वर्षाअखेरीस भारताचा मोठा धमाका! DRDO कडून क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी; चीन-पाकिस्तानचे धाबे दणाणले

DRDO Pralay Missile Test: वर्षाच्या शेवटच्या दिवशी, भारताने जगाला चकित करणारा दुहेरी धक्का दिला. डीआरडीओने स्वदेशी विकसित "प्रलय" क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी करून आपली शक्ती दाखवून दिली.

 

• वर्षाअखेरीस भारताचा मोठा धमाका!
• DRDO कडून क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी
• चीन-पाकिस्तानचे धाबे दणाणले

वर्षाच्या शेवटच्या दिवशी, भारताने असा दुहेरी धक्का दिला ज्याने जगाला चकित केले. संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटनेने (DRDO) स्वदेशी विकसित “प्रलय” क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी करून आपली ताकद दाखवली. ही सामान्य चाचणी नव्हती; ती एक “साल्व्हो लाँच” होती, ज्यामुळे शत्रूच्या छावणीत धक्का बसला. भारताने ओडिशाच्या किनाऱ्यावरील डॉ. एपीजे अब्दुल कलाम बेटावरून सकाळी १०:३० वाजता हे पराक्रम केले. डीआरडीओने थोड्याच वेळात एकाच लाँचरमधून दोन “प्रलय” क्षेपणास्त्रे डागली. दोन्ही क्षेपणास्त्रांनी त्यांच्या पूर्वनिर्धारित मार्गांचे अनुसरण केले आणि सर्व मोहिमेची उद्दिष्टे यशस्वीरित्या पूर्ण केली.

“साल्व्हो लाँच” म्हणजे नेमके काय?

संरक्षण तज्ञांच्या भाषेत, “साल्व्हो लाँच” म्हणजे एकाच वेळी अनेक शस्त्रांनी केलेला हल्ला किंवा लाँचमधील लहान अंतर. या चाचणीत, DRDO ने एकाच मोबाईल लाँचरमधून एकामागून एक दोन क्षेपणास्त्रे डागली. युद्धाच्या परिस्थितीत, हे तंत्रज्ञान गेम-चेंजर ठरते.

‘साल्व्हो लाँच’ धोकादायक का आहे?

जेव्हा एकाच किंवा वेगवेगळ्या लक्ष्यांवर एकाच वेळी दोन किंवा अधिक क्षेपणास्त्रे डागली जातात, तेव्हा शत्रूच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेला त्यांना एकाच वेळी रोखणे अशक्य होते. जर शत्रूने एका क्षेपणास्त्राला अडवण्याचा प्रयत्न केला तर दुसरे त्याचे लक्ष्य गाठेल. प्रलय क्षेपणास्त्राची ही ‘ड्युअल स्ट्राइक’ क्षमता शत्रूचे बंकर, एअरबेस आणि मोक्याचे लक्ष्य क्षणार्धात नष्ट करण्याची क्षमता आहे.

See more

Salvo lunch of two Pralay Missile in quick succession from same launcher were successfully conducted today from ITR, Chandipur. The flight test was conducted as part of User evaluation trials. Both the missiles followed the intended trajectory meeting all flight objectives. pic.twitter.com/QeJYVDhL1l — DRDO (@DRDO_India) December 31, 2025

हे देखील वाचा: भारताच्या समुद्री ताकदीत होणार वाढ; S-5 Nuclear पाणबुडी लवकरच होणार तयार

‘प्रलय’ क्षेपणास्त्राची वैशिष्ट्ये

‘प्रलय’ क्षेपणास्त्र हे भारताच्या स्वावलंबनाचे एक प्रमुख उदाहरण आहे. ते पूर्णपणे स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. त्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये त्याला जगातील सर्वोत्तम क्षेपणास्त्रांमध्ये स्थान देतात. चला या वैशिष्ट्यांचा एक एक करून शोध घेऊया…

क्वॅसी-बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र: प्रलय हे ‘क्वॅसी-बॅलिस्टिक’ क्षेपणास्त्र आहे. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, पारंपारिक बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे एका निश्चित मार्गावर (पॅराबोलिक) प्रवास करतात, ज्याचा शत्रूच्या रडारला अंदाज लावणे सोपे असते. तथापि, प्रलय क्षेपणास्त्रासारखे अर्ध-बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र उड्डाणादरम्यान आपला मार्ग बदलण्यास सक्षम आहे. ते शेवटच्या क्षणी शोध टाळू शकते, ज्यामुळे ते शत्रूसाठी विनाशकारी बनते. हवेत ते अडवणे किंवा पाडणे अत्यंत कठीण आहे.

सॉलिड प्रोपेलेंट: हे क्षेपणास्त्र सॉलिड प्रोपेलेंट (घन इंधन) वापरते. द्रव इंधन असलेल्या क्षेपणास्त्रांना युद्धभूमीवर इंधन भरण्यासाठी वेळ लागतो, परंतु सॉलिड इंधन असलेली क्षेपणास्त्रे “रेडी-टू-फायर” मोडमध्ये असतात. ती खूप कमी वेळेत लाँच केली जाऊ शकतात, जी आक्रमक ऑपरेशन्ससाठी महत्त्वाची आहे.

उच्च अचूकता: प्रलय क्षेपणास्त्रात एक अत्याधुनिक नेव्हिगेशन आणि मार्गदर्शन प्रणाली आहे. त्याचे सेन्सर्स आणि संगणक त्याला अचूकपणे लक्ष्य गाठण्यास मदत करतात. ओडिशाच्या किनाऱ्यावरील चाचण्यांदरम्यान, इम्पॅक्ट पॉइंटजवळ तैनात केलेल्या ट्रॅकिंग सेन्सर्स आणि जहाजांनी पुष्टी केली की क्षेपणास्त्रांनी त्यांचे लक्ष्य उच्च अचूकतेने गाठले.

अनेक वॉरहेड्स वाहून नेण्यास सक्षम: हे क्षेपणास्त्र गरजेनुसार वेगवेगळ्या प्रकारचे वॉरहेड्स वाहून नेऊ शकते. शत्रूचे लक्ष्य काँक्रीट बंकर असो किंवा खुल्या मैदानात तैनात असलेले सैनिक असो, ‘प्रलय’ सर्व प्रकारचे लक्ष्य नष्ट करू शकते. म्हणूनच त्याची चाचणी शत्रूला आवडली.

प्रवेशासाठी सज्ज

ही चाचणी ‘युजर इव्हॅल्युएशन ट्रायल्स’चा भाग होती. याचा अर्थ असा की या क्षेपणास्त्राचा विकास पूर्ण झाला आहे आणि सशस्त्र दल (वापरकर्ते) आता त्यांच्या शस्त्रागारात समाविष्ट करण्यासाठी त्याची औपचारिक चाचणी घेत आहेत. लवकरच ते भारतीय संरक्षण ताफ्यात समाविष्ट केले जाईल.

‘प्रलय’ क्षेपणास्त्र कोणी विकसित केले?

भारतीय हवाई दल आणि भारतीय लष्कराच्या प्रतिनिधींनी ही ऐतिहासिक चाचणी पाहिली. डीआरडीओचे अध्यक्ष डॉ. समीर व्ही. कामत म्हणाले की, या यशाने हे सिद्ध होते की ही प्रणाली आता वापरकर्त्यांद्वारे (सशस्त्र दल) वापरण्यासाठी पूर्णपणे तयार आहे. प्रलय क्षेपणास्त्र हैदराबादमधील रिसर्च सेंटर इमरत (आरसीआय) ने विकसित केले आहे.

हे देखील वाचा: Rajnath Singh in Ayodhya : ‘ऑपरेशन सिंदूरवेळी, भारताने भगवान रामाच्या प्रतिष्ठेचे पालन केले…’, संरक्षण मंत्री नेमकं म्हणाले काय?

डीआरडीएल, एएसएल, एआरडीई आणि एचईएमआरएलसह इतर अनेक डीआरडीओ प्रयोगशाळांनी देखील महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. भारत डायनॅमिक्स लिमिटेड (बीडीएल) आणि भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड (बीईएल) उत्पादन आणि प्रणाली एकत्रीकरणासाठी जबाबदार होते. हे सार्वजनिक आणि खाजगी उद्योगांमधील सहकार्याचे एक ज्वलंत उदाहरण आहे.

संरक्षणमंत्र्यांनी डीआरडीओचे केले अभिनंदन 

संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी डीआरडीओ, भारतीय लष्कर, हवाई दल आणि संबंधित उद्योगांचे या यशाबद्दल अभिनंदन केले. त्यांनी सांगितले की, साल्वो प्रक्षेपणाच्या यशाने प्रलय क्षेपणास्त्राची विश्वासार्हता स्थापित झाली. त्यांनी संरक्षण क्षेत्रातील भारताचे सर्वात महत्त्वाचे पाऊल म्हणून त्याचे वर्णन केले.

चीन आणि पाकिस्तान का घाबरले आहेत?

३१ डिसेंबर २०२५ रोजी होणारी ही चाचणी भारताच्या संरक्षण धोरणात एक मोठा बदल दर्शवते. भारत आता केवळ संरक्षणात्मक क्षमताच नाही तर आपल्या सीमा सुरक्षित करण्यासाठी आक्रमक आणि अचूक प्रहार क्षमता देखील विकसित करत आहे. ‘प्रलय’च्या यशस्वी साल्वो प्रक्षेपणाने चीन आणि पाकिस्तानसारख्या शेजाऱ्यांना स्पष्ट संदेश दिला आहे की भारत आपल्या सार्वभौमत्वाचे रक्षण करण्यास पूर्णपणे सक्षम आणि सज्ज आहे.