क्रूड ऑईलच्या किमतीत भयानक वाढ (फोटो सौजन्य - iStock)
सीएनबीसी आवाजच्या एका अहवालानुसार, जरी होर्मुझची सामुद्रधुनी आता पुन्हा उघडली तरी, बाजारातील परिस्थिती सामान्य होण्यासाठी काही वेळ लागेल. सिटीग्रुपच्या अहवालानुसार, २०२६ च्या दुसऱ्या तिमाहीत ब्रेंट क्रूड तेलाची सरासरी किंमत प्रति बॅरल १३० डॉलर असू शकते. अशा परिस्थितीत, लोकांच्या मनात सर्वात मोठा प्रश्न आहे: तेलाची किंमत २०० डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचू शकते का? चला जाणून घेऊया.
जगाच्या नजरेपासून दूर, भारताचा ‘एनर्जी मास्टरप्लॅन’! ‘या’ कारणामुळे संकटातही भारत निवांत…
तेलाची किंमत २०० डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचू शकते का?
अनेक तज्ज्ञांच्या मते, हे आता अशक्य राहिलेले नाही. इराणचे लष्करी प्रवक्ते, इब्राहिम झोल्फाकारी यांनी इशारा दिला आहे की, प्रादेशिक सुरक्षा ढासळत असल्यामुळे, जर हल्ले सुरूच राहिले तर तेलाची किंमत २०० डॉलरपर्यंत पोहोचू शकते. इराणने म्हटले आहे की, अमेरिका, इस्रायल आणि त्यांच्या मित्र राष्ट्रांमधून तेलाचा एक लिटरही जाणार नाही. होर्मुझची सामुद्रधुनी सर्वात मोठा धोका निर्माण करते, कारण तेथील नाकेबंदीमुळे पुरवठा तात्काळ विस्कळीत होईल.
तज्ज्ञ अमृता सेन (एनर्जी एस्पेक्ट्स) म्हणतात, “हा आता केवळ जोखमीचा प्रीमियम राहिलेला नाही; हा पुरवठ्यात झालेला खरा व्यत्यय आहे.” बॉब मॅकनॅली आणि हेलिमा क्रॉफ्ट यांसारख्या तज्ञांचा विश्वास आहे की, जर मोठा व्यत्यय आला, तर किमती झपाट्याने वाढू शकतात, कारण अतिरिक्त उत्पादन क्षमता खूपच मर्यादित आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, तेलाची किंमत १५०-२०० डॉलरपर्यंत पोहोचणे आता “अकल्पनीय” राहिलेले नाही. जरी अमेरिकेचे ऊर्जा सचिव ख्रिस राईट यांनी २०० डॉलरची शक्यता ‘कमी’ असल्याचे म्हटले असले तरी, ते पूर्णपणे अशक्य नाही.
चलनावर दबाव वाढेल
जर होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद राहिली, तर जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत होईल, महागाई वाढेल आणि आर्थिक मंदी येऊ शकते. भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांमध्ये पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती अधिक महाग होतील, चलनावर दबाव वाढेल आणि शेअर बाजारात चढ-उतार होतील. भारताने आपले टँकर सुरक्षित करण्यासाठी पावले उचलली आहेत आणि जहाजांच्या वाहतुकीची खात्री करण्यासाठी मुत्सद्देगिरीचा वापर केला आहे. तथापि, जर युद्ध दीर्घकाळ चालू राहिले, तर पेट्रोलच्या किमती प्रति गॅलन ६-७ डॉलरपर्यंत वाढू शकतात, ज्यामुळे सर्वसामान्यांवर बोजा पडेल.
ऐतिहासिकदृष्ट्या, २००८ मध्ये ब्रेंटची किंमत १४७ डॉलरपर्यंत पोहोचली होती (आजच्या २११ डॉलरच्या समतुल्य), आणि १९७३-७४ च्या तेल संकटातही किमती अनेक वेळा वाढल्या होत्या. आजचा बाजार पूर्वीपेक्षा अधिक संवेदनशील आहे कारण एकाच वेळी अनेक ठिकाणी व्यत्यय येऊ शकतो. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की बाजारात आता अनिश्चितता नाही, तर किमतींमध्ये प्रत्यक्ष धक्का बसत आहे. मुत्सद्देगिरी, सामरिक राखीव दलांचा वापर किंवा लष्करी कारवाईमुळे दिलासा मिळू शकतो, परंतु जर तणाव वाढला, तर तेलाची किंमत २०० डॉलर झाल्यास जग एका वेगळ्या युगात प्रवेश करेल. यामुळे महागाई, मंदी आणि जागतिक सत्ता संतुलनात बदल होऊ शकतो.
जागतिक तेल संकटात दिलासा; ३२ देशांनी ४०० दशलक्ष बॅरल तेलाचे उघडले आपत्कालीन साठे
