गुरुवार, 18 जून 2026
ITR फाईल करण्याची शेवटची तारीख (फोटो सौजन्य - ChatGPT/iStock)
वेळेवर ITR दाखल करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. विलंब झाल्यास दंड आणि व्याज लागू शकते. शिवाय, अनेक कर लाभांनाही मुकावे लागू शकते. त्यामुळे, शेवटच्या क्षणी होणारा त्रास टाळण्यासाठी करदात्यांनी त्यांच्या श्रेणीसाठी योग्य फॉर्म आणि अंतिम मुदतीची आगाऊ माहिती करून घ्यावी.
पगारदार व्यक्ती आणि गुंतवणूकदारांसाठी अंतिम मुदत काय आहे?
पगार, पेन्शन, घराचे भाडे, बँकेचे व्याज किंवा भांडवली नफा यांमधून उत्पन्न मिळवणाऱ्या बहुतेक व्यक्तींना आयटीआर-१ किंवा आयटीआर-२ फॉर्म दाखल करणे आवश्यक आहे. या करदात्यांसाठी विवरणपत्र दाखल करण्याची अंतिम मुदत ३१ जुलै २०२६ आहे.
ITR-1 हा ₹50 लाख पर्यंत वार्षिक उत्पन्न असलेल्या आणि उत्पन्नाचे मर्यादित स्रोत असलेल्या व्यक्तींसाठी आहे. ITR-2 अशा व्यक्तींसाठी योग्य आहे ज्यांच्याकडे अनेक घरे आहेत, ज्यांना लक्षणीय भांडवली नफा (capital gains) किंवा उत्पन्नाचे इतर अतिरिक्त स्रोत आहेत, परंतु त्या व्यवसाय करत नाहीत. या फॉर्मसाठी आवश्यक वैशिष्ट्ये आणि सुविधा पुरवण्यात आल्या आहेत.
व्यवसाय आणि पेशातील व्यक्तींसाठी वेगवेगळे नियम
व्यवसाय किंवा पेशातून उत्पन्न असलेल्या व्यक्तींसाठी वेगवेगळ्या अंतिम मुदती आहेत. ज्या करदात्यांच्या खात्यांचे ऑडिट होत नाही, ते ३१ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत ITR-3 किंवा ITR-4 वापरून आपले रिटर्न दाखल करू शकतात. ITR-4 हा लहान व्यवसाय आणि व्यावसायिकांसाठी आहे, जे अनुमानित कर आकारणी योजनेचा (presumptive taxation scheme) लाभ घेतात आणि ज्यांचे उत्पन्न विहित मर्यादेत आहे. तथापि, करदात्यांच्या काही विशेष श्रेणी, जसे की कंपनी संचालक किंवा परदेशी उत्पन्न असलेले, हा फॉर्म वापरू शकत नाहीत. ज्या व्यवसायांना त्यांच्या खात्यांचे ऑडिट आवश्यक आहे त्यांच्यासाठी अंतिम मुदत ३१ ऑक्टोबर, २०२६ आहे.
इतर महत्त्वाच्या अंतिम मुदती
ज्या व्यवसायांना ट्रान्सफर प्राइसिंग रिपोर्ट्स आवश्यक आहेत, त्यांच्यासाठी आयटीआर (ITR) दाखल करण्याची अंतिम मुदत ३० नोव्हेंबर, २०२६ आहे. अंतिम मुदतीनंतर, करदाते ३१ डिसेंबर, २०२६ पर्यंत विलंबित रिटर्न दाखल करू शकतात. रिटर्नमध्ये काही चुका राहिल्यास, त्या ३१ मार्च, २०२७ पर्यंत दुरुस्त केल्या जाऊ शकतात. याव्यतिरिक्त, अद्ययावत रिटर्न (ITR-U) दाखल करण्याचा पर्याय उपलब्ध आहे, ज्यामुळे करदात्यांना विहित अटींच्या अधीन राहून ३१ मार्च, २०३१ पर्यंत त्यांचे रिटर्न अद्ययावत करण्याची परवानगी मिळते.
तज्ज्ञांच्या मते, करदात्यांनी फॉर्म १६, बँक स्टेटमेंट, गुंतवणुकीची कागदपत्रे आणि इतर संबंधित कागदपत्रे आगाऊ तयार ठेवावीत. वेळेवर रिटर्न दाखल केल्याने केवळ दंडच टाळता येत नाही, तर अनेक कर लाभही मिळतात. प्रत्येक करदात्याने आपल्या उत्पन्नानुसार योग्य आयटीआर फॉर्म निवडावा आणि विहित मुदतीत आपले रिटर्न दाखल करावे.
