बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
Indian Army : ये नया Bharat हैं! लढाऊ विमाने असोत वा सूक्ष्म ड्रोन; 'ही' ठरणार भारताची ताकद, सौजन्य : आयएएनएस
संरक्षण सचिव राजेश कुमार सिंह यांच्या उपस्थितीत 21 ऑक्टोबर रोजी नवी दिल्ली येथे या करारावर स्वाक्षरी करण्यात आली. या रडारमध्ये हवाई लक्ष्यांचा शोध घेणे, त्यांचा मागोवा ठेवणे आणि धोक्याच्या पातळीनुसार त्यांना प्राधान्य देणे यांसारख्या क्षमता असतील. लढाऊ विमानांच्या आकाराच्या लक्ष्यांसोबतच लहान आणि सूक्ष्म ड्रोनचाही शोध घेण्यासाठी हे रडार विकसित करण्यात आले आहेत.
आधुनिक युद्धामध्ये मानवरहित हवाई प्रणालींचा वापर मोठे आव्हान ठरत आहे. लहान ड्रोनचा वापर टेहळणीसाठी तसेच हल्ल्यांसाठीही केला जाऊ शकतो. अशा परिस्थितीत आधुनिक रडारच्या मदतीने हवाई धोक्यांची वेळेत ओळख पटवणे आणि त्यानुसार संरक्षणात्मक कारवाईची तयारी करणे भारतीय सैन्याला अधिक सोपे होणार आहे.
या रडारची आणखी एक महत्त्वाची वैशिष्ट्यपूर्ण क्षमता म्हणजे हवाई लक्ष्यांचे प्राधान्यक्रम ठरवणे. त्यामुळे अनेक लक्ष्यांवर एकाच वेळी लक्ष ठेवताना अधिक महत्त्वाच्या धोक्यांवर लक्ष केंद्रित करता येईल.
संरक्षण मंत्रालयाच्या मते, हा करार देशातील हवाई संरक्षण प्रणालींच्या स्वदेशीकरणाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा टप्पा आहे. यामुळे देशांतर्गत संरक्षण उत्पादन क्षेत्राला चालना मिळण्यासोबतच सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांनाही संरक्षण उत्पादनाच्या पुरवठा साखळीत संधी मिळण्याची अपेक्षा आहे.
2047 पर्यंत विकसित भारताचे उद्दिष्ट साध्य करण्याच्या दिशेनेही ही खरेदी महत्त्वाची मानली जात आहे. देशात आधुनिक संरक्षण उपकरणांची निर्मिती वाढवणे, परदेशी तंत्रज्ञानावरील अवलंबित्व कमी करणे आणि जागतिक स्तरावर स्पर्धा करू शकणारा स्वयंपूर्ण संरक्षण उद्योग उभारणे, हा या प्रयत्नांचा उद्देश आहे.
सुमारे 770 कोटी रुपयांच्या या करारामुळे भारतीय सैन्याची हवाई निगराणी क्षमता बळकट होण्यास मदत होईल. त्याचबरोबर देशांतर्गत आधुनिक रडार निर्मितीला चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
Ans: हा करार भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड (बीईएल) या कंपनीसोबत झाला आहे.
Ans: लढाऊ विमानांच्या आकाराची हवाई लक्ष्ये, लहान ड्रोन आणि सूक्ष्म ड्रोन यांचा शोध घेणे व त्यांच्या हालचालींवर लक्ष ठेवणे हा या रडारचा प्रमुख उपयोग आहे.
Ans: कमी उंचीवरील हवाई निगराणी, लक्ष्यांचा मागोवा घेणे आणि महत्त्वानुसार लक्ष्यांना प्राधान्य देणे ही त्यांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.
