भारतात स्तनाच्या कर्करोगाबाबत मोठी समस्या निर्माण झाली आहे. दर चार मिनिटाला एका महिलेचे या आजारासाठी निदान होत असल्याचे अहवाल दर्शवतात. लवकर निदान झाल्यास कर्करोगावर प्रभावी उपचार होऊ शकतात, मात्र जागरूकतेच्या अभावामुळे महिलांमध्ये तपासणी टाळली जाते किंवा त्यासाठी नकार दिला जातो. याच समस्येला थांबवण्यासाठी टाटा ट्रस्टने ‘गाठ पे ध्यान’ हा अभिनव उपक्रम सुरू केला आहे. या मोहिमेच्या माध्यमातून महिलांना स्वतःच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी प्रेरित केले जात आहे. टाटा ट्रस्टने महिलांना स्वयंपाकातील बारकावे जितक्या लक्षपूर्वक पाहतात, तितक्याच बारकाईने स्तनाच्या गाठी तपासण्याकडे लक्ष द्यावे असे आवाहन केले आहे. या मोहिमेमुळे महिलांमध्ये आत्मनिरीक्षण आणि सक्षमीकरणाला चालना मिळाली आहे.
मोहिमेचा एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे ‘गाठ पे ध्यान’ कूकबुकचे लाँचिंग. या कूकबुकमध्ये पाककृतींचा संग्रह असून “परिवर्तनाच्या दिशेने वाटचाल, एका वेळी एक रेसिपी” हा उद्देश ठेवण्यात आला आहे. हे कूकबुक ऑनलाइन मोफत डाउनलोडसाठी उपलब्ध आहे. मास्टरशेफ शिप्रा खन्ना, सांता सरमा आणि अन्य प्रसिद्ध शेफ यांच्या पाककृती यात समाविष्ट आहेत.
या मोहिमेच्या एक भाग म्हणून टाटा ट्रस्टने प्रतिष्ठित पोषणतज्ज्ञ रुजुता दिवेकर आणि ब्रेस्ट कॅन्सर विशेषज्ञ डॉ. राजेंद्र बडवे यांच्यासह पॉडकास्टचे आयोजन केले. यात स्तनाचा कर्करोग, महिलांचे आरोग्य आणि पोषण यांतील परस्परसंबंधांवर चर्चा करण्यात आली. शिवाय, प्रसिद्ध शेफ संजीव कपूर यांच्या नेतृत्वाखाली एक सामाजिक प्रयोग जाहिरातही राबवण्यात आली.
महिला स्ट्रीट-फूड विक्रेत्यांवर आधारित आणखी एक जनजागृती जाहिरात सादर करण्यात आली होती, ज्यामध्ये त्यांच्या दैनंदिन जीवनातील आव्हानांवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले होते. या जाहिरातीच्या माध्यमातून महिलांना लवकर निदान व स्वतःहून तपासणी करण्याचे महत्त्व स्पष्ट करण्यात आले. या महिलांना आहाराच्या विक्रीसाठी सतत काम करावे लागते, मात्र त्यांच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष होण्याची शक्यता अधिक असते. विशेषतः स्तनाच्या कर्करोगासारख्या गंभीर आजारांबाबत जागरूकता कमी असल्यामुळे तपासणीला प्राधान्य दिले जात नाही. या समस्येचा विचार करून टाटा ट्रस्टने मुंबईसह विविध ठिकाणच्या प्रतिष्ठित वैद्यकीय संस्थांच्या सहकार्याने प्रत्यक्ष मोहिमेद्वारे तपासणी शिबिरे आयोजित केली. या शिबिरांमध्ये महिलांना तपासणीच्या पद्धतींबाबत माहिती देण्यात आली आणि त्यांना योग्य मार्गदर्शनही केले गेले.
‘गाठ पे ध्यान’ या मोहिमेला भारतासह आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मोठी मान्यता मिळाली असून प्रोवोक ग्लोबल क्रिएटिव्ह इंडेक्स २०२४ मध्ये दुसऱ्या क्रमांकाचा प्रतिष्ठित पुरस्कारही मिळाला आहे. या मोहिमेद्वारे टाटा ट्रस्टने केवळ महिलांच्या आरोग्याबाबत जनजागृती केली नाही तर त्यांच्या मानसिक आणि सामाजिक सक्षमीकरणासाठीही प्रयत्न केले. महिलांना केवळ स्वयंपाक आणि घरकाम यावर मर्यादित न ठेवता स्वतःच्या आरोग्याची काळजी घेणे किती महत्त्वाचे आहे हे अधोरेखित करण्यात आले. या मोहिमेमुळे महिलांमध्ये स्वतःच्या आरोग्याविषयी सजगता वाढली असून, स्तनाच्या कर्करोगाविषयी अधिक सकारात्मक दृष्टिकोन विकसित होण्यास मदत झाली आहे.
