महिलांनो! सर्व्हिक्सशी संबंधित लक्षणं ठरू शकतात जीवघेणी, त्वरित डॉक्टरांकडे जाण्याचा तज्ज्ञांचा सल्ला

सर्व्हिक्स म्हणजे नेमके काय आणि महिलांनी याची लक्षणं दुर्लक्षित का करू नयेत यासाठी तज्ज्ञांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे. या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करणं महिलांच्या आरोग्यासाठी नक्कीच घातक आहे

• सर्व्हिक्सची लक्षणे काय आहेत

• महिलांनी सर्व्हिक्सकडे का दुर्लक्ष करू नयेत

• तज्ज्ञांचा आरोग्याबाबत महत्त्वाचा सल्ला 

महिलांमध्ये असामान्य स्त्राव, अनियमित रक्तस्राव किंवा सतत वेदना यांसारखी लक्षणं अनेकदा दुर्लक्षित केली जातात. मात्र हीच लक्षणं सर्व्हिक्सशी संबंधित आजारांची सुरुवात असू शकतात. वेळीच तपासणी आणि उपचार केल्यास सर्व्हिसायटिससारख्या समस्यांपासून दूर राहता येते. हल्ली लाईफस्टाईलही बदलली आहे, याकडे वेळीच लक्ष द्यायला हवे. 

सर्व्हिक्स हा वजायनाला युटेरसशी जोडणारा भाग आहे. या भागात सूज आली तर त्याला सर्वाइकल इंफ्लेमेशन किंवा सर्व्हिसायटिस (Cervicitis) असं म्हटलं जातं. असामान्य स्त्राव, सतत वेदना, जास्त प्रमाणात होणारा रक्तस्त्राव यांसारखी लक्षणं महिलांमध्ये भिती निर्माण करू शकतात. पण ही लक्षणं वेळीच ओळखली तर सर्व्हिसायटिस (cervicitis) सारख्या आजारांचे वेळीच निदान शक्य होते आणि प्रजनन आरोग्य सुरक्षित राहते. डॉ. सुजाता उदय राजपूत, प्रसूती व स्त्रीरोग तज्ज्ञ, मदरहूड हॉस्पिटल्स, लुल्लानगर, पुणे यांनी याबाबत अधिक माहिती दिली आहे. 

महिला का करतात दुर्लक्ष?

अनेक महिला किरकोळ त्रास किंवा बदलांकडे दुर्लक्ष करतात, कारण त्यांना वाटतं की हे तात्पुरतं आहे आणि ते आपोआप ठीक होईल. पण शरीर देत असलेल्या संकेतांकडे कधीही दुर्लक्ष करू नका. सर्व्हिसायटिस म्हणजे सर्व्हिक्समध्ये येणारी सूज (इन्फ्लमेशन), जी संसर्ग, चिडचिड किंवा हार्मोनल बदलांमुळे होऊ शकते. अस्वच्छता, योनीतील असंतुलन किंवा इन्फेक्शनमुळेही ही समस्या उद्भवू शकते.

Cervical Health: निरोगी गर्भधारणेसाठी गर्भाशय निरोगी असणे गरजेचे, जागरुकता महिन्यात जाणून घ्या महत्त्व

‘अशी’ लक्षणं आढळल्यास दुर्लक्ष करु नका

अनेक महिलांना त्यांच्या प्रजनन आरोग्याविषयी बोलताना संकोच वाटतो. पण त्यासंबंधी लक्षणांकडे दुर्लक्ष करणं धोकादायक ठरू शकत.

• पिवळसर, हिरवट किंवा दुर्गंधीयुक्त स्त्राव
• मासिक पाळीदरम्यान किंवा संबंधानंतर रक्तस्राव
• लैंगिक संबंधांदरम्यान वेदना
• पोट किंवा ओटीपोटात (pelvic) वेदना
• लघवी करताना जळजळ किंवा त्रास
• खाज येणे, जळजळ होणे किंवा चिडचिड होणे
• रजोनिवृत्तीनंतर रक्तस्राव होणे
• पाळीदरम्यान खूप जास्त प्रमाणात रक्तस्त्राव होणे
• सतत पाठदुखी

ही लक्षणं दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. ही सर्व्हिसायटिसची चिन्हं असू शकतात.

सर्व्हिसायटिस म्हणजे काय?

ही समस्या बॅक्टेरियल किंवा व्हायरल संसर्गामुळे होऊ शकते. काही वेळा लैंगिक संक्रमित आजार (STIs) जसे क्लॅमिडिया किंवा गोनोरिया यामुळेही उद्भवते. तसेच काही नॉन-इन्फेक्शियस कारणं जसे की स्वच्छतेच्या उत्पादनांवर अ‍ॅलर्जी, टॅम्पॉन किंवा गर्भनिरोधक साधनांमुळेही ही समस्या उद्भवू शकते.

उपचार न घेतल्यास ही समस्या वाढून पेल्विक इन्फ्लेमेटरी डिसीज (PID) होऊ शकतो, ज्यामुळे वंध्यत्वाचा धोका वाढतो. संसर्ग वाढुन गर्भाशय आणि फलोपियन ट्यूब्सपर्यंत पोहोचू शकतो, ज्यामुळे दीर्घकालीन वेदना आणि गर्भधारणेत अडचणी निर्माण होऊ शकतात.

निदान आणि उपचार

खालील चाचण्यांद्वारे होते सर्व्हिसायटिसचं निदान 

• पेल्विक तपासणी
• पॅप स्मिअर टेस्ट
• प्रयोगशाळेतील चाचण्या

नियमित पॅप स्मिअर आणि एचपीव्ही टेस्ट केल्यास सर्व्हिक्समधील बदल वेळीच ओळखता येतात आणि सर्व्हायकल कॅन्सरचा धोका कमी करता येतो. उपचारांमध्ये सामान्यतः अँटिबायोटिक्स, अँटीव्हायरल औषधं तसेच मूळ कारणांवर आधारित उपचार केले जातात.

काय लक्षात ठेवाल?

• स्वमर्जीने औषधांचे सेवन करु  नका
• वैयक्तिक स्वच्छतेची काळजी घ्या
• सुरक्षित लैंगिक संबंध ठेवा
• नियमित स्त्रीरोग तपासणी करा

महिलांनी आपल्या प्रजनन आरोग्याबाबत जागरूक राहणं अत्यंत गरजेचं आहे. शरीर देत असलेल्या संकेतांकडे दुर्लक्ष करू नका. वेळीच उपचार घेतल्यास भविष्यातील गंभीर समस्या टाळता येऊ शकतात.

महिलांच्या आरोग्यासाठी वरदान ठरतील Cranberry! जाणून घ्या शरीराला होणारे जादुई फायदे