बुधवार, 4 नोव्हेंबर 2026
डिलीव्हरीचे दिवस जवळ आले अन् झोप झाली कमी; गर्भावस्थेच्या शेवटच्या टप्प्यात ‘या’ कारणांमुळे वाढतो त्रास
Pregnancy Tips: गर्भावस्थेच्या शेवटच्या टप्प्यात बाळाच्या आगमनाची उत्सुकता वाढत असतानाच अनेक महिलांची रात्रीची झोप मात्र कमी होऊ लागते. वाढलेले पोट, झोपताना आरामदायी स्थिती न मिळणे, वारंवार लघवीला उठणे, पाठदुखी, अॅसिडिटी आणि बाळाच्या हालचाली यामुळे रात्री वारंवार जाग येते. त्यात प्रसूती आणि बाळाच्या आरोग्याबाबतचे विचारही मनात सुरू राहतात. त्यामुळे दिवसभर थकवा जाणवत असूनही रात्री पुरेशी झोप मिळत नाही. तिसऱ्या तिमाहीत झोपेचा हा त्रास का वाढतो आणि तो कमी करण्यासाठी गर्भवती महिलांनी कोणती काळजी घ्यावी, याबाबत तज्ज्ञांनी काही महत्त्वाच्या सूचना दिल्या आहेत. याविषयी डॉ. सुश्रुता मोकादम, वरिष्ठ प्रसूती व स्त्रीरोगतज्ज्ञ, मदरहूड हॉस्पिटल्स, खराडी, पुणे यांनी सविस्तर माहिती सांगितली आहे.(फोटो सौजन्य – istock)
Rabies: कुत्र्याने चावलं नाही, फक्त चाटलं… तरी रेबीजचा धोका? जाणून घ्या धक्कादायक सत्य
पोटाचा वाढता आकार : बाळाची वाढ होत गेल्याने झोपण्यासाठी आरामदायी स्थिती मिळणे कठीण होते. बराच वेळ एकाच स्थितीत झोपल्यास पाठ, कंबर, नितंब किंवा पायांमध्ये अस्वस्थता जाणवू शकते.
वारंवार लघवीला होणे : गर्भावस्थेतील हार्मोन्समधील बदल आणि वाढत्या गर्भाशयाचा मूत्राशयावर येणारा दबाव यामुळे रात्री अनेकदा लघवीला उठावे लागू शकते.
अॅसिडिटी आणि छातीत जळजळ : हार्मोन्समधील बदल आणि पोटावर येणाऱ्या दबावामुळे आम्लपित्त, अपचन किंवा छातीत जळजळ होऊ शकते. विशेषतः जेवल्यानंतर लगेच झोपल्यास हा त्रास वाढू शकतो.
पाठ आणि पायांचा त्रास : गर्भावस्थेत वाढलेले वजन पाठीच्या खालच्या भागावर दबाव आणते. काही महिलांना रात्री पायात गोळे येणे किंवा पाय सतत हलवावेसे वाटणे असा त्रासही होऊ शकतो.
बाळाच्या हालचाली : गर्भातील बाळ काही वेळा अधिक सक्रिय असते. बाळाच्या हालचालींमुळे आईला झोप लागण्यास किंवा लागलेली झोप टिकवून ठेवण्यास अडचण येऊ शकते.
चिंता आणि सतत विचार : प्रसूती कशी होईल, बाळाच्या आरोग्याबाबतची चिंता आणि आई होण्याबाबतचे विचार यामुळे मन शांत होणे कठीण जाते. त्यामुळे शरीर थकलेले असतानाही झोप येत नाही.
उशीचा आधार घ्या : गर्भावस्थेसाठी असलेली उशी किंवा साध्या उशांचा योग्य वापर करून पोट, पाठ आणि गुडघ्यांना आधार देता येतो. त्यामुळे कुशीवर झोपणे अधिक आरामदायी होऊ शकते.
कुशीवर झोपण्याचा प्रयत्न करा : गर्भावस्थेच्या पुढील टप्प्यात कुशीवर झोपण्याचा सल्ला दिला जातो. झोपेत चुकून पाठीवर झोपल्याचे लक्षात आले, तरी घाबरून जाण्याची गरज नाही. हळूच पुन्हा कुशीवर वळावे.
झोपण्यापूर्वी जड जेवण टाळा : रात्रीचे जेवण आणि झोप यामध्ये पुरेसे अंतर ठेवावे. विशेषतः अॅसिडिटी किंवा छातीत जळजळ होत असल्यास याकडे अधिक लक्ष द्यावे.
कॅफिनचे सेवन कमी करा : चहा, कॉफी आणि कॅफिन असलेली इतर पेये दिवसाच्या उशिराच्या वेळेत घेतल्यास झोप लागण्यास अडचण येऊ शकते.
मॅग्नेशियमच्या गोळ्या डॉक्टरांच्या सल्ल्याने घ्या : झोपण्यापूर्वी मॅग्नेशियमची पूरक मात्रा घेण्याचा काही महिलांना फायदा होऊ शकतो. मात्र गर्भावस्थेत कोणतीही औषधं किंवा गोळी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच घ्यावी.
झोपेचे वेळापत्रक ठरवा : दररोज शक्यतो एकाच वेळी झोपणे आणि सकाळी एकाच वेळी उठणे यामुळे शरीराला झोपेची नियमित सवय लागण्यास मदत होते.
झोपण्यापूर्वी मनाला शांत करा : हलके स्ट्रेचिंग, दीर्घ श्वास घेणे, पुस्तक वाचणे किंवा कोमट पाण्याने अंघोळ करणे यामुळे शरीर आणि मनाला आराम मिळू शकतो.
Monsoon Tips: पावसाळ्याच्या ऋतूत गर्भधारणेचे नियोजन करताय? मग, फॉलिक अ‍ॅसिड घ्यायला विसरु नका
गर्भावस्थेच्या शेवटच्या टप्प्यात झोप कमी होणे सामान्य असले तरी तो खूप जास्त किंवा सतत होत असेल आणि त्याचा परिणाम दिवसभराच्या कामावर होत असेल, तर स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. मोठ्याने घोरणे, झोपेत श्वास घेण्यास अडथळा येणे, पायांची तीव्र अस्वस्थता, सतत चिंता किंवा दीर्घकाळ झोप न लागणे याकडेही दुर्लक्ष करू नये.
Ans: पोटाचा आकार वाढणे, पाठदुखी, वारंवार लघवीला लागणे, छातीत जळजळ, पायात गोळे येणे, बाळाच्या हालचाली आणि झोपण्याची योग्य पोझिशन न मिळणे यामुळे झोपेत व्यत्यय येऊ शकतो.
Ans: गर्भाशय वाढल्यामुळे मूत्राशयावर दबाव पडतो. त्यामुळे गर्भावस्थेच्या शेवटच्या काळात रात्रीही वारंवार लघवीला लागणे सामान्य असू शकते.
Ans: गर्भावस्थेच्या उत्तरार्धात अनेक महिलांना बाजूला झोपणे अधिक आरामदायी वाटते. उशा पोटाखाली किंवा गुडघ्यांमध्ये ठेवणेही आराम देऊ शकते. आपल्या डॉक्टरांनी दिलेल्या विशेष सूचनांना प्राधान्य द्यावे.
