सोमवार, 5 ऑक्टोबर 2026
फिनटेक क्षेत्राच्या भविष्याबाबत तज्ज्ञांचा मोठा दावा ( सौजन्य - सोशल मीडिया )
Share Market Crash : भारतीय शेअर बाजार पुन्हा कोसळला! HDFC Bank चा शेअर धडाम; Nifty 22400 च्या खाली
मी फिनटेक आणि त्यांच्या ग्राहकांचा अधिक सहभाग पाहिला आहे. यामुळे आम्हाला ग्राहकांचे आर्थिक निर्णय घेण्याची क्षमता त्याचसोबत दीर्घकालीन आर्थिक लवचिकता सुधारण्याची एक अनोखी संधी मिळते. भारताच्या फिनटेकसाठी, कठीण भाग आता लोकांना जबाबदार पत सवयी विकसित करण्यास मदत करत आहे.
औपचारिक वित्तव्यवस्थेशी भारताचे संबंध परिपक्व होत आहेत. गेल्या दशकात औपचारिक किरकोळ पत प्रवेशात लक्षणीय वाढ झाली आहे, औपचारिक क्रेडिट मिळविणाऱ्या ग्राहकांचा वाटा मार्च 2017 मध्ये 35% वरून मार्च 2026 मध्ये 74% पर्यंत वाढला आहे. त्याच वेळी, पत-सक्रिय ग्राहक (क्रेडिट-अॅक्टीव्ह कंझ्यूमर)चा वाटा 11% वरून 28% पर्यंत दुप्पट झालेला दिसतो. हे औपचारिक वित्तपुरवठ्यासह सखोल गुंतवणुकीचे प्रतीक आहे. परंतु अधिक सोयीमुळे अधिक जबाबदारी देखील येते. हे विशेषतः प्रासंगिक आहे; कारण तरुण ग्राहक औपचारिक पत परिसंस्थेत (फॉर्मल क्रेडिट इकोसिस्टिम) प्रवेश करतात.
TransUnion CIBIL च्या अलीकडील अहवालात असे आढळून आले आहे की नवीन-क्रेडिट-कार्ड ग्राहकांपैकी 50% मार्च 2026 पर्यंत 30 किंवा त्यापेक्षा कमी वयाचे होते, तर 46% अर्ध-शहरी आणि ग्रामीण बाजारपेठांमधून आले होते. मी स्वत: गेली काही वर्षे लोकांना प्रथमच पतपुरवठा होताना पाहण्यात घालवली आहेत. प्रवेश (एक्सेस) हा सोपा भाग आहे, हे मी शिकलो. अनेक नवीन ग्राहकांना ईएमआय आणि ते परतफेड करणार असलेल्या एकूण रकमेतील फरक माहित नसतो. अशी उत्पादने त्यांच्या आर्थिक जीवनात कशी बसतात याबद्दल त्यांना स्पष्टता हवी आहे.
आपण कर्ज का घेत आहोत, परतफेडीच्या वचनबद्धतेमध्ये काय समाविष्ट आहे आणि उत्पादन त्यांच्या परिस्थितीसाठी योग्य आहे की नाही हे कर्जदारांनी समजून घेणे आवश्यक आहे. त्याचप्रमाणे, ग्राहकांच्या सुलभतेकरिता त्यांच्या खर्चाच्या पद्धतींबद्दल अधिक जागरूक होण्यास मदत व्हावी याच्याही पलीकडे जाऊन पेमेंट प्लॅटफॉर्म व्यवहार काम करत असतात.
भारतासारख्या बाजारपेठेसाठी कर्जाची उपलब्धता खूप महत्त्वाची आहे. तथापि, भारताची आर्थिक परिसंस्था जसजशी परिपक्व होत जाते, तसतसे आर्थिक निर्णय समजून घेणे सोपे करण्यासाठी फिनटेकना तंत्रज्ञानाचा वापर करावा लागतो. अॅपमध्ये दुसरे वैशिष्ट्य जोडण्यापेक्षा शुल्क, परतफेडीचे वेळापत्रक, पात्रता आणि जबाबदाऱ्यांबद्दलची स्पष्ट माहिती अनेकदा अधिक मौल्यवान असू शकते. आर्थिक निवडी सोप्या, अधिक पारदर्शक आणि माहितीपूर्ण करण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर करणे हा उद्देश असावा.
फिनटेकने कर्जदारांना बेपर्वाईने क्रेडिट मिळवण्यापासून आणि त्याचा वापर करण्यापासून परावृत्त केले पाहिजे. ग्राहकाला आर्थिक उत्पादन मिळते आहे, याचा अर्थ असा नाही की उत्पादन त्यांच्या आर्थिक कल्याणाला हातभार लावत आहे. अशाप्रकारच्या सेवा विनामूल्य नाही हे आपल्याला ठाऊक आहेच! प्रत्येक वेळी जेव्हा आपण एखाद्या ग्राहकाला कमी कर्ज घेण्यास सांगतो, तेव्हा ते पैसे आपण आज मिळवलेले नसतात. पण आरामात परतफेड करणारा ग्राहक क्रेडिट घेण्यासाठी पुन्हा येतो. मात्र जो परतफेड करत नाही, तो या पर्यायकडे परतून येत नाही. त्यामुळे फिनटेक कंपन्यांनी आर्थिक सहभाग अधिक अर्थपूर्ण आणि शाश्वत बनवण्याची गरज आहे.
तंत्रज्ञानापेक्षा लोकांना, ज्याच्या भोवती फिनटेक फिरतात, पुढे जात आहेत, तो अक्ष बनणे आवश्यक आहे. त्यांची उत्पादने, व्यासपीठे आणि उपाययोजनांनी ग्राहकांच्या गरजा अशा प्रकारे पूर्ण करणे आवश्यक आहे, ज्याचा ग्राहकांना फायदा होईल. फिनटेकचे भविष्य आर्थिक उत्पादनांऐवजी अधिक चांगले आर्थिक अनुभव निर्माण करण्यावर अधिक केंद्रित असेल.
या तत्त्वांनुसार काम करणाऱ्या फिनटेक कंपन्या व्यवहार मंच बनण्यापासून दीर्घकालीन आर्थिक भागीदार बनण्याकडे वळू शकतात. यूपीआय, इंडिया स्टॅक आणि जेएएम (जन धन-आधार-मोबाईल) या त्रयीच्या माध्यमातून भारताने हे दाखवून दिले आहे की तंत्रज्ञान वित्तीय सेवांमध्ये प्रवेश (एक्सेस) कशापद्धतीने बदल घडवू शकते. आर्थिक वर्तन आणि आत्मविश्वास बदलण्यासाठी त्याच नावीन्यपूर्णतेचा वापर करणे ही पुढची संधी आहे.
याकरिता मी सुचवतो की यश केवळ वापरकर्ते, व्यवहार किंवा वितरणाद्वारे मोजले जाऊ नये. पुढे जाऊन, आपण निर्माण करत असलेल्या नातेसंबंधांची गुणवत्ता, मिळवलेला विश्वास आणि सक्षम करत असलेल्या निरोगी आर्थिक सवयींद्वारे देखील त्याचे मोजमाप केले पाहिजे.
PM Kisan योजनेचा 24 वा हप्ता येण्यापूर्वी 4 मोठ्या अपडेट! शेतकऱ्यांनो, तात्काळ करा ‘ही’ कामे!
