रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
वारंवार वेदनाशामक गोळ्या घेता? मग थांबा! मूत्रपिंडावर ताण येत असल्यास दिसून येतात ही गंभीर लक्षणे
डोकेदुखी, पाठदुखी, सांधेदुखी, संधिवात आणि इतर दीर्घकालीन वेदनांपासून आराम मिळवण्यासाठी वेदनाशामक औषधांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. योग्य पद्धतीने वापरल्यास ही औषधे प्रभावी ठरतात; मात्र त्यांचा वारंवार किंवा दीर्घकाळ वापर केल्यास मूत्रपिंडांवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.वेदनाशामक औषधांचे सेवन केल्यानंतर तात्पुरता आराम मिळतो पण किडनीच्या आरोग्याचे गंभीर नुकसान होते. त्यामुळे कोणत्याही गोळ्यांचे सेवन करताना डॉक्टरांचा योग्य सल्ला घ्यावा. डॉ. क्षितिज रघुवंशी, वरिष्ठ मूत्ररोगतज्ज्ञ, रुबी हॉल क्लिनिक, पुणे यांनी किडनीच्या आजाराबद्दल महत्वपूर्ण माहिती दिली आहे.(फोटो सौजन्य – istock)
मूत्रपिंडे शरीरातील अपायकारक द्रव्ये बाहेर टाकणे, शरीरातील द्रवांचे संतुलन राखणे आणि एकूण आरोग्य टिकवून ठेवणे यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावतात. विशेषतः नॉन-स्टेरॉइडल अँटी-इन्फ्लेमेटरी ड्रग्स (NSAIDs) या प्रकारातील वेदनाशामक औषधांचा दीर्घकाळ वापर केल्यास मूत्रपिंडांकडे जाणारा रक्तप्रवाह कमी होऊ शकतो. परिणामी मूत्रपिंडांच्या ऊतींचे नुकसान होऊन त्यांची कार्यक्षमता हळूहळू कमी होऊ शकते.
यातील सर्वात चिंताजनक बाब म्हणजे सुरुवातीच्या टप्प्यात मूत्रपिंडांचे नुकसान कोणतीही ठळक लक्षणे न दाखवता होत राहू शकते. त्यामुळे अनेकांना समस्या गंभीर होईपर्यंत याची जाणीव होत नाही.
तथापि, काही लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये. पाय, घोटे किंवा पिंडऱ्यांमध्ये सूज येणे हे शरीरातील अतिरिक्त द्रव बाहेर टाकण्यात मूत्रपिंडांना अडचण येत असल्याचे लक्षण असू शकते. लघवीचे प्रमाण कमी होणे किंवा लघवीच्या सवयींमध्ये बदल दिसणे हे देखील मूत्रपिंडांच्या कार्यक्षमतेत बिघाड झाल्याचे संकेत असू शकतात. तसेच शरीरात थकवा, अशक्तपणा किंवा सतत सुस्ती जाणवू शकते.
ज्या व्यक्तींना आधीपासून मूत्रपिंडाचे आजार, मधुमेह किंवा उच्च रक्तदाब आहे, तसेच ६० वर्षांवरील व्यक्तींमध्ये वेदनाशामक औषधांमुळे मूत्रपिंडांचे नुकसान होण्याचा धोका अधिक असतो. आजारपणाच्या काळात किंवा उष्ण हवामानात शरीरात पाण्याची कमतरता निर्माण झाल्यास हा धोका आणखी वाढू शकतो.
जर तुम्ही दीर्घकालीन वेदनांसाठी नियमितपणे वेदनाशामक औषधे घेत असाल, तर उपचारपद्धतीबाबत डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. वेदनांचे मूळ कारण लक्षात घेऊन पर्यायी उपचार, जीवनशैलीतील बदल किंवा अधिक सुरक्षित औषधांचा पर्याय उपलब्ध असू शकतो.
मूत्रपिंडांचे आरोग्य तपासण्यासाठी दोन साध्या चाचण्या उपयुक्त ठरतात. रक्तातील क्रिएटिनिनची पातळी तपासणारी रक्तचाचणी मूत्रपिंडांची कार्यक्षमता दर्शवते, तर लघवीतील अल्ब्युमिन (प्रथिने) तपासणारी चाचणी मूत्रपिंडाच्या आजाराचे सुरुवातीचे संकेत ओळखण्यास मदत करते.
वेदना कमी करणे महत्त्वाचे असले तरी मूत्रपिंडांच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करता कामा नये. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार औषधांचा वापर, पुरेसे पाणी पिणे आणि नियमित आरोग्य तपासण्या यामुळे दीर्घकालीन गुंतागुंत टाळता येऊ शकते. वेदनामुक्त जीवनाकडे वाटचाल करताना मूत्रपिंडांचे आरोग्य जपणे तितकेच आवश्यक आहे.
