बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
पंतप्रधान नेहरूंने केलेले आवाहन आणि भारतीय सौंदर्य उद्योगाला नवा चेहरा देणाऱ्या उद्योजिका सिमोन टाटा कोण होत्या?
Simone Tata: स्वित्झर्लंडमध्ये जन्मलेल्या आणि भारतात येऊन येथे स्वतःचे एक वेगळे स्थान निर्माण करणाऱ्या सिमोन टाटा या भारतीय उद्योगविश्वातील एक उल्लेखनीय व्यक्तिमत्त्व म्हणून सदैव स्मरणात राहतील. टाटा समूहाच्या दोन महत्त्वाच्या ब्रँड्स ‘लॅक्मे’ आणि ‘वेस्टसाइड’ यांच्या उभारणीमागील त्यांची दृष्टी, व्यवस्थापन कौशल्य आणि बाजारपेठेचे भान अतुलनीय होते. रतन टाटांच्या सावत्र आई या नात्याने त्या चर्चेत आल्या, मात्र त्यांची ओळख एका सक्षम, दूरदर्शी आणि प्रभावी बिझनेस लीडरचीच होती.
१९३० मध्ये जिनिव्हा येथे जन्मलेल्या सिमोन यांनी जिनिव्हा विद्यापीठातून उच्च शिक्षण घेतले. १९५३ मध्ये पर्यटक म्हणून भारतात आल्यावर भारताबद्दल त्यांना जिव्हाळा निर्माण झाला. दोन वर्षांनी त्यांनी नवल टाटा यांच्याशी विवाह केला. त्या नवल टाटापेक्षा २६ वर्षांनी लहान होत्या. भारतीय संस्कृती, लोकजीवन आणि वाढत्या उद्योगविश्वाशी त्यांनी स्वतःला जुळवून घेतले आणि पुढे टाटा समूहातील काही महत्त्वाच्या घडामोडींमध्ये त्यांनी निर्णायक भूमिका बजावली.
सिमोन टाटा यांचे नाव घेतले की सर्वप्रथम ‘लॅक्मे’ची आठवण येते. १९६२ मध्ये त्या लॅक्मेच्या बोर्डमध्ये सामील झाल्या आणि १९६४ मध्ये व्यवस्थापकीय संचालक तसेच १९८२ मध्ये अध्यक्षा बनल्या. भारतीय स्त्रियांच्या सौंदर्याच्या गरजा, त्यांच्या पसंती-निवडी आणि देशातील बदलत्या ग्राहकवर्गाचा त्यांनी काटेकोर अभ्यास केला. त्या काळात भारतात विदेशी ब्रँड्सचा दबदबा वाढत असताना, ‘लॅक्मे’ला त्यांनी एक भारतीय, विश्वासार्ह आणि आधुनिक ब्रँड म्हणून उभे केले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली लॅक्मेने उत्पादनांची विविधता, गुणवत्ता आणि बाजारपेठेतील नवोन्मेष या तिन्ही आघाड्यांवर मोठी झेप घेतली. परिणामी हा ब्रँड भारतीय सौंदर्यप्रसाधने उद्योगाचा चेहरामोहरा बदलणारा ठरला.
१९९६ मध्ये टाटा समूहाने लॅक्मे हिंदुस्तान युनिलिव्हरला विकला आणि या व्यवहारातून मिळालेल्या निधीवर ‘ट्रेंट लिमिटेड’ची स्थापना केली. याच कंपनीखाली सिमोन यांनी ‘वेस्टसाइड’ या फॅशन रिटेल चेनचा पाया रचला. त्या काळी भारतीय ग्राहक फॅशनकडे वेगळ्या दृष्टीने पाहू लागले होते. विशाल, व्यवस्थित, आधुनिक आणि कुटुंब-केंद्रित शॉपिंगचा अनुभव देणाऱ्या वेस्टसाइडने अल्पावधीतच ग्राहकांचा विश्वास जिंकला. भारतीय रिटेल क्षेत्रातील आधुनिक स्टोअर संस्कृती निर्माण करण्यात सिमोन टाटा यांचे योगदान मोलाचे ठरले.
आज ५ डिसेंबर २०२५ रोजी मुंबईत ९५ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या जाण्याने भारतीय उद्योगविश्वाने एक शांत, संयमी, पण अत्यंत प्रभावी नेतृत्व गमावले. सिमोन टाटा यांनी केवळ व्यवसाय उभे केले नाहीत, तर बदलत्या भारतातील महिलांच्या सौंदर्यविषयक दृष्टिकोनात आणि ग्राहकांच्या खरेदी संस्कृतीत आमूलाग्र बदल घडवून आणले. त्यांची कार्यपद्धती, मूल्यनिष्ठा आणि सूक्ष्म व्यावसायिक समज ही भावी उद्योजकांसाठी प्रेरणादायी ठरतील. त्यांच्या या नेतृत्वावर विश्वास ठेवून माजी पंतप्रधान यांनी भारतीय महिलांसाठी सौंदर्यप्रसाधने बनवण्यासाठी त्यांना आवाहन केले.
भारतीय सौंदर्य आणि फॅशन रिटेल उद्योगात चार दशकांपेक्षा जास्त काळ कार्यरत राहून सिमोन टाटा यांनी आपला ठसा उमटवला. आजही लॅक्मे आणि वेस्टसाइड या दोन ब्रँड्सकडे पाहताना त्यांच्या दूरदर्शी नेतृत्वाची आणि न थांबणाऱ्या मेहनतीची आठवण अनिवार्यपणे येते.
