बुधवार, 28 ऑक्टोबर 2026
बेकायदेशीरपणे केलेले रेकॉर्डिंग कोर्टात पुरावा मानले जाते का? जाणून घ्या काय सांगतो भारतीय कायदा ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
अनेक वेळा एखाद्याविरुद्ध पुरावे गोळा करण्यासाठी आपल्याला काही गोष्टी कराव्या लागतात ज्या कायदेशीर नाहीत. जर कोणी तुम्हाला फोनवर किंवा उघडपणे धमकी देत असेल आणि तुम्हाला ती धमकी रेकॉर्ड करायची असेल तर हे असे समजून घ्या. पण त्याला माहीत नसेल अशा पद्धतीने रेकॉर्ड करायचे असेल तर हे काम गुपचूप कराल. मात्र असे करणे कायद्याने गुन्हा आहे. म्हणजे तुम्ही कोणालाही त्यांच्या परवानगीशिवाय कॉल किंवा रेकॉर्ड करू शकत नाही. आता अशा परिस्थितीत एखाद्या खटल्यात असे रेकॉर्डिंग सादर केले तर न्यायालय त्याला खरा पुरावा मानणार का? त्याबद्दल सविस्तर जाणून घ्या.
प्रथम भारतीय पुरावा कायदा समजून घ्या
पुराव्याचे प्रकार आणि त्यांच्या स्वीकृतीचे नियम भारतीय पुरावा कायदा, 1872 मध्ये लिहिलेले आहेत. या कायद्यांतर्गत कायदेशीरदृष्ट्या मान्य असलेले सर्व प्रकारचे पुरावे न्यायालयात सादर करता येतात. तथापि, जेव्हा बेकायदेशीर रेकॉर्डिंगचा विचार केला जातो तेव्हा काही गोष्टी लक्षात ठेवल्या पाहिजेत.
हे देखील वाचा : ब्रिक्सचा भारताला किती फायदा? जाणून घ्या यावेळी सर्वांच्या नजरा PM मोदींवर का आहेत
हे दोन विभागही लक्षात ठेवायला हवेत
भारतीय पुरावा कायद्याच्या कलम 65B अंतर्गत, इलेक्ट्रॉनिक पुरावे न्यायालयात सादर करण्यासाठी, ते योग्यरित्या गोळा करणे आवश्यक आहे. म्हणजेच कोणतेही रेकॉर्डिंग केले असल्यास त्याची सत्यता न्यायालयात सिद्ध करावी लागेल. सोप्या भाषेत, रेकॉर्डिंगमध्ये कोणतीही छेडछाड झालेली नाही आणि ती योग्य प्रक्रियेनुसार रेकॉर्ड केली गेली आहे हे दाखवावे लागेल.
हे देखील वाचा : अमेरिका आणि कॅनडाने मिळून चीनचा ताण वाढवला; संवेदनशील भागात युद्धनौका दाखल
त्याचप्रमाणे कलम 71 अन्वये न्यायालयात सादर केलेल्या पुराव्याची ग्राह्यता निश्चित केली जाते. जर रेकॉर्डिंग बेकायदेशीरपणे रेकॉर्ड केले असेल तर ते न्यायालयात ओळखले जाणार नाही. तथापि, काही प्रकरणांमध्ये न्यायालय अशा रेकॉर्डिंगला पुरावा म्हणूनही मान्यता देते. 2023 मध्ये, 30 ऑगस्ट रोजी अलाहाबाद उच्च न्यायालयाच्या लखनऊ खंडपीठाने आपल्या एका निर्णयात म्हटले होते की, आता बेकायदेशीर फोन रेकॉर्डिंग देखील न्यायालयात पुरावा म्हणून सादर केले जाऊ शकतात. तथापि, या प्रकरणात ते बेकायदेशीर फोन रेकॉर्डिंगबद्दल होते, व्हिज्युअल रेकॉर्डिंगबद्दल नाही.
