गुरुवार, 29 ऑक्टोबर 2026
(Photo - X)
नवी दिल्ली : दिवाळीच्या काळात दिल्ली-NCR मधील वायू प्रदूषणाचा प्रश्न पुन्हा चर्चेत आला आहे. फटाक्यांवर संपूर्ण बंदी घालण्याच्या मागणीवर सुनावणी करताना सर्वोच्च न्यायालयाने महत्त्वपूर्ण निरीक्षण नोंदवले आहे. सणांचा आनंद हिरावून घेण्याऐवजी नियमांचे पालन आणि प्रदूषण नियंत्रणासाठी प्रभावी उपाययोजना करण्यावर भर देण्याची भूमिका न्यायालयाने मांडली. (Supreme Court On Delhi Firecracker Ban)
फटाक्यांमुळे होणाऱ्या प्रदूषणाबाबत लोकांमध्ये जागरूकता वाढवण्यासाठी लोकप्रिय व्यक्तींची मदत घेण्याचा सल्ला न्यायालयाने दिला आहे. विराट कोहलीसारख्या सेलिब्रिटींच्या माध्यमातून पर्यावरणाविषयीचा संदेश अधिकाधिक लोकांपर्यंत पोहोचवता येऊ शकतो, असे निरीक्षण न्यायालयाने नोंदवले.
आजच्या काळात सोशल मीडिया आणि लोकप्रिय व्यक्तींचा प्रभाव मोठा आहे. त्यामुळे केवळ नियम करून चालणार नाही, तर लोकांनीही प्रदूषण कमी करण्यासाठी जबाबदारीने वागणे गरजेचे आहे.
काँग्रेसच्या सभेसाठी पोलिसांचा असणार तगडा बंदोबस्त; 3000 पोलीस तैनात, 450 CCTV कॅमेऱ्यांचा ‘डोळा’
फटाक्यांबाबत दरवर्षी आदेश द्यावे लागत असल्याबद्दल न्यायालयाने चिंता व्यक्त केल्याचे वृत्त आहे. आदेश काढूनही त्यांचे उल्लंघन होत असेल, तर प्रदूषणाचा प्रश्न कायम राहतो. त्यामुळे बेकायदा विक्री करणाऱ्यांवर आणि नियम मोडणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्याची गरज अधोरेखित करण्यात आली.
सुनावणीदरम्यान दिल्ली सरकारने प्रदूषण नियंत्रणासाठी विविध उपाययोजना करण्याची माहिती दिली. बाहेरून येणाऱ्या वाहनांबाबत निर्बंध, सरकारी कार्यालयांच्या वेळेत बदल आणि स्मॉग गन्सचा वापर यांसारख्या उपायांचा विचार सुरू असल्याचे सांगण्यात आले.
न्यायालयाच्या मदतीसाठी नियुक्त अमायकस क्यूरी यांनी फटाक्यांमधून बाहेर पडणाऱ्या सूक्ष्म कणांच्या आरोग्यावरील परिणामांकडे लक्ष वेधले. PM2.5 सारखे अतिसूक्ष्म कण फुफ्फुसांपर्यंत पोहोचू शकतात आणि आरोग्याच्या समस्या निर्माण करू शकतात.
ग्रीन फटाक्यांमधून सामान्य फटाक्यांच्या तुलनेत काही प्रमाणात कमी उत्सर्जन होऊ शकते; मात्र ते पूर्णपणे प्रदूषणमुक्त नसतात. त्यामुळे फटाक्यांच्या वापराबाबत नियमांचे पालन आणि जनजागृती या दोन्ही गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत.
दिवाळीचा आनंद आणि स्वच्छ हवा यांचा समतोल साधण्यासाठी न्यायालयाचे अंतिम निर्देश आणि प्रशासनाची अंमलबजावणी महत्त्वाची ठरणार आहे.
‘संबंध नव्हते तर मग मुलगा कसा झाला?’; मद्रास हायकोर्टात ‘त्या’ प्रकरणावर झाली सुनावणी
Ans: सर्वोच्च न्यायालयाने पूर्ण बंदीऐवजी संतुलित आदेश देण्याची भूमिका मांडली आहे. मात्र, प्रत्यक्षात कोणते निर्बंध लागू आहेत, हे संबंधित न्यायालयाच्या ताज्या आदेशावर आणि स्थानिक प्रशासनाच्या नियमांवर अवलंबून आहे.
Ans: फटाक्यांमुळे होणाऱ्या वायू प्रदूषणाबाबत लोकांमध्ये जागरूकता वाढवण्यासाठी विराट कोहलीसारख्या लोकप्रिय सेलिब्रिटींची मदत घेता येईल, असे न्यायालयाने निरीक्षण नोंदवल्याचे वृत्त आहे.
Ans: नाही. ग्रीन फटाक्यांमधून सामान्य फटाक्यांच्या तुलनेत काही प्रदूषकांचे उत्सर्जन कमी होऊ शकते; मात्र ते पूर्णपणे प्रदूषणमुक्त नसतात. त्यांच्यामुळेही सूक्ष्म कण आणि इतर प्रदूषक हवेत मिसळू शकतात.
