शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
Ganeshotsav 2026: गणेशोत्सवात ढोल-ताशा वाजविण्याची परंपरा कशी झाली सुरु? १९६५ च्या विरोधाशी काय आहे संबंध
Ganeshotsav 2026: गणेशोत्सव देशभरात साजरा केला जातो, पण महाराष्ट्रात हा उत्सव काही वेगळाच असतो. इथे बाप्पाचं आगमन आणि निरोप समारंभ ढोल आणि ताशाच्या गजरात थाटामाटात साजरा होतो. जेव्हा शेकडो तरुण आणि तरूणी एकत्र ढोल आणि ताशे वाजवतात, तेव्हा संपूर्ण वातावरण उत्साह आणि ऊर्जेने भरून जाते.(फोटो सौजन्य – istock)
गणेशोत्सवादरम्यान ढोल आणि ताशा वाजवण्याची परंपरा अनेक वर्षे जुनी आहे. ही परंपरा महाराष्ट्राची ओळख बनली असली तरी, नक्की ही प्रथापरंपरा कधी सुरु झाली आणि का सुरू झाली माहीत आहे का? या परंपरेचा संबंध खरंतर एका बंडाशी जोडलेला आहे. चला जाणून घेऊया, गणेशोत्सवादरम्यान ढोल आणि ताशा वाजवण्याची परंपरा नेमकी कशी सुरू झाली.
View this post on Instagram
ढोल आणि ताशा वाजवण्याची ही परंपरा १९६५ मध्ये पुण्यातून सुरू झाली. खरं तर, १९६५ मध्ये पुण्यात झालेल्या दंगलींनंतर पोलिसांनी गणेशोत्सवादरम्यान गाणी वाजवण्यावर बंदी घातली होती. निषेध म्हणून, ज्ञान प्रबोधिनीचे संस्थापक डॉ. आप्पासाहेब पेंडसे पुण्याच्या रस्त्यावर एकटे उभे राहिले आणि यावेळी त्यांनी ताशा वाजवून आंदोलन केले. त्यांच्या या आंदोलनाचा उद्देश गणेशोत्सवाची संस्कृती आणि वैभव पुन्हा स्थापित करणे हा होता.
आप्पासाहेबांच्या आंदोलनाचा पुण्यातील तरुणांवर खोलवर प्रभाव पडला आणि त्यानंतर ज्ञान प्रबोधिनीच्या विद्यार्थ्यांनी पहिला ढोल-ताशा पथक स्थापन करून, अत्यंत शिस्तबद्ध ढोल आणि ताशा वाजवून गणेशोत्सव साजरा केला.
ढोल आणि ताशा वाजवण्यापूर्वी, मराठा साम्राज्याच्या शौर्याचे स्मरण केले जाते आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या नावाचा जयघोष केला जातो. ढोल-ताशा वादन ही एक अत्यंत शिस्तबद्ध कला असून, या पथकात ५० ते ५०० सदस्य असतात. तरुण-तरुणी कोणत्याही स्वार्थाशिवाय महिनोन् महिने आधीपासून सराव करतात.
महाविद्यालयीन विद्यार्थी आणि सर्व स्तरांतील नोकरदार या वार्षिक उत्सवात सहभागी होतात. ते आपला अभ्यास आणि काम सांभाळून, महिनोनमहिने आधीपासूनच वेळ काढून ढोल-झांज वाजवण्याचा सराव करतात. ढोल-ताशाच्या आवाजाने संपूर्ण वातावरण उत्साहाने भरून जाते आणि श्रोते बाप्पाच्या भक्तीत लीन होतात. पारंपरिक कुर्ता-पायजमा घालून आणि कमरेला ढोल-ताशा बांधून, दरवर्षी गणेशोत्सवादरम्यान ही दशकांहून जुनी परंपरा आजही पुढे चालू ठेवण्यात आली आहे. तुम्हाला याची सुरूवात कशी झाली माहीत होतं का? ही माहिती कशी वाटली आम्हाला कमेंट करून नक्की कळवा आणि कोणते ढोल-ताशा पथक तुम्हाला सर्वात जास्त आवडतं त्यांनाही टॅग करा.
