रविवार, 8 नोव्हेंबर 2026
मधुमेह आणि लठ्ठपणावरील औषधे होणार स्वस्त! किमतीत ५० टक्क्यांहून अधिक घट, वाचा किती होणार फायदा?
भारतात लठ्ठपणा आणि मधुमेहाच्या रुग्णांमध्ये वाढ होताना दिसत आहे. या आजारांना नियंत्रणात ठेवण्यासाठी वापरली जाणारी औषधेही खूप महाग आहेत. मात्र, आता त्यांचे उपचार स्वस्त होणार आहेत. भारतातील GLP-1 मधुमेह आणि वजन कमी करण्याच्या औषधांची बाजारपेठ लवकरच नवीन औषधांनी भरून जाणार आहे. नोवो नॉर्डिस्कच्या सेमाग्लुटाइड या औषधाचे पेटंट या आठवड्यात संपत आहे. यामुळे कमी किमतीच्या जेनेरिक औषधांचा मार्ग मोकळा होईल. परिणामी, ४० हून अधिक कंपन्या ५० हून अधिक ब्रँड्स बाजारात आणण्याची योजना आखत आहेत.
नोवो नॉर्डिस्कच्या GLP-1 (ग्लुकागॉन-लाइक पेप्टाइड-1) थेरपीचे पेटंट शनिवारी संपत आहे. उद्योग क्षेत्राच्या अंदाजानुसार, जेनेरिक आवृत्त्या अधिक परवडणाऱ्या झाल्यामुळे, भारतातील GLP-1 औषधांची बाजारपेठ पुढील १२ ते १८ महिन्यांत सध्याच्या ४-५% वरून १५-२०% पर्यंत वाढू शकते.
तज्ञांचे म्हणणे आहे की, सेमाग्लुटाइडच्या जेनेरिक आवृत्त्या बाजारात आल्याने या थेरपीची बाजारपेठ मोठ्या शहरांपुरती मर्यादित न राहता लहान शहरांपर्यंत विस्तारेल, परंतु अनेक औषध कंपन्यांमध्ये दिसणारा उत्साह लवकरच मावळू शकतो. याचे कारण असे की, या क्षेत्रातील यश त्यांच्या कोल्ड चेनच्या (औषधे थंड ठेवण्याची प्रणाली) मजबुतीवर, उपकरणांच्या गुणवत्तेवर आणि त्यांच्या डॉक्टर नेटवर्कच्या आकारावर अवलंबून असेल. तज्ञांच्या मते, पुढील काही महिन्यांत केवळ ६ ते ८ प्रमुख ब्रँड्सचेच भारतीय बाजारपेठेत वर्चस्व राहण्याची शक्यता आहे. सेमाग्लुटाइडच्या जेनेरिक आवृत्त्या बाजारात आणण्याची तयारी केलेल्या कंपन्यांमध्ये डॉ. रेड्डीज, सन फार्मा, एरिस, झायडस, मॅनकाइंड, अल्केम, एमएसएन लॅबोरेटरीज, इंटास फार्मा आणि मायक्रो लॅब्स यांचा समावेश आहे.
बुकर्डॉक स्पेशालिटी क्लिनिक्सचे संस्थापक आणि मधुमेह तज्ञ, नीरज तुलारा म्हणाले, “केवळ ५ ते १० मोठे ब्रँडच टिकतील. याचा अर्थ फक्त मोठ्या भारतीय कंपन्याच टिकतील, बाकीच्या आपोआप नाहीशा होतील.” ते पुढे म्हणाले, “उपकरणाची गुणवत्ता, कोल्ड चेन, रुग्णांसाठी विक्रीनंतरची मदत आणि इंजेक्शन पद्धत व औषधाच्या वापराची सुलभता यांसारखी नवीन तंत्रज्ञानं, हे सर्व खूप महत्त्वाचे घटक असतील.”
मुंबईस्थित मधुमेह तज्ञ राजीव कोविल म्हणाले, “यापैकी अनेक कंपन्यांकडे ब्रँडेड जेनेरिक औषधे तयार करण्याची प्रचंड क्षमता आहे. पण त्या पहिल्यांदाच बायोलॉजिक्सचे उत्पादन करत आहेत, ज्यांच्या योग्य साठवणुकीसाठी कोल्ड चेनची आवश्यकता असते. उद्या जेव्हा पेटंटची मुदत संपेल, तेव्हा बॅक-एंड व्यवस्थापित करणे हे खरे आव्हान असेल. म्हणजेच, कोल्ड चेन राखण्यापासून ते पुरवठा साखळी मजबूत करण्यापर्यंतची संपूर्ण प्रक्रिया निश्चितपणे करावी लागेल.”
उद्योग क्षेत्रातील आकडेवारीनुसार, भारतात GLP-1 औषधांचा वापर अजूनही खूप कमी आहे. ही औषधे केवळ ५% मधुमेही आणि केवळ ४% लठ्ठपणा असलेल्या लोकांपर्यंत पोहोचली आहेत. यामुळे देशात एक मोठी, अप्रयुक्त बाजारपेठ शिल्लक राहते, जिथे १० कोटींहून अधिक मधुमेही आणि २५ कोटी लठ्ठ लोक आहेत.
उद्योग क्षेत्राच्या अंदाजानुसार, भारतातील लठ्ठपणाविरोधी बाजारपेठेचे सध्याचे मूल्य १,५०० कोटी रुपये आहे. पुढील १२ ते २४ महिन्यांत ते ४,००० ते ५,००० कोटी रुपयांपर्यंत आणि २०३० पर्यंत ८,००० कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे. जेनेरिक औषध उत्पादक सेमाग्लुटाइडच्या त्यांच्या आवृत्त्या ३,००० ते ५,००० रुपयांच्या किमतीत बाजारात आणतील अशी अपेक्षा आहे, जी मूळ औषधाच्या (इनोव्हेटर मॉलिक्यूल) किमतीच्या निम्म्याहून कमी असेल.
नोवोच्या ओझेम्पिकची किंमत ₹८,८०० ते ₹११,१७५ आहे, तर त्यांच्या दुसऱ्या सेमाग्लुटाइड ब्रँड, वेगोवीची किंमत दरमहा ₹१०,८५० ते ₹१६,४०० आहे. या तुलनेत, एली लिलीच्या मौंजारो, म्हणजेच टिर्झेपेटाइडची किंमत, डोसनुसार प्रति इंजेक्शन ₹१३,००० ते ₹२६,००० दरम्यान आहे. प्रत्येक इंजेक्शनमध्ये चार मासिक शॉट्स असतात.
