गुरुवार, 3 सप्टेंबर 2026
(फोटो सौजन्य-AI एआय)
हिरवंगार, गोड-आंबट आणि मिठाची पूड लावून खाताना जिभेवर रेंगाळणारी चव… म्हणजेच आपला सर्वांचा आवडता पेरू! इंग्रजीत ज्याला ‘ग्वाव्हा’ म्हणतात आणि हिंदीत ‘अमरूद’, त्याला मराठीत मात्र एका देशाचे नाव का दिले गेले असेल? दक्षिण अमेरिकेतील ‘पेरू’ या देशाचा आणि आपल्या मराठीतील ‘पेरू’ या फळाचा काय संबंध आहे? यामागे एक अत्यंत रंजक ऐतिहासिक प्रवास दडला आहे.
अनेक फळांप्रमाणेच पेरू हेदेखील मूळचे भारतातील फळ नाही. हे फळ मूळचे मध्य आणि दक्षिण अमेरिका खंडातील आहे. सोळाव्या शतकात जेव्हा पोर्तुगीज खलाशी आणि व्यापारी जगभरात जलमार्गाने प्रवास करत होते, तेव्हा ते दक्षिण अमेरिकेत पोहोचले. तेथील ‘पेरू’ या देशाच्या आसपासच्या प्रदेशात त्यांना हे रसाळ फळ आढळले.
पोर्तुगीजांनी जेव्हा भारतात (विशेषतः गोव्याच्या बंदरात) व्यापारासाठी पाऊल ठेवले, तेव्हा त्यांनी बटाटा, टोमॅटो आणि अननसासोबत हे फळही भारतात आणले. जेव्हा स्थानिक मराठी आणि भारतीय लोकांनी पोर्तुगीज व्यापाऱ्यांना विचारले, “हे फळ कुठून आणले?” तेव्हा व्यापाऱ्यांनी सांगितले, “पेरू देशातून!”
स्थानिक लोकांच्या मनात ‘पेरू देशातून आलेले फळ’ हीच ओळख पक्की झाली. हळूहळू फळाचे मूळ नाव विसरून लोकांनी त्या फळालाच ‘पेरू’ म्हणायला सुरुवात केली. अशा प्रकारे एका दूर देशाचे नाव महाराष्ट्राच्या घराघरांत एका लोकप्रिय फळाचे नाव बनून कायमचे रुजले.
तसे पाहिले तर स्थानिक आदिवासी भाषेत या फळाला ‘ग्वायबा’ म्हटले जायचे, ज्यावरून इंग्रजीत ‘Guava’ हा शब्द आला. तर पोर्तुगीज भाषेत याला ‘गोईयाबा’ म्हणतात. पण मराठी माणसाने मात्र त्याच्या मूळ उत्पत्तीच्या स्थानाला, म्हणजेच ‘पेरू’ देशालाच मान देत या फळाला ‘पेरू’ हे नाव दिले.
फळांचा राजा आंबा तर मग फळांची राणी कोण? जाणून घ्या थायलंड देशाच्या राष्ट्रीय फळाबद्दल सविस्तर माहिती
आज महाराष्ट्रात आणि संपूर्ण भारतात पेरूचे भरघोस उत्पादन घेतले जाते. पण जेव्हा जेव्हा आपण हे फळ खातो, तेव्हा नकळत आपण दक्षिण अमेरिकेतील एका देशाची आठवण काढत असतो, हे खरोखरच मराठी भाषेचे आणि तिच्या समृद्ध इतिहासाचे एक सुंदर वैशिष्ट्य आहे, नाही का!
