गाडी चालवताना बॅटरी नेमकी कशी चार्ज होते? जाणून घ्या सोप्या भाषेत

गाडी चालताना इंजिनच्या फिरण्यामुळे स्टेटर कॉईल किंवा अल्टरनेटर वीज तयार करतो, जी आर.आर. युनिटद्वारे नियंत्रित करून थेट बॅटरी चार्ज करण्यासाठी वापरली जाते. सतत अगदी कमी अंतराची गाडी चालवल्यास बॅटरीला पुरेसा चार्ज मिळण्यापूर्वीच ती निकामी होण्याचा धोका असतो.

आपल्या कार किंवा बाईकमधील बॅटरी केवळ गाडी सुरू करण्यासाठी वापरली जाते असे आपल्याला वाटते. पण गाडी सुरू झाल्यानंतर हॉर्न, हेडलाईट, एसी आणि स्क्रीन या सर्व गोष्टी चालवण्यासाठी, तसेच बॅटरी सतत चार्ज ठेवण्यासाठी गाडीमध्ये एक लहान वीज प्रकल्प कार्यरत असतो. गाडी चालताना बॅटरी नेमकी कशी चार्ज होते, याची रंजक प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:

१. मुख्य हिरो: स्टेटर कॉईल किंवा अल्टरनेटर

बॅटरी चार्ज करण्याचे मुख्य काम दुचाकीमध्ये ‘स्टेटर कॉईल’ आणि कारमध्ये ‘अल्टरनेटर’ करतात. हा गाडीचा स्वतःचा ‘मिनी पॉवर हाऊस’ असतो. जेव्हा आपण इंजिन सुरू करतो, तेव्हा इंजिनच्या फिरण्यामुळे ही स्टेटर कॉईल किंवा अल्टरनेटर फिरू लागतो. सायन्सच्या इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक इंडक्शन या नियमानुसार, या फिरण्यामधून मोठ्या प्रमाणात वीज तयार होते.

जेन झी जनरेशनच्या ‘या’ आहेत टॉप पाच आवडत्या आणि ट्रेंडी बाईक्स!

२. करंटचे रूपांतर: आर.आर. युनिट

इंजिन फिरल्यामुळे तयार झालेली वीज ही ‘अल्टरनेटिंग करंट’ (AC) असते, तर आपली बॅटरी फक्त ‘डायरेक्ट करंट’ (DC) साठवू शकते. तसेच, इंजिनचा वेग वाढला की ही वीज खूप जास्त प्रमाणात कधीकधी ३०-४० व्होल्टपर्यंत तयार होते, जी बॅटरीला जळू शकते.

• येथे आर.आर. युनिट कामाला येते. ते या AC करंटचे रूपांतर DC मध्ये करते आणि विजेचा दाब नियंत्रित करून तो स्थिर १२ ते १४ व्होल्टवर आणते, जे बॅटरी सुरक्षितपणे चार्ज करण्यासाठी गरजेचे असते.

३. बॅटरी चार्जिंग आणि सप्लाय

आर.आर. युनिटकडून आलेला हा नियंत्रित डीसी करंट थेट बॅटरीकडे पाठवला जातो. गाडी जितकी जास्त वेळ चालते किंवा इंजिन सुरू राहते, तितका हा करंट बॅटरीमध्ये साठवला जातो आणि बॅटरी पूर्ण चार्ज होते. एकदा गाडी सुरू झाली की, हेडलाईट आणि हॉर्न हे थेट या कॉईल/अल्टरनेटरच्या विजेवर चालतात, ज्यामुळे बॅटरीवरील भार कमी होतो.

भारताच्या दुचाकी विश्वातील गाजलेलं नाव! जाणून घ्या ‘राजदूत’ची गोष्ट

‘हे‘ नक्की लक्षात ठेवा

शॉर्ट ट्रिप्सचा तोटा: जर तुम्ही गाडी फक्त २-३ मिनिटांच्या अंतरासाठी वापरत असाल, तर सेल्फ मारताना वापरलेली वीज परत चार्ज होण्यासाठी वेळ मिळत नाही. परिणामी बॅटरी लवकर खराब होते.

अतिरिक्त मॉडिफिकेशन: गाडीला बाहेरून फॅन्सी फॉग लाईट्स किंवा मोठे हॉर्न लावल्यास स्टेटर कॉईलवर ताण येतो आणि बॅटरी चार्ज होण्याऐवजी डिस्चार्ज होऊ लागते.

गाडी धावते म्हणून तिची बॅटरी चार्ज राहते. त्यामुळे बॅटरीचे आयुष्य वाढवायचे असेल, तर गाडी आठवड्यातून किमान एकदा तरी १०-१५ किलोमीटर सलग चालवणे अत्यंत गरजेचे आहे.