Crude Oil : होर्मुझचं वर्चस्व पूर्ण कमी करणार; आता डोक्यावरची टांगती तलवार काढून टाकण्यासाठी UAEची ‘ADNOC’ सज्ज

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी संयुक्त अरब अमिरात (UAE) एक नवीन पश्चिम-पूर्व तेल पाइपलाइन बांधत आहे. इराणकडून संभाव्य निर्बंध लक्षात घेता, हा प्रकल्प २०२७ पर्यंत पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे.

• इराणला मोठा शह
• २०२७ चे लक्ष्य
• निर्यात क्षमता दुप्पट होणार

UAE West East oil pipeline ADNOC : जागतिक राजकारणात आणि विशेषतः मध्य पूर्वेतील (Middle East) भू-राजकीय संघर्षात ऊर्जा सुरक्षेला सर्वात जास्त महत्त्व आहे. इराणने अनेकदा आंतरराष्ट्रीय समुदायाला धमकावण्यासाठी जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल वाहतूक मार्ग असलेल्या ‘होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर’ नाकेबंदी करण्याचे प्रयत्न केले आहेत. मात्र, आता संयुक्त अरब अमिरातीने (UAE) इराणच्या या हुकमी एक्क्याला निकामी करण्यासाठी एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी पाऊल उचलले आहे. युएईची सरकारी तेल कंपनी ‘अदनोक’ (ADNOC) ने आपल्या नवीन ‘वेस्ट-ईस्ट’ (पश्चिम-पूर्व) तेल पाईपलाईनचे तब्बल ५० टक्के काम यशस्वीरित्या पूर्ण केले आहे. हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यावर युएईला आपले कच्चे तेल जागतिक बाजारपेठेत पाठवण्यासाठी इराणच्या समुद्री सीमेजवळून जाण्याची अजिबात गरज उरणार नाही.

होर्मुझची सामुद्रधुनी आणि जागतिक संकट

भौगोलिकदृष्ट्या, होर्मुझची सामुद्रधुनी हा जगातील सर्वात संवेदनशील आणि महत्त्वाचा व्यापारी मार्ग आहे. जगातील एकूण तेल पुरवठ्यापैकी सुमारे २० ते २५ टक्के कच्च्या तेलाची वाहतूक याच अरुंद सामुद्रधुनीतून जहाजांद्वारे (टँकर्स) होते. इराण या मार्गावर भौगोलिकदृष्ट्या वरचढ असल्यामुळे, जेव्हा जेव्हा अमेरिका किंवा पाश्चात्य देशांसोबत त्याचा वाद होतो, तेव्हा इराण हा मार्ग बंद करण्याची धमकी देतो. अशा नाकेबंदीमुळे जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाच्या किमती एका रात्रीत गगनाला भिडतात. युएईने हाच धोका ओळखून एका दशकापूर्वी म्हणजेच १० वर्षांपूर्वीच या ‘चोक पॉईंट’ला (अडथळ्याच्या ठिकाणाला) बायपास करण्याची गुप्त रणनीती आखली होती.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mark Carney: आता अरब देशांवर अवलंबून राहण्याची गरज नाही? कॅनडा बनणार तारणहार; PM मार्क कार्नी यांचे सूचक विधान

डॉ. सुलतान अल जाबेर यांची मोठी घोषणा

अटलांटिक कौन्सिलने आयोजित केलेल्या एका आंतरराष्ट्रीय थेट प्रक्षेपित कार्यक्रमात बोलताना युएईचे उद्योग आणि प्रगत तंत्रज्ञान मंत्री तसेच अदनोक समूहाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. सुलतान अहमद अल जाबेर यांनी या प्रकल्पाच्या प्रगतीची अधिकृत माहिती दिली. ते म्हणाले, “जगातील बहुतांश ऊर्जा पुरवठा अजूनही काही मर्यादित आणि असुरक्षित मार्गांवरून होतो. आम्ही १० वर्षांपूर्वी घेतलेल्या धोरणात्मक निर्णयाचे फळ आता दिसत आहे. आमच्या वेस्ट-ईस्ट पाईपलाईनचे ५० टक्के बांधकाम पूर्ण झाले असून, २०२७ पर्यंत ती पूर्णपणे कार्यान्वित करण्याचे आमचे नवे लक्ष्य आहे.”

See more

🇦🇪 UAE Accelerates Massive Oil Pipeline to Bypass Strait of Hormuz! Fast-tracking new oil pipeline project that will double export capacity through Fujairah by 2027, reducing dependence on the Strait of Hormuz. The move comes as tensions with Iran continue to disrupt global… pic.twitter.com/LuHpBZ8ZGw — Traders Paradise (@theparadiselive) May 20, 2026

credit – social media and Twitter

अबू धाबीच्या युवराजांचा थेट हस्तक्षेप

या प्रकल्पाचा वेग वाढवण्यामागे अबू धाबीचे युवराज आणि अबू धाबी कार्यकारी परिषदेचे अध्यक्ष, शेख खालिद बिन मोहम्मद बिन झायेद अल नाह्यान यांचा मोठा वाटा आहे. गेल्या आठवड्यात झालेल्या अदनोक बोर्डाच्या कार्यकारी समितीच्या बैठकीत त्यांनी या प्रकल्पाचा आढावा घेतला आणि प्रादेशिक सुरक्षेची परिस्थिती पाहता या पाईपलाईनचे काम युद्धपातळीवर पूर्ण करण्याचे थेट निर्देश दिले. युएईला ठाऊक आहे की, मध्य पूर्वेतील सध्याची अस्थिरता पाहता जितक्या लवकर हा पर्यायी मार्ग तयार होईल, तितकी युएईची अर्थव्यवस्था सुरक्षित राहील.

सध्याची व्यवस्था विरुद्ध नवीन पायाभूत सुविधा

फुजैरा बंदराचे वाढते जागतिक महत्त्व

युएईने ओमानच्या आखाताच्या किनाऱ्यावर असलेल्या फुजैरा (Fujairah) बंदरामध्ये अब्जावधी डॉलर्सची गुंतवणूक केली आहे. भौगोलिकदृष्ट्या हे बंदर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीच्या बाहेर आणि थेट खुल्या अरबी समुद्राला जोडलेले आहे. नवीन पाईपलाईनद्वारे अबू धाबीतील तेल क्षेत्रांमधून कच्चे तेल थेट फुजैरा बंदरात आणले जाईल. येथून महाकाय जहाजे इराणच्या हद्दीत न जाता थेट आशिया, युरोप आणि अमेरिकेकडे रवाना होऊ शकतील. सध्याची हबशान-फुजैराह पाईपलाईन दररोज १.८ दशलक्ष बॅरल तेल वाहून नेते, पण नवीन प्रकल्पानंतर ही क्षमता दुप्पट होणार असल्याने युएई जागतिक ऊर्जा बाजाराचा नवा केंद्रबिंदू बनेल.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : MELODI : ‘परिश्रम ही सफलता की कुंजी…’ जेव्हा इटलीच्या पंतप्रधान मेलोनींनी मोदींना हिंदीत ऐकवला गुरुमंत्र, VIDEO VIRAL

सुरक्षेची आव्हाने आणि इराणचा छुपा धोका

हा प्रकल्प युएईसाठी गेम-चेंजर असला तरी तो पूर्णपणे धोक्यांशिवाय नाही, असे मत संरक्षण तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे. जर भविष्यात मध्य पूर्वेमध्ये संपूर्ण युद्ध भडकले, तर इराण केवळ सागरी मार्गच नाही, तर जमिनीवरील अशा पाईपलाईन्सना लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांनी किंवा ड्रोनद्वारे लक्ष्य करण्याची क्षमता राखून आहे. त्यामुळेच युएई या पाईपलाईनच्या सुरक्षेसाठी आधुनिक क्षेपणास्त्र संरक्षण यंत्रणा (Missile Defense Systems) तैनात करत आहे. हा प्रकल्प केवळ एक व्यावसायिक पाईपलाईन नसून, युएईच्या सार्वभौमत्वाची आणि आर्थिक स्वातंत्र्याची मोठी कवचकुंडले ठरणार आहे.