photo - yandex
Healthy Habits: जेवण झालं की लगेच बसता? 10 मिनिटांची वॉक ठरू शकते गेमचेंजर; जाणून घ्या फायदे
तरुण महिलांमध्ये स्तनाचा कर्करोग होण्यामागे एकच कारण नसते. अनुवंशिकता हा त्यातील एक महत्त्वाचा घटक आहे. विशेषतः कुटुंबात स्तनाच्या कर्करोगाचा इतिहास असल्यास किंवा BRCA1 आणि BRCA2 यांसारख्या जनुकांमध्ये बदल (म्युटेशन) असल्यास धोका वाढू शकतो. लहान वयात छातीच्या भागावर रेडिएशन थेरपी झालेली असणे किंवा स्तनाशी संबंधित काही उच्च-जोखमीच्या विकारांची पार्श्वभूमी असणे हेही संभाव्य जोखमीचे घटक आहेत.
मात्र, स्तनाच्या कर्करोगातील सर्वच प्रकरणांचे कारण अनुवंशिकता नसते. त्यामुळे संशोधक आता जीवनशैली, प्रजननाशी संबंधित घटक आणि चयापचयाशी संबंधित जोखीम घटक स्तनाच्या कर्करोगाच्या एकूण धोक्यात कशा प्रकारे भर घालतात, याचा अभ्यास करत आहेत.
शारीरिक हालचालींचे प्रमाण, बॉडी मास इंडेक्स (BMI) आणि आहार यांसारख्या जीवनशैलीशी संबंधित घटकांकडे अलीकडच्या काळात विशेष लक्ष दिले जात आहे. शारीरिक हालचालींचा अभाव, लठ्ठपणा आणि अधिक प्रमाणात मद्यपान यांचा स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका वाढण्याशी संबंध आढळतो. इंटरनॅशनल एजन्सी फॉर रिसर्च ऑन कॅन्सर (IARC) च्या संशोधनानुसार, जीवनशैली आणि आहारातील बदल तसेच शारीरिक हालचालींचे कमी प्रमाण हे विशेषतः तरुण महिलांच्या संदर्भात महत्त्वाचे घटक ठरू शकतात.
यासोबतच प्रजननाशी संबंधित इतिहासाचाही विचार करणे आवश्यक आहे. मासिक पाळी लवकर सुरू होणे, पहिली पूर्णकालीन गर्भधारणा उशिरा होणे किंवा अपत्य नसणे यामुळे शरीरावर अंडाशयातून निर्माण होणाऱ्या हार्मोन्सचा दीर्घकाळ प्रभाव राहू शकतो आणि त्यामुळे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका वाढण्याची शक्यता असते. मात्र, हे घटक कर्करोगाला थेट कारणीभूत ठरतात असे नसून, ते कर्करोगाच्या विकासातील जोखीम वाढवणारे घटक आहेत, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे.
तरुण महिलांमध्ये स्तनाचा कर्करोग कमी प्रमाणात आढळतो, त्यामुळे तो केवळ वाढत्या वयाशी संबंधित आजार आहे, असा गैरसमज अजूनही आहे. त्यामुळे काही तरुण महिला स्तनात जाणवणारी गाठ, स्तनाच्या आकारात होणारा बदल, स्तनाग्रातून होणारा स्त्राव किंवा त्वचेतील बदल यांकडे दुर्लक्ष करू शकतात. परिणामी, वैद्यकीय तपासणीसाठी जाण्यास विलंब होऊ शकतो.
तरुण महिलांच्या स्तनातील ऊती तुलनेने अधिक दाट असू शकतात. त्यामुळे मॅमोग्राफीमध्ये काही असामान्यता ओळखणे तुलनेने कठीण होऊ शकते. मात्र, प्रत्येक तरुण महिलेला नियमित मॅमोग्राफीची आवश्यकता असतेच असे नाही. तपासणीचे स्वरूप आणि वेळ हे वय तसेच वैयक्तिक जोखीम घटकांनुसार डॉक्टरांच्या सल्ल्याने ठरवले पाहिजे.
तरुण महिलांमध्ये स्तनाच्या कर्करोगाबाबत जागरूकता निर्माण करणे आवश्यक आहे; मात्र यामुळे अनावश्यक भीती निर्माण होऊ नये. एखादा जोखीम घटक असणे म्हणजे कर्करोग होणारच असे नाही आणि तरुण वय असणे म्हणजे कर्करोग होणार नाही, असेही नाही.कुटुंबातील कर्करोगाचा इतिहास, अनुवंशिक जोखीम, जीवनशैली, प्रजननाशी संबंधित इतिहास आणि पूर्वीच्या वैद्यकीय उपचारांचा इतिहास हे सर्व घटक एखाद्या महिलेच्या एकूण जोखमीवर परिणाम करू शकतात.
नियमित शारीरिक हालचाल करणे, वजन निरोगी पातळीवर ठेवणे, मद्यपानाचे प्रमाण मर्यादित ठेवणे आणि स्तनांमध्ये सातत्याने जाणवणाऱ्या कोणत्याही बदलांसाठी वेळेवर वैद्यकीय तपासणी करून घेणे ही काही महत्त्वाची प्रतिबंधात्मक पावले आहेत. कुटुंबात स्तनाच्या कर्करोगाचा ठळक इतिहास असल्यास किंवा इतर उच्च-जोखीम घटक असल्यास, डॉक्टरांशी चर्चा करून वैयक्तिक जोखमीचे मूल्यांकन आणि आवश्यक असल्यास लवकर तपासणीचे नियोजन करणे महत्त्वाचे ठरू शकते.
स्तनाच्या आरोग्याकडे पाहताना वयाची ठरावीक चौकट ठेवू नये. शरीरातील बदल वेळीच ओळखणे, स्वतःच्या जोखमीची माहिती समजून घेणे आणि आवश्यकतेनुसार वेळेवर वैद्यकीय सल्ला घेणे यामुळे उपचारांच्या परिणामांमध्ये सकारात्मक फरक पडू शकतो.
.png "Videos"){kind=small}
