Stress and Diabetes Connection: तणावामुळे वाढू शकतो डायबिटीजचा धोका; शरीरावर कसा होतो परिणाम?

Stress Spikes Blood Sugar Spike: मधुमेहाचा संबंध फक्त आहाराशी नसून मानसिक आरोग्याशीही आहे. सततचा तणाव हार्मोन्सचे संतुलन बिघडवून रक्तातील साखरेची पातळी वाढवू शकतो, त्यामुळे मधुमेह नियंत्रणात ठेवण्यासाठी तणाव व्यवस्थापनही महत्त्वाचे ठरते.

• तणावामुळे वाढू शकतो डायबिटीजचा धोका
• शरीरावर कसा होतो परिणाम?
• तणावामुळे ब्लड शुगर का वाढते?

मधुमेह हा केवळ आहार आणि जीवनशैलीशी संबंधित आजार मानला जातो, पण मानसिक आरोग्याचाही याचा संबंध आहे. अनेकदा लोक तणावाला सामान्य समस्या समजून दुर्लक्ष करतात, मात्र सततचा मानसिक ताण शरीरातील हार्मोन्सचे संतुलन बिघडवून रक्तातील साखरेची पातळी वाढवू शकतो. त्यामुळे मधुमेह असलेल्या व्यक्तींना ब्लड शुगर नियंत्रणात ठेवणे अधिक कठीण जाते. तज्ज्ञांच्या मते, मधुमेहाचे प्रभावी व्यवस्थापन करण्यासाठी योग्य आहार आणि औषधांसोबतच तणावावर नियंत्रण ठेवणेही तितकेच आवश्यक आहे. तणाव आणि मधुमेह यांच्यातील हा संबंध नेमका कसा काम करतो आणि त्यापासून बचावासाठी कोणती काळजी घ्यावी, हे जाणून घेऊयात.

Cholesterol: कोलेस्ट्रॉल वाढलाय? ‘हे’ हेल्दी ड्रिंक्स ठरतील वरदान; आहारात करा समावेश

तणावामुळे ब्लड शुगर का वाढते?

जेव्हा शरीर तणावाचा सामना करत असते, तेव्हा अॅड्रेनालिन आणि कॉर्टिसॉल यांसारखे हार्मोन्स मोठ्या प्रमाणात स्रवतात. हे हार्मोन्स शरीराला तातडीच्या परिस्थितीसाठी तयार करतात आणि ऊर्जा मिळावी म्हणून यकृतातून अधिक ग्लुकोज रक्तात सोडले जाते. मधुमेह असलेल्या व्यक्तींमध्ये ही अतिरिक्त साखर नियंत्रित करणे कठीण होऊ शकते.

इन्सुलिनची कार्यक्षमता कमी होते

सतत वाढलेल्या कॉर्टिसॉलमुळे शरीरात इन्सुलिन प्रतिकार (Insulin Resistance) निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे पेशींना ग्लुकोजचा योग्य वापर करता येत नाही.

जीवनशैलीच्या सवयी बिघडतात

तणावामुळे अनेकजण जास्त खाणे, गोड पदार्थांचे सेवन, व्यायाम टाळणे किंवा अपुरी झोप घेणे यांसारख्या सवयी अंगीकारतात. याचा थेट परिणाम रक्तातील साखरेच्या नियंत्रणावर होतो.

मधुमेहाचे व्यवस्थापन कठीण होते

अतिताणामुळे औषधे वेळेवर घेणे, ब्लड शुगर तपासणे किंवा योग्य आहार पाळणे याकडे दुर्लक्ष होऊ शकते. त्यामुळे साखरेची पातळी अस्थिर राहू शकते.

तणाव कमी करण्यासाठी काय करावे?

नियमित व्यायाम, योग, ध्यान, पुरेशी झोप आणि संतुलित आहार यांचा अवलंब केल्यास तणाव नियंत्रणात राहू शकतो. तसेच मित्र-परिवाराशी संवाद साधणे आणि आवडत्या छंदांसाठी वेळ देणेही फायदेशीर ठरते. तणाव आणि मधुमेह यांचा जवळचा संबंध लक्षात घेता मानसिक आरोग्याची काळजी घेणे तितकेच आवश्यक आहे.

टीप – हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी लिहिण्यात आला असून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा यामध्ये करण्यात आलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

३ सें.मी. चुंबक गिळलेल्या ७ वर्षीय मुलीवर यशस्वी उपचार; एंडोस्कोपिक प्रक्रियेमुळे गंभीर गुंतागुंत टळली