
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
यावर्षी २७ फेब्रुवारी रोजी भारताचा परकीय चलन साठा ७२८.४९ अब्ज डॉलर्सच्या विक्रमी उच्चांकावर पोहोचला होता. पण, त्यानंतर मध्य पूर्वेतील भू-राजकीय तणाव आणि रुपयावरील दबावामुळे आरबीआयला परकीय चलन बाजारात हस्तक्षेप करण्यास भाग पडले, ज्यामुळे अनेक आठवडे साठ्यात बरेच चढ-उतार पाहायला मिळाले होते.
RBI च्या मते, परकीय चलन साठ्याचा सर्वात मोठा घटक असलेली परकीय चलन मालमत्ता (FCA) ४.५१ अब्ज डॉलरने वाढून ५४५.५८ अब्ज डॉलरवर पोहोचली आहे. FCA मध्ये डॉलर व्यतिरिक्त युरो, पाउंड आणि जपानी येन यांसारख्या परकीय चलनांच्या मूल्यातील चढ-उतारांचा समावेश असतो. दरम्यान, देशाच्या सुवर्णसाठ्याचे मूल्य २.६६९ अब्ज डॉलरने वाढून १०५.२० अब्ज डॉलर झाले. याशिवाय, विशेष रेखांकन अधिकार (SDRs) १८.६२ अब्ज डॉलरवर पोहोचले आणि आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) मधील भारताची राखीव स्थिती ४.७८७ अब्ज डॉलरवर पोहोचली.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष तीव्र झाल्यानंतर भारतीय रुपयावर मोठा दबाव निर्माण झाला होता. रुपयातील घसरण रोखण्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेला परकीय चलन बाजारात डॉलरची विक्री करून हस्तक्षेप करावा लागला. त्यामुळे सलग काही आठवड्यांत परकीय चलनसाठ्यात घट झाली होती. मात्र, आता त्यात वाढ होताना दिसत आहे. आरबीआयच्या आकडेवारीनुसार, ३ जुलै रोजी संपलेल्या आठवड्यात परकीय चलनसाठ्याचा प्रमुख घटक असलेल्या परकीय चलन मालमत्तेत ४.५१ अब्ज डॉलरची वाढ झाली. त्यामुळे हा साठा ५४५.५७८ अब्ज डॉलरवर पोहोचला. डॉलरच्या तुलनेत मोजल्या जाणाऱ्या या मालमत्तेमध्ये युरो, पाउंड, येन यांसारख्या इतर प्रमुख चलनांच्या मूल्यातील चढ-उताराचाही परिणाम होत असतो.
आरबीआयने म्हटले आहे की, ते परकीय चलन बाजारातील घडामोडींवर सतत लक्ष ठेवते आणि रुपयातील अत्यधिक चढउतार रोखण्यासाठी व बाजाराची स्थिरता राखण्यासाठी आवश्यकतेनुसार हस्तक्षेप करते. पण, मध्यवर्ती बँक निश्चित विनिमय दराच्या उद्दिष्टाने काम करत नाही. तज्ज्ञांच्या मते, मजबूत परकीय चलन साठा हे भारताच्या आर्थिक सामर्थ्याचे लक्षण आहे. यामुळे रुपयाला आधार मिळतो, आयातीचा दबाव कमी होण्यास मदत होते आणि जागतिक आर्थिक अनिश्चिततेच्या काळात देशाची आर्थिक स्थिती मजबूत होते.