शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
तपासादरम्यान असे समोर आले की, अनेक व्यक्तींनी त्यांच्या आयकर विवरणपत्रांमध्ये उत्पन्नाची रक्कम कमी दर्शविली होती; प्रत्यक्षात मात्र त्यांच्या बँक खात्यांमधून कोट्यवधी रुपयांचे व्यवहार होत होते. विभाग आता या प्रकरणांचा सखोल तपास करत असून, आवश्यक ती कायदेशीर कारवाई करण्याच्या तयारीत आहे. काही व्यक्तींनी केवळ १० लाख रुपये वार्षिक उत्पन्न असल्याचे घोषित केले होते, तरीही त्यांच्या खात्यांमध्ये एकूण १०० कोटी रुपयांच्या receipts आढळून आल्या. अनेक प्रकरणांमध्ये, ‘शून्य उत्पन्न’ असल्याचे दर्शवणारे आयकर विवरणपत्र दाखल करण्यात आले होते, तर दुसरीकडे २० ते २५ कोटी रुपयांचे बँक व्यवहार झाल्याचे आढळून आले.
विभागाने ही माहिती ‘Statement of Financial Transactions संकलित केली. ही अशी एक प्रणाली आहे, ज्याअंतर्गत बँका, मालमत्ता नोंदणी अधिकारी, रुग्णालये आणि इतर संस्था ‘आयकर विभागा’ला उच्च मूल्याच्या व्यवहारांचे तपशील पुरवतात; ज्यामुळे प्रमुख आर्थिक व्यवहारांवर देखरेख ठेवणे शक्य होते.
तपासादरम्यान असे उघड झाले की, संबंधित व्यक्तींनी बँक ठेवी, मुदत ठेवी काही प्रकरणांमध्ये ₹१०० कोटींपर्यंत, आलिशान वाहने ₹१५ कोटींपर्यंत, क्रिप्टोकरन्सी ₹२० कोटींपर्यंत आणि स्थावर मालमत्ता ₹२५० कोटींपर्यंत यांसारखी मालमत्ता लपवून ठेवली होती. शिवाय, एकूण ₹८५० कोटींपर्यंतच्या रोख ठेवी आणि ₹५०० कोटींपर्यंतच्या रोख उचल व्यवहारांची माहिती समोर आली; तथापि, यापैकी कोणत्याही व्यवहाराची माहिती Tax Returns जाहीर करण्यात आली नव्हती. काही व्यावसायिक व्यवहारांमध्ये तर, तब्बल ₹१,००० कोटींपर्यंतच्या जमा रकमा (प्राप्ती) देखील लपवण्यात आल्या होत्या.
आयकर विभाग आता या ८०० व्यक्तींकडून स्पष्टीकरण मागत आहे. जर तपासणीदरम्यान काही अनियमितता सिद्ध झाल्या, तर संबंधित व्यक्तींना मोठा कर, व्याजाचे शुल्क आणि दंड यांना सामोरे जावे लागू शकते. विभागाने हे स्पष्ट केले आहे की, सर्व व्यक्तींनी आपले उत्पन्न अचूक आणि पूर्ण स्वरूपात जाहीर करणे आवश्यक आहे; तसेच, आपल्या Tax Returns सर्व प्रकारच्या बँक व्यवहारांविषयी आणि मालमत्तेविषयीची सविस्तर माहिती उघड करणे त्यांना बंधनकारक आहे.
SFT सारख्या प्रणालींच्या माध्यमातून विभाग सर्व व्यवहारांची सहजपणे Cross-check करू शकतो. परिणामी, कर चुकवण्याचा किंवा माहिती लपवण्याचा कोणताही प्रयत्न अत्यंत महागात पडू शकतो. सरकार आपल्या Digital Tracking Capabilities सातत्याने विस्तार करत असल्याने, नियमांचे काटेकोरपणे पालन करून कराची योग्य रक्कम भरणे हाच सर्वात सुरक्षित मार्ग ठरतो.
यावरून हे स्पष्ट होते की, आयकर विभाग आता सर्व व्यवहारांवर ते लहान असोत वा मोठे बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. नागपूरमधून सुरू झालेली ही तपास मोहीम आता संपूर्ण देशासाठी एक इशारा ठरली आहे. जर तुम्हीही कोणत्याही महत्त्वपूर्ण आर्थिक व्यवहारांमध्ये सहभागी झाला असाल, तर त्या व्यवहारांची अचूक आणि योग्य नोंद केली जाईल याची खात्री करण्यासाठी तुम्ही तुमच्या Tax Advisor कडून सल्ला घेणे उचित ठरेल.
