रविवार, 1 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
सीए कोर्स सुरू करण्यापूर्वी बहुतांश विद्यार्थी आणि त्यांच्या पालकांच्या मनात एक सामान्य प्रश्न असतो – सीए कोर्सवर एकूण किती खर्च येतो? सीए कोर्स सामान्य बजेटमध्ये बसतो की त्यासाठी बँक लोन घ्यावे लागेल? सीए कोर्सचे फी स्ट्रक्चर हे इंजिनिअरिंग किंवा मॅनेजमेंट सारख्या इतर प्रोफेशनल कोर्सेसच्या तुलनेत खूप वेगळे आणि किफायतशीर मानले जाते. जाणून घ्या, आयसीएआयच्या (ICAI) तीन टप्प्यांच्या प्रवासात फाऊंडेशनपासून फायनलपर्यंत एकूण किती फी भरावी लागते.
सीए कोर्समध्ये ३ टप्पे असतात – सीए फाऊंडेशन, सीए इंटरमीडिएट आणि सीए फायनल. तिन्ही टप्प्यांसाठी ICAI ने फीचे वेगवेगळे नियम ठरवले आहेत. जाणून घ्या प्रत्येक टप्प्याची फी:
सीएची पहिली पायरी म्हणजेच ‘फाऊंडेशन लेव्हल’वर रजिस्ट्रेशन करण्यासाठी इन्स्टिट्यूट ऑफ चार्टर्ड अकाउंटंट्स ऑफ इंडियाला (ICAI) अत्यंत अल्प फी भरावी लागते. सीए फाऊंडेशन रजिस्ट्रेशन फी सुमारे ९,००० रुपये आहे. या फीमध्ये स्टडी मटेरियलचा (अभ्यास साहित्य) खर्चही समाविष्ट आहे. यामुळे बाहेरून वेगळी पुस्तके खरेदी करण्याची गरज भासत नाही. जर एखादा विद्यार्थी सीए परीक्षेत नापास झाला आणि पुन्हा फॉर्म भरला, तर त्याला केवळ परीक्षा शुल्क वेगळे द्यावे लागते. हे शुल्क साधारण १,५०० ते २,००० रुपयांच्या आसपास असते.
सीए फाऊंडेशन पास केल्यानंतर पुढचा टप्पा ‘इंटरमीडिएट’चा येतो. हा थोडा विस्तृत असतो. जर दोन्ही ग्रुपसाठी एकाच वेळी रजिस्ट्रेशन केले, तर ICAI ची अधिकृत फी सुमारे १८,००० ते २०,००० रुपयांच्या दरम्यान असते. यामध्येही रजिस्ट्रेशन फी आणि स्टडी मटेरियलचा खर्च समाविष्ट आहे. तथापि, बहुतांश विद्यार्थी सीए परीक्षेची तयारी अधिक उत्तम करण्यासाठी कोचिंग क्लासचा आधार घेतात. याचा खर्च वेगळा ३०,००० ते ६०,००० रुपयांपर्यंत असू शकतो.
सीए फायनल परीक्षा चार्टर्ड अकाउंटंट बनण्याच्या प्रवासातील शेवटचा आणि सर्वात महत्त्वाचा टप्पा असतो. सीए फायनलच्या दोन्ही ग्रुप्ससाठी ICAI ची रजिस्ट्रेशन फी सुमारे २२,००० ते २५,००० रुपयांपर्यंत असते. या पातळीवर विद्यार्थी आर्टिकलशिप (प्रॅक्टिकल ट्रेनिंग) देखील करत असतात. यामुळे त्यांना स्टाइपेंड (विद्यावेतन) मिळायला सुरुवात होते. अशा प्रकारे ते आपल्या अभ्यासाचा खर्च स्वतः उचलण्याच्या बऱ्याच जवळ पोहोचतात. सीए फायनल परीक्षेचा अर्ज भरण्याची फी वेगळी द्यावी लागते.
जर केवळ ICAI च्या अधिकृत रजिस्ट्रेशन आणि परीक्षेच्या फीबद्दल बोलायचे झाले, तर तिन्ही स्तर मिळून हा खर्च सुमारे ५०,००० ते ६०,००० रुपयांच्या आतच होतो. परंतु, वास्तविक खर्च बाहेर राहून अभ्यास करणे, ऑनलाइन कोचिंग घेणे आणि मॉक टेस्ट सीरीज जॉइन करण्यामुळे वाढतो. हे सर्व अतिरिक्त खर्च एकत्र केले तर ३ ते ५ वर्षांच्या या प्रवासात एकूण खर्च १.५ लाख ते ३ लाख रुपयांपर्यंत पोहोचू शकतो. हा खर्च एमबीए किंवा इंजिनिअरिंगच्या तुलनेत अत्यंत कमी आहे.
Ans:
Ans:
Ans:
