Merchant Navy Career: दहावी-बारावीनंतर कसा कराल प्रवेश? जाणून घ्या पात्रता, अभ्यासक्रम आणि संधी

दहावी किंवा बारावीनंतर वेगळ्या आणि साहसी करिअरच्या शोधात असलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी मर्चेंट नेव्ही हा उत्तम पर्याय ठरू शकतो. आकर्षक पगार, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर काम करण्याची संधी आणि समुद्रावरचे रोमांचक जीवन यामुळे या क्षेत्राकडे तरुणांचा कल वाढत आहे.

• दहावी किंवा बारावीनंतर विविध सागरी अभ्यासक्रमांद्वारे या क्षेत्रात प्रवेश मिळवता येतो.
• शारीरिक तंदुरुस्ती, चांगली दृष्टी आणि वैद्यकीय पात्रता महत्त्वाची असते.
• उच्च वेतन, परदेश प्रवास आणि जागतिक करिअरच्या संधी हे या क्षेत्राचे प्रमुख आकर्षण आहे.

दहावी झाल्यानंतर अनेक विद्यार्थी पारंपरिक वाटा सोडून काहीतरी वेगळे आणि आव्हानात्मक करिअर करण्याच्या शोधात असतात. अशा धाडसी तरुणांसाठी ‘मर्चेंट नेव्ही’ हे एक अतिशय आकर्षक क्षेत्र आहे. बहुतेक विद्यार्थी अभियांत्रिकी, आयटी किंवा सरकारी नोकऱ्या करतात, परंतु मर्चेंट नेव्हीसारख्या जागतिक करिअर पर्यायाबद्दल खूप कमी लोकांना योग्य माहिती असते. मर्चेंट नेव्ही ही केवळ नोकरी नाही तर एक आंतरराष्ट्रीय करिअर आहे, जी समुद्रमार्गे जगभर काम करण्याची आणि प्रवास करण्याची संधी देते. मर्चेंट नेव्हीमध्ये करिअर कसे करता येते ते जाणून घेऊया.

UPSC Prelims Result 2026: नागरी सेवा पूर्व परीक्षेचा निकाल जाहीर; १३,३४३ उमेदवार पात्र, मुख्य परीक्षेसाठी पुढे काय करायचं?

कोणते अभ्यासक्रम आवश्यक?

जर एखादा विद्यार्थी दहावी उत्तीर्ण झाला असेल आणि त्याला मर्चेंट नेव्हीमध्ये सामील व्हायचे असेल, तर त्याने गणित आणि विज्ञान या विषयांसह दहावी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. दहावीनंतर, विद्यार्थी सहसा जीपी रेटिंग (जनरल पर्पज रेटिंग) सारखे अभ्यासक्रम घेऊ शकतात, जे डेक आणि इंजिन ऑपरेशन्स दोन्हीमध्ये मूलभूत प्रशिक्षण देते. हा अभ्यासक्रम प्रवेश स्तरीय जहाजावरील नोकरीच दरवाजे उघडतो. अधिकारी बनू इच्छिणारे विद्यार्थी १२ वी इयत्तेत भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि गणित (पीसीएम) करू शकतात आणि नंतर डिप्लोमा किंवा पदवी अभ्यासक्रम करू शकतात.

पात्रता निकष काय ?

मर्चेंट नेव्हीमध्ये करिअर करण्यासाठी, उमेदवाराने १० वी किवा १२ वी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे, ज्यामध्ये गणित आणि विज्ञान अनिवार्य आहे. या क्षेत्रात प्रवेशासाठी वयोमर्यादा साधारणपणे १७ ते २५ वर्षांच्या दरम्यान असते. शारीरिक तंदुरुस्ती देखील आवश्यक आहे, कारण जहाजावर काम करणे आव्हानात्मक असू शकते. उमेदवारांना ६/६ दृष्टी असणे आवश्यक आहे आणि रंगांधळेपणा नसणे आवश्यक आहे. याव्यतिरिक्त्त,मर्चेंट नेव्हीमध्ये सामील होण्यापूर्वी, व्यक्ती सागरी परिस्थितीत सुरक्षितपणे काम करू शकेल याची खात्री करण्यासाठी सरकार मान्यताप्राप्त डॉक्टरांकडून वैद्यकीय फिटनेस चाचणी उत्तीर्ण करणे अनिवार्य आहे. आव्हानांनी भरलेले साहसपूर्ण आयुष्य आणि त्याचबरोबर आकर्षक वेतन व उच्च राहणीमान देणारे असे हे ‘मर्चेंट नेव्ही’चे क्षेत्र आहे, जहाजावरील कामे प्रामुख्याने दोन विभागांत विभागलेली असतात. नौकानयन विभाग (नॉटिकल / डेक विभाग) आणि इंजिन विभाग, दोन्ही विभागांत जाण्यासाठी बारावीनंतर खालील अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत. मर्चेंट नेव्हीतील अभ्यासक्रमांना प्रवेश घेण्यासाठी बारावी विज्ञान शाखेतूनभौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि गणित विषयात सरासरी ६० टक्के गुण मिळवणे अनिवार्य आहे. तसेच इंग्रजीमध्ये ५० गुण आवश्यक आहेत.

नौकानयन विभागातील अभ्यासक्रम

• डीएनएस लीडिंग टू बीएस्सी नॉटिकल सायन्स
• बीएस्सी नॉटिकल सायन्स
• बीएस्सी मेरिटाईम सायन्स

विद्यार्थ्यांनी जिज्ञासू वृत्तीने शिक्षण घेतानाच मैदानी खेळांनाही प्राधान्य द्यावे; राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा

मरिन इंजिनीअरिंग

बीटेक (मरीन इंजिनीअरिंग) वरील अभ्यासक्रमांना प्रवेश आयएमयू-सीईटीमार्फत दिला जातो. भारत सरकारने मर्चट नेव्हीमधील अभ्यासक्रमांचे संचालन करण्यासाठी इंडियन मेरिटाईम युनिव्हर्सिटीची (आयएमयू) स्थापना केली आहे. विद्यापीठाच्या व अभ्यासक्रमाच्या अधिक माहितीसाठी www.imu.edu.in ही वेबसाईट पाहावी.

(डिस्क्लेमर: हे नवराष्ट्र वृत्तपत्राचे स्वयंचलित न्यूज फीड आहे. ते navarashtra.com च्या कर्मचाऱ्यांनी संपादित केलेले नाही.)