
(फोटो सौजन्य-सोशल मीडिया)
या नियमांनुसार, सरकारने सोन्याच्या प्रत्येक वस्तूसाठी ‘HUID’ कोडचा वापर अनिवार्य केला आहे. ग्राहकांना असा सल्ला देण्यात आला आहे की, त्यांनी केवळ अशाच दागिन्यांची खरेदी करावी, ज्यावर ६-अंकी ‘हॉलमार्क युनिक आयडेंटिफिकेशन’ (HUID) कोड नमूद केलेला असेल. हा कोड ‘BIS CARE’ ॲपचा वापर करून पडताळूनही पाहता येतो. यामुळे बाजारातील बनावट वस्तूंना बळी पडण्यापासून ग्राहकांना वाचवता येतं.
हॉलमार्किंग ही एक सर्टिफिकेशन प्रोसेस आहे, जी सोन्याच्या दागिन्यांच्या शुद्धतेची खात्री पटवून देते. भारतात, या प्रक्रियेचे नियमन ‘ब्युरो ऑफ इंडियन स्टँडर्ड्स’ (BIS) द्वारे केले जाते; ही संस्था सोने विहित गुणवत्ता मानकांनुसार असल्याची खात्री करते. अचूक हॉलमार्किंगमुळे खरेदीदारांना माहितीपूर्ण निर्णय घेणे शक्य होते आणि दागिन्यांच्या क्षेत्रात प्रचलित असलेल्या फसवणुकीच्या प्रकारांपासून त्यांचे संरक्षण होण्यास मदत होते.
सोन्यासाठी हॉलमार्किंग अनिवार्य असले, तरीही या नियमाचे उल्लंघन झाल्याची आणि अनियमितता आढळल्याची अनेक प्रकरणे समोर आली आहेत. काही ज्वेलर्स कमी कॅरेटचे सोने विकताना किंवा BIS चिन्हांचा गैरवापर करताना आढळले आहेत, ज्यामुळे ग्राहकांचे आर्थिक नुकसान झाले आहे. परिणामी, supply chain प्रत्येक टप्प्यावर उत्तरदायित्व सुनिश्चित करण्यासाठी, या व्यवस्थेला आणखी बळकट करण्याची आता नितांत गरज निर्माण झाली आहे.
सरकारच्या नवीन नियमांनुसार, सोन्याच्या दागिन्यांच्या एखाद्या विशिष्ट piece एकदा जो ‘हॉलमार्क युनिक आयडेंटिफिकेशन’ (HUID) क्रमांक दिला जातो, तो पुन्हा वापरता येत नाही. याचा अर्थ असा की, एखादी अंगठी, सोन्याची साखळी किंवा हार यांसारख्या वस्तूला एकदा जो ६-अंकी unique ‘अल्फान्यूमेरिक’ कोड—उदा. A2B1C4—दिला गेला असेल, तो कोड त्यानंतर दागिन्यांच्या इतर कोणत्याही नगासाठी वापरता येणार नाही. एकदा का एखादा विशिष्ट कोड दागिन्यांच्या एखाद्या ठराविक नगाला दिला गेला, की तो कोड कायमस्वरूपी केवळ त्याच वस्तूशी जोडलेला राहतो.
खरेदीसंबंधीचे नियम:
₹२ लाखांपेक्षा जास्त रकमेच्या खरेदीसाठी पॅन कार्ड (PAN card) अनिवार्य आहे.
₹१० लाखांपेक्षा जास्त रकमेच्या खरेदीसाठी, आता पॅन कार्डव्यतिरिक्त आधार कार्ड आणि उत्पन्नाचा पुरावा सादर करणे अनिवार्य करण्यात आले आहे.
₹२ लाखांपेक्षा जास्त रकमेचे पेमेंट रोख स्वरूपात करता येणार नाही.