक पटीने वाढली, ज्यामुळे रसुवा गढी, सयाफ्रुबेसी आणि आसपासच्या वस्त्या वाहून गेल्या.

या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन उपग्रहांद्वारे घेण्यात आलेल्या छायाचित्रांचे (Satellite Imagery) बारकाईने विश्लेषण केले जात आहे. उपग्रह चित्रांनुसार, ५,२०० मीटर उंचीवरून हिमनदीचा प्रचंड मोठा भाग तुटून सुमारे १,२०० मीटर खाली खोल दरीत कोसळला. हा प्रचंड बर्फाचा आणि खडकाचा थर खाली पडल्याने त्याने सोबत माती, दगड आणि चिखल वाहून आणला. या अतिवेगवान हिमस्खलनाने (Ice-Rock Avalanche) पुढे नदीचा प्रवाह रोखला आणि अचानक झालेल्या उद्रेकामुळे खालील भागांत भीषण पूर आला.

भूकंप की हिमनदीचा स्फोट? तज्ज्ञांचा मोठा खुलासा

या दुर्घटनेनंतर सुरुवातीला हा पूर भूकंपामुळे आल्याचा दावा करण्यात येत होता. परंतु अमेरिकेच्या ‘यूएस जिओलॉजिकल सर्व्हे’ (USGS) आणि इस्रोच्या ‘नॅशनल रिमोट सेन्सिंग सेंटर’ (NRSC) या संस्थांनी स्पष्ट केले की, त्या भागात नोंदवला गेलेला ५.२ रिश्टर स्केलचा धक्का हा भूकंपाचा नसून, लाखो टन बर्फ आणि खडक वेगाने खाली कोसळल्यामुळे निर्माण झालेल्या भूगर्भीय कंपनांचा (Seismic Energy) होता.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India-China सीमावादावर मोठा निर्णय; अजित डोवाल अन् वांग यी यांच्या बैठकीत 8 मुद्द्यांवर ऐतिहासिक करार, LACवर शांततेचे नवे युग

कॅलगरी विद्यापीठाचे भूवैज्ञानिक डॅन शुगार आणि भारतीय शास्त्रज्ञांच्या मते, जागतिक तापमानवाढ (Global Warming) आणि हवामान बदलामुळे पर्वतीय भागातील बर्फाचे थर नाजूक होत आहेत. दुर्घटनेच्या २४ तास आधी या भागात मोठ्या प्रमाणावर बर्फ वितळल्याचे उपग्रह चित्रांमध्ये दिसून आले होते. तापमान वाढल्यामुळे बर्फाचा खालचा पाया सरकला आणि संपूर्ण हिमनदीचा भाग तुटून दरीत कोसळला.

हिमनदी (Glacier) कोसळणे म्हणजे काय आणि ते कसे घडते?

सामान्य भाषेत सांगायचे तर, पर्वतांवर हजारो वर्षांपासून साचलेला बर्फ जेव्हा तापमान वाढ, पाऊस किंवा खडकांचा पाया कमकुवत झाल्यामुळे आपली पकड गमावतो, तेव्हा हिमनदी कोसळण्याची घटना घडते.

१. तापमान वाढ (Melting): उन्हामुळे किंवा हवामान बदलामुळे बर्फाच्या थरांमध्ये पाणी साचते, जे बर्फाला आतून निसरडे बनवते.

२. अस्थिरता (Instability): पर्वताचा वरचा कडा बर्फाचे वजन पेलू शकत नाही आणि तिथे मोठ्या भेगा पडतात.

३. हिमस्खलन (Avalanche): बर्फाचा प्रचंड भाग तुटून खाली पडताना वाटेतील खडक आणि माती सोबत घेतो, ज्यामुळे दरीत अतिवेगाने चिखल व पाण्याचा महापूर निर्माण होतो.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Nepal Flood: ‘नेपाळमधील धोका टळला नाही…’ येऊ शकतो आणखी एक विनाशकारी पूर? शास्त्रज्ञांनी दिला मोठा इशारा

भारताकडून तातडीने मदत आणि आपत्कालीन हेल्पलाइन

नेपाळमधील या भीषण दुर्घटनेत अडकलेल्या नागरिकांना आणि पर्यटकांना वाचवण्यासाठी नेपाळ लष्करासह भारताच्या राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दलाने (NDRF) आणि इतर यंत्रणांनी मदतकार्य सुरू केले आहे. भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नेपाळच्या पंतप्रधानांशी चर्चा करून सर्वतोपरी मदतीचे आश्वासन दिले आहे. काठमांडूतील भारतीय दूतावासाने बाधित भारतीय नागरिकांच्या माहितीसाठी आणि मदतीसाठी +977 985 131 6807 आणि +977 970 910 7500 हे हेल्पलाइन क्रमांक जारी केले आहेत.