शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
StarlinkV3: ऐतिहासिक क्षणाचा व्हा साक्षीदार! आज 'Starship Flight 14'चे उड्डाण; १० तासांत पृथ्वीला घालणार ६ प्रदक्षिणा ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
जागतिक अंतराळ क्षेत्रात आज पुन्हा एकदा नवा इतिहास रचला जात आहे. प्रसिद्ध उद्योगपती एलॉन मस्क यांच्या ‘स्पेसएक्स’ (SpaceX) या कंपनीचे सर्वात शक्तिशाली आणि महाकाय रॉकेट ‘स्टारशिप’ (Starship) आपल्या १४ व्या चाचणी उड्डाणासाठी पूर्णपणे सज्ज झाले आहे. आज म्हणजेच सोमवारी, २८ सप्टेंबर रोजी होणाऱ्या या ऐतिहासिक प्रक्षेपणाकडे संपूर्ण जगाचे डोळे लागले आहेत. भारतीय प्रमाणवेळेनुसार सायंकाळी ५:४५ वाजता (सेंट्रल टाइमनुसार सकाळी ७:१५ वाजता) ७५ मिनिटांची ही प्रक्षेपण खिडकी (Launch Window) खुली होणार आहे. स्पेसएक्सच्या इतिहासातील हे उड्डाण सर्वात महत्त्वाचे मानले जात आहे, कारण स्टारशिप पहिल्यांदाच प्रत्यक्ष पृथ्वीच्या कक्षेत प्रवेश करून पूर्ण उड्डाण पार पाडणार आहे.(StarlinkV3)
याआधीच्या सर्व चाचण्यांमध्ये स्टारशिपला उप-कक्षीय (Suborbital) मार्गावर पाठवून चाचणी घेतली जात होती, जेणेकरून सार्वजनिक सुरक्षितता जपून जास्तीत जास्त तांत्रिक अनुभव मिळवता येईल. मात्र, १४ व्या प्रक्षेपणादरम्यान स्टारशिप थेट पृथ्वीच्या कक्षेत प्रवेश करेल. या टप्प्यामुळे स्टारशिपला जलद आणि पुन्हा वापरण्यायोग्य (Fully and Rapidly Reusable) बनवण्याच्या ध्येयाला मोठी गती मिळणार आहे. अंतराळातील हा प्रयोग यशस्वी झाल्यास मानवाला भविष्यात चंद्र आणि मंगळ ग्रहावर पाठवण्याच्या स्पेसएक्सच्या स्वप्नाला मोठे बळ मिळणार आहे.
या ऐतिहासिक अभियानाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यासोबत प्रथमच पुढील पिढीचे ‘स्टारलिंक V3’ (Starlink V3) हे २६ अत्याधुनिक उपग्रह अंतराळात पाठवले जात आहेत. स्टारलिंक नेटवर्कमधील ही आतापर्यंतची सर्वात प्रगत उपग्रह रचना आहे. हे V3 उपग्रह अशा खास क्षमतेसह डिझाइन केले गेले आहेत, ज्यामुळे जगभरातील ब्रॉडबँड आणि हाय-स्पीड इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीची गती आणि विश्वासार्हता लक्षणीयरीत्या वाढणार आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : AIIB Meeting : कतारमध्ये अर्थमंत्र्यांचे जोरदार स्वागत; जागतिक गुंतवणूकदार आणि 6 देशांच्या अर्थमंत्र्यांसोबत द्विपक्षीय बैठका
तांत्रिक दृष्टिकोनातून विचार केल्यास, स्टारलिंक V2 उपग्रहांच्या तुलनेत V3 उपग्रहांची डेटा वहन क्षमता आणि वीज निर्मितीची कार्यक्षमता अभूतपूर्व आहे. प्रत्येक स्टारलिंक V3 उपग्रह १ Tbps (टेराबिट प्रति सेकंद) डाऊनलिंक आणि १६० Gbps (गिगाबिट प्रति सेकंद) अपलिंक क्षमतेला सपोर्ट करतो. सोप्या शब्दांत सांगायचे तर, आधीच्या V2 उपग्रहांच्या तुलनेत ही डाऊनलिंक क्षमतेत तब्बल १० पट आणि अपलिंक क्षमतेत २२ पट झालेली मोठी वाढ आहे. यामुळे दुर्गम भागातही हाय-स्पीड इंटरनेट पुरवणे अतिशय सोपे होणार आहे.
SpaceX $SPCX is expected to launch its Starship rocket tomorrow with 26 V3 Starlink satellites onboard This is the first revenue-generating mission for SpaceX’s Starship rocket pic.twitter.com/FEUJrSW80C — Evan (@StockMKTNewz) September 27, 2026
credit – social media and Twitter
स्टारशिपपासून वेगळे झाल्यानंतर, २६ स्टारलिंक V3 उपग्रह अंतराळात आपले अँटेना आणि सौर पॅनेल उघडतील. यानंतर ते रेडिओ फ्रिक्वेन्सी आणि अत्याधुनिक लेझर लिंकच्या साहाय्याने पृथ्वीवरील मुख्य स्टेशनशी तसेच अंतराळातील इतर उपग्रहांशी सुरुवातीचा संपर्क प्रस्थापित करतील. उपग्रहावर बसवण्यात आलेले थ्रस्टर्स वापरून ते आपली कक्षा हळूहळू उंचावतील. अंतराळातील सर्व प्राथमिक चाचण्या पूर्ण झाल्यावर अवघ्या काही आठवड्यांत हे उपग्रह जगभरातील ग्राहकांना थेट इंटरनेट सेवा देण्यास सुरुवात करतील.
या अभियानाचा एकूण कालावधी सुमारे १० तासांचा असेल, जो एका चाचणी प्रक्षेपणासाठी खूप मोठा मानला जातो. पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून अंदाजे २७५ किलोमीटर उंचीवर स्टारशिप उड्डाण करेल आणि या १० तासांच्या प्रवासात ग्रहाभोवती एकूण ६ प्रदक्षिणा पूर्ण करेल. चाचणीचा शेवटचा टप्पा पार पाडल्यानंतर, चिली देशाच्या पश्चिमेला असलेल्या पॅसिफिक महासागरात (Pacific Ocean) हे स्टारशिप नियंत्रित पद्धतीने पाण्यावर सुरक्षित उतरवले जाण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Rooppur Nuclear Plant: बांगलादेशच्या प्रगतीवर पाकिस्तानचा जळफळाट; रशियन युरेनियम विमान रोखले, ढाकावर ओढवणार विजेचे संकट
मागील चाचण्यांमध्ये आलेल्या तांत्रिक अडचणी आणि डेटाचा सखोल अभ्यास करून स्पेसएक्सच्या अभियंत्यांनी फ्लाईट १४ च्या हार्डवेअर आणि सॉफ्टवेअरमध्ये अनेक महत्त्वाचे सुधारणात्मक बदल केले आहेत. या अभियानातील मुख्य सुपर हेवी बूस्टरचे प्राथमिक उद्दिष्ट यशस्वी लिफ्ट-ऑफ, हवेतील उड्डाण, स्टेज सेपरेशन (रॉकेटचे भाग वेगळे होणे), बूस्टबॅक बर्न आणि अमेरिकेच्या आखातातील (Gulf of America) सागरी लँडिंग पॉईंटवर नियंत्रित लँडिंग बर्न करणे हे असेल.
तर दुसऱ्या टप्प्यातील स्टारशिप अप्पर स्टेजच्या प्रमुख उद्दिष्टांमध्ये पृथ्वीच्या कक्षेत यशस्वी प्रवेश करणे, २६ स्टारलिंक V3 उपग्रह वेळेत तैनात करणे, अंतराळात रॅप्टर (Raptor) इंजिनचा वापर करून डी-ऑर्बिट बर्न करणे आणि शेवटी पॅसिफिक महासागरात नियंत्रित पुनर्प्रवेश (Re-entry), अवतरण व स्प्लॅशडाउन पार पाडणे या गोष्टींचा समावेश आहे. यातील तीन उपग्रहांवर विशेष कॅमेरेही बसवण्यात आले आहेत, जे स्टारशिपच्या उष्मा संरक्षण कवचाची (Heatshield) तपासणी करून पुढील मोहिमांसाठी महत्त्वाचा डेटा जमिनीवर पाठवतील. एकंदरीत, मानवी इतिहासातील अंतराळ प्रवासाची दिशा बदलण्यासाठी हे उड्डाण अत्यंत निर्णायक ठरणार आहे.
