HbA1c पातळीकडे दुर्लक्ष बेतेल जीवावर; डायबिटिक रुग्णांनी 6.5 पेक्षा कमी राहण्याची करून घ्या खात्री, तज्ज्ञांचा सल्ला

बहुतेक लोकांना माहीत आहे की रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवल्याने हृदय, डोळे आणि मूत्रपिंडांचे संरक्षण होते तसेच स्वादुपिंडाच्या कर्करोगापासून संरक्षण करण्यासाठी रक्तातील साखरेवर नियंत्रण ठेवणे गरजेचे आहे. मधुमेह नियंत्रणासाठी HbA1c ही तपासणी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. HbA1c चाचणीमुळे मागील २ ते ३ महिन्यांतील रक्तातील साखरेची सरासरी पातळी समजण्यास मदत होते. 

तज्ज्ञांच्या मते, HbA1c नियंत्रणात ठेवल्यास मधुमेहामुळे होणाऱ्या हृदयविकार, मूत्रपिंडाचे आजार, डोळ्यांचे विकार आणि मज्जासंस्थेच्या समस्या टाळता येऊ शकतात.योग्य HbA1c पातळी  असल्यास रुग्ण अधिक सक्रिय, तणावमुक्त आणि दर्जेदार जीवन जगू शकतो. मात्र, या पातळीमध्ये सातत्याने वाढ होत राहिल्यास जीवनमानावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात.

World Diabetes Day: मधुमेहिंनी नियमितपणे HbA1cचाचणी करून घेण्याचे महत्व

नियंत्रणासाठी काय आवश्यक 

HbA1c नियंत्रणासाठी संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, वजन नियंत्रणात ठेवणे, औषधांचे नियमित सेवन करणे आणि वेळोवेळी आरोग्य तपासण्या करणे गरजेचे आहे. तज्ज्ञांनी दिलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन केल्यास मधुमेह प्रभावीपणे नियंत्रणात ठेवता येतो, असेही तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले.

ज्या लोकांची HbA1c पातळी ७% पेक्षा कमी असते, त्यांना उच्च पातळी असलेल्या लोकांच्या तुलनेत स्वादुपिंडाचा कर्करोग होण्याची शक्यता कमी असते. तुमची HbA1c पातळी प्रत्येक १% ने वाढल्यास, तुमच्या स्वादुपिंडाला असलेला धोका जवळपास ५०% ने वाढतो. योग्य HbA1c पातळी ही तुमच्या शरीराचे ‘संरक्षण’ करते,अशी प्रतिक्रिया डॉ. चंद्रशेखर तुलसीगेरी, संचालक, क्रिटिकल केअर विभाग आणि प्रमुख ए अँड ई, न्यूईरा हॉस्पिटल, वाशी, नवी मुंबई यांनी व्यक्त केली.

कोणती काळजी घ्यावी 

HbA1c ७% पेक्षा कमी आणि उपाशीपोटी रक्तातील साखर १२६ mg/dL (७ mmol/L) किंवा त्यापेक्षा कमी राहील याची खबरदारी घ्या. ही साध्य केल्यास तुमच्या शरीराला जास्तीत जास्त संरक्षण मिळते. तुमच्या डॉक्टरांना तुमच्या HbA1c पातळीबद्दल आणि ती ७% च्या जवळ आणण्यासाठी कोणती पावले उचलावीत याबद्दल विचारा. मधुमेहाचे व्यवस्थापन करणे म्हणजे केवळ ‘गुंतागुंत’ टाळणे नाही; तर ते तुमच्या जीवनाचे संरक्षण करण्याचा आणि कर्करोग सुरू होण्यापूर्वीच तो टाळण्याचा एक सक्रिय मार्ग आहे. तुमची HbA1c पातळी प्रभावीपणे कमी करण्यासाठी, ‘ग्लुकोजमधील अचानक वाढ’ टाळणाऱ्या सवयींवर लक्ष केंद्रित करणे सर्वोत्तम आहे. जेव्हा तुम्ही ही वाढ टाळता, तेव्हा तुमची एकूण सरासरी (HbA1c) नैसर्गिकरित्या कमी होते,असे डॉ. निशांत तावडे, फॅमिली मेडिसिन , न्यूईरा हॉस्पिटल, वाशी, नवी मुंबई यांनी स्पष्ट केले. 

मुंबईत HbA1c साठी तपासणी झालेल्या ३७% पेक्षा जास्त लोकांना मधुमेह, टाटा 1mg लॅबने केली तपासणी

कशा असाव्या खाण्याच्या सवयी?

डॉ. चंद्रशेखर तुलसीगेरी खाण्याच्या सवयींवरअधिक प्रकाश टाकला आहे 

• “परिपूर्ण ताट ” हवे: तुमची अर्धे ताट हे स्टार्च नसलेल्या भाज्यांनी ज्यात पालक, ब्रोकोली, सिमला मिरची अशा भाज्यांचा समावेश असेल आणि एक चतुर्थांश प्रथिने आणि एक चतुर्थांश कर्बोदकांचा समावेश असलेले हवे
• तुमच्या जेवणाचा क्रम ठरवा: आधी फायबर आणि प्रथिनांचे सेवन करा आणि कर्बोदकांचे सेवन हे जेवणाच्या शेवटी करा कारण यामुळे रक्तामध्ये साखर शोषली जाण्याची प्रक्रिया मंदावते
• हळूवारपणे पचणारी कर्बोदके निवडा: पांढरा ब्रेड, भात आणि साखरयुक्त पदार्थांच्या जागी ओट्स, क्विनोआ, मसूर आणि तृणधान्यांसारखे पर्याय निवडा
• द्रवस्वरुपातील साखर टाळा: सोडा, चहा आणि फळांच्या रसांऐवजी पाणी, सोडा वॉटर किंवा साखर नसलेला हर्बल चहा प्या
• जेवणानंतर १० मिनिटं चाला : जेवणानंतर केवळ १० मिनिटे चालल्याने तुमच्या रक्तातील अतिरिक्त साखर वापरली जाते आणि स्नायूंना ऊर्जा मिळते
• कार्डिओ आणि स्ट्रेंथ ट्रेनिंग व्यायामाचे करा : दर आठवड्याला १५० मिनिटे वेगाने चालण्याचे ध्येय ठेवा, पण त्यात २ दिवस प्रतिकारशक्ती वाढवणारे व्यायाम करा
• दीर्घकाळ एकाच जागी बसणे टाळा : दर तासाला २ मिनिटांसाठी उभे राहून स्ट्रेचिंग करण्याची सवय लावा.

काय आहे तज्ज्ञांचे म्हणणे 

• डॉ. निशांत तावडे सांगतात की, ७-८ तास पुरेशी झोप घ्या-  झोपेच्या कमतरतेमुळे कोर्टिसोल वाढतो, ज्यामुळे तुमचे शरीर इन्सुलिनला प्रतिरोधक बनते आणि रक्तातील साखर वाढवते
• तणावाचे व्यवस्थापन करा : जास्त तणावामुळे शरीरात साठवलेली साखर रक्तात सोडली जाते. जेव्हा तुम्हाला खूप तणाव जाणवतो, तेव्हा २ मिनिटे दीर्घ श्वास घेण्याचा प्रयत्न करा
• शरीरात पाण्याची पातळी योग्य राखा : निर्जलीकरणामुळे तुमच्या रक्तातील साखर अधिक केंद्रित होते. पुरेसे पाणी प्यायल्याने तुमच्या मूत्रपिंडांना अतिरिक्त ग्लुकोज बाहेर टाकण्यास मदत होते
• डॉ. चंद्रशेखर तुलसीगेरी सांगतात की, शोधा घ्या : जर तुम्ही ग्लुकोज मॉनिटर वापरत असाल, तर कोणते विशिष्ट पदार्थ तुमच्या रक्तातील साख वाढवतात हे तपासा आणि त्यांच्यासाठी आरोग्यदायी पर्याय शोधा
• औषधांचे सेवन टाळू नका : दररोज एक ठराविक वेळ निश्चित करुन त्यावेळी औषधांचे सेवन करा. एकाच वेळी सर्व काही बदलण्याचा प्रयत्न करू नका