RAM MANDIR
Ram Mandir CEO Rules: अयोध्या येथील भव्य राम मंदिरासाठी नव्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्याचा (CEO) शोध वेगाने सुरू झाला आहे. दिल्लीत पार पडलेल्या ‘राम जन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र’च्या सर्च कमिटीच्या पहिल्या बैठकीत नव्या प्रमुखाच्या निवडीसाठी कडक नियम निश्चित करण्यात आले आहेत. या हाय-प्रोफाइल पदासाठी उमेदवाराकडे किमान २० वर्षांचा प्रशासकीय किंवा वित्तीय (Financial) अनुभव असणे आवश्यक आहे. मात्र, सर्वात विषेश बाब म्हणजे, या निवडीमध्ये ‘टेंपल मॅनेजमेंट’ म्हणजेच मंदिर व्यवस्थापनाचा अनुभव असलेल्या उमेदवारांना प्राधान्य दिले जाईल.
देशातील मोठी श्रद्धास्थाने आणि धार्मिक स्थळांचा कारभार आता कॉर्पोरेट पद्धतीनुसार सांभाळला जात आहे. याच कारणामुळे टेंपल मॅनेजमेंट कोर्स वेगाने लोकप्रिय होत आहे. चला तर मग जाणून घेऊया टेम्पल मॅनेजमेंट कोर्सबद्दल सविस्तर..
ज्याप्रमाणे कोणतीही मोठी कंपनी चालवण्यासाठी ‘एमबीए’ (MBA) प्रोफेशनल्सची गरज असते, त्याचप्रमाणे मोठ्या मंदिरांचे व्यवस्थापन, गर्दीचे नियंत्रण (Crowd Management) आणि तिथला निधी सांभाळण्यासाठी टेंपल मॅनेजमेंटचे तज्ज्ञ तयार केले जातात. या क्षेत्रात सर्टिफिकेट, डिप्लोमा आणि पीजी डिप्लोमा पातळीवरील कोर्सेस उपलब्ध आहेत.
पात्रता: शॉर्ट-टर्म किंवा डिप्लोमा कोर्स करण्यासाठी कोणत्याही शाखेतून १२ वी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. तर मोठ्या पदांसाठी किंवा पीजी डिप्लोमासाठी पदवी (Graduation) अनिवार्य आहे. राम मंदिराच्या सीईओ पदासाठी देखील किमान पात्रता पदवी ठेवण्यात आली आहे.
आंध्र युनिव्हर्सिटी (विशाखापट्टनम): येथे मंदिर व्यवस्थापनामध्ये डिप्लोमा कोर्स चालवला जातो.
तिरुमाला तिरुपती देवस्थानम (TTD): तिरुपती बालाजी मंदिराशी संबंधित संस्था या व्यवस्थापनासाठी वेळोवेळी प्रशिक्षण आणि कार्यशाळा आयोजित करतात.
मुंबई युनिव्हर्सिटी आणि काही संस्कृत युनिव्हर्सिटीज: यांच्या अंतर्गत हेरिटेज, रिलिजियस टुरिझम आणि मॅनेजमेंटशी संबंधित शॉर्ट टर्म कोर्सेस चालवले जातात.
कालावधी आणि फी: टेंपल मॅनेजमेंटचे सर्टिफिकेट कोर्स साधारणपणे ३ ते ६ महिन्यांचे असतात. डिप्लोमा कोर्स १ वर्षाचा असतो, तर पीजी डिप्लोमा कोर्स १ ते २ वर्षांपर्यंतचा असू शकतो. या कोर्सची फी अत्यंत किफायतशीर आहे. सरकारी विद्यापीठे आणि अनुदानित संस्थांमध्ये या कोर्सची वार्षिक फी ५,००० रुपयांपासून ते २५,००० रुपयांपर्यंत असते. काही खासगी संस्था किंवा विशेष ट्रस्ट त्यांच्या पातळीवर वेगळी फी ठरवू शकतात.
टेंपल मॅनेजमेंट कोर्सचा अभ्यासक्रम अतिशय वेगळा आणि वैशिष्ट्यपूर्ण असतो. यात केवळ पूजा-अर्चा किंवा धार्मिक नियम शिकवले जात नाहीत, तर एक व्यावसायिक लीडर बनणे शिकवले जाते. यात प्रामुख्याने खालील गोष्टींचा समावेश असतो:
क्राउड मॅनेजमेंट (गर्दीचे व्यवस्थापन): सणासुदीच्या काळात जमा होणाऱ्या लाखोंच्या गर्दीला कोणत्याही अपघाताशिवाय सुरक्षितपणे कसे हाताळायचे.
फायनान्स आणि ऑडिट: मंदिरात येणारे दान, चढावा आणि ट्रस्टच्या पैशांचा अचूक हिशोब ठेवणे.
कायदेशीर नियम: मंदिराशी संबंधित ट्रस्ट ॲक्ट, जमिनीचे वाद आणि सरकारी नियमांची माहिती असणे.
हॉस्पिटॅलिटी आणि स्वच्छता: भाविकांच्या राहण्याची, भोजनाची व्यवस्था करणे आणि मंदिर परिसर स्वच्छ ठेवणे.
प्राचीन इतिहास आणि संस्कृती: मंदिरांची वास्तुकला, इतिहास आणि त्यांचे धार्मिक महत्त्व समजून घेणे.
राम मंदिराच्या नव्या सीईओ पदासाठी अयोध्येत राहून ३ वर्षे काम करण्याची आणि हिंदू धर्माचा असण्याची अट ठेवण्यात आली आहे. प्रत्येक मंदिर आपल्या गरजेनुसार अशाच प्रकारे मार्गदर्शक तत्त्वे ठरवते. या क्षेत्रात आपले स्थान निर्माण करण्यासाठी आणि यशस्वी होण्यासाठी उत्तम संभाषण कौशल्य असणे आवश्यक आहे. याव्यतिरिक्त, संकट काळात त्वरित निर्णय घेण्याची क्षमता, संयम, संपूर्ण टीमला सोबत घेऊन चालण्याचे कसब आणि सनातन परंपरांबद्दल गाढ निष्ठा असणे अत्यंत गरजेचे आहे.
.png "Videos"){kind=small}
