
US Secretary of State Marco Rubio Marco Rubio Mumbai Jamnagar visit
जागतिक राजकारणात भारत आणि अमेरिका यांच्यातील सामरिक आणि आर्थिक संबंध दिवसेंदिवस अधिक भक्कम होत चालले आहेत. याच पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो (Marco Rubio) हे १७ ते २२ ऑक्टोबर दरम्यान भारत आणि मध्य आशियाच्या महत्त्वपूर्ण दौऱ्यावर आले आहेत. चालू वर्षातील हा त्यांचा दुसरा भारत दौरा असल्याने आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्देगिरीच्या दृष्टिकोनातून या भेटीला अत्यंत महत्त्व प्राप्त झाले आहे. या दौऱ्यात ते केवळ धोरणात्मक चर्चाच करणार नाहीत, तर भारत आणि अमेरिकेतील व्यापारी करारांना प्रत्यक्ष जमिनीवर उतरवण्यासाठी एका अजस्त्र व्यापारी शिष्टमंडळाचे नेतृत्वही करत आहेत.
आपल्या या बहुचर्चित दौऱ्याची सुरुवात मार्को रुबियो यांनी मध्य आशियातील उझबेकिस्तान येथून केली. उझबेकिस्तानमधील ऐतिहासिक समरकंद शहरात आयोजित करण्यात आलेल्या ‘C5+1’ मंत्रीस्तरीय परिषदेत त्यांनी सहभाग घेतला. या मंचाच्या माध्यमातून अमेरिका आणि मध्य आशियाई देशांमधील (उझबेकिस्तान, कझाकस्तान, ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान आणि किर्गिझ प्रजासत्ताक) सामरिक सहकार्य वाढवणे, प्रादेशिक सुरक्षितता आणि आर्थिक विकासाच्या नव्या संधी निर्माण करणे हा अमेरिकेचा मुख्य हेतू आहे. या दौऱ्यात रुबियो यांच्यासोबत २०० हून अधिक अव्वल अमेरिकी उद्योजक आणि व्यावसायिक नेत्यांचे शिष्टमंडळ आहे, जे मध्य आशिया आणि भारतात अब्जावधी डॉलरच्या नव्या गुंतवणुकीची पायाभरणी करत आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : China Gold: जागतिक अर्थकारणात मोठी उलथापालथ! चीनने जमवला 2,410 टन सोन्याचा साठा, अमेरिकन डॉलरची चिंता का वाढली?
मध्य आशियातील यशस्वी चर्चेनंतर मार्को रुबियो भारतात दाखल होत आहेत. मात्र, या दौऱ्याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे परराष्ट्र सचिवांचे मुख्य लक्ष नवी दिल्लीतील राजकीय बैठकांसोबतच भारतातील दोन प्रमुख आर्थिक व औद्योगिक शहरांवर – मुंबई आणि जामनगरवर केंद्रित असणार आहे. मुत्सद्दी वर्तुळात या रणनीतीची जोरदार चर्चा सुरू आहे.
मुंबई ही भारताची आर्थिक आणि आर्थिक सेवांची राजधानी आहे. जागतिक बँकिंग, भांडवली बाजार, व्हेन्चर कॅपिटल आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील मोठ्या गुंतवणुकीचे निर्णय मुंबईतूनच होतात. अमेरिकी परराष्ट्र सचिव आपल्यासोबत आणलेल्या २०० हून अधिक उद्योगपतींच्या शिष्टमंडळासह मुंबईत भारतीय उद्योगपती आणि मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्यांशी (CEOs) थेट संवाद साधणार आहेत. भारत-अमेरिका द्विपक्षीय व्यापार वाढवणे, तंत्रज्ञान देवाणघेवाण आणि पायाभूत सुविधांमध्ये अमेरिकी भांडवल आणणे हा मुंबई भेटीचा मुख्य अजेंडा आहे.
दुसरीकडे, गुजरातमधील जामनगर शहराची निवड सर्वांनाच थक्क करणारी ठरली आहे. जामनगर हे केवळ भारतातीलच नव्हे, तर जगातील सर्वात मोठे पेट्रोकेमिकल आणि रिफायनिंग कॉम्प्लेक्स म्हणून ओळखले जाते. जागतिक ऊर्जा बाजारात घडणाऱ्या घडामोडी, हरित ऊर्जा तंत्रज्ञान (Green Energy) आणि हायड्रोजन इंधनाच्या भविष्यातील गरजा पाहता जामनगरला अत्यंत धोरणात्मक महत्त्व आहे.
अमेरिका आणि भारत यांच्यातील ऊर्जा भागीदारी (US-India Energy Dialogue) आता पारंपारिक तेलाच्या पलीकडे जाऊन नवीकरणीय ऊर्जा आणि क्लीन एनर्जी टेककडे वळत आहे. जामनगरमधील विशाल ऊर्जा प्रकल्पांना भेट देऊन रुबियो आणि त्यांचे शिष्टमंडळ ऊर्जा क्षेत्रातील सहकार्य वाढवणे, पुरवठा साखळी (Supply Chain) अधिक मजबूत करणे आणि भविष्यातील ऊर्जा सुरक्षेवर सखोल चर्चा करणार आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Donald Trump: इराणी राजकारण अन् ‘मोहम्मद’ नाव! डोनाल्ड ट्रम्प यांची जिभ पुन्हा घसरली; मुस्लिम समुदाय आणि मानवाधिकार संघटना आक्रमक
जागतिक अर्थव्यवस्थेतील उलथापालथ, इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील सुरक्षा आव्हाने आणि जागतिक पुरवठा साखळीतील बदल या पार्श्वभूमीवर मार्को रुबियो यांचा हा दौरा अतिशय वेळेवर होत आहे. या दौऱ्यामुळे भारत आणि अमेरिकेतील व्यापारी करारांना नवा वेग मिळेल, तसेच दोन्ही देशांमधील धोरणात्मक भागीदारी अधिक बळकट होईल असा विश्वास तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे. प्रत्यक्ष उद्योगांच्या केंद्रांना भेट देऊन अमेरिकेने भारतासोबतच्या आर्थिक संबंधांना नवी दिशा देण्याचा स्पष्ट संकेत दिला आहे.