Baby Products आणि खेळणी वापरताना बाळांच्या आरोग्याची ‘अशी’ घ्या काळजी, पालकांनी गंभीरता लक्षात घ्यावी

लहान मुलांना दिलेली खेळणी अथवा वापरण्यात येणारी उत्पादनं ही त्यांच्यासाठी घातक असू शकतात. वाचून तुम्हाला आश्चर्य वाटलं ना? तज्ज्ञांनी याबाबत अधिक खुलासा केला आहे. नक्की काय आणि का? जाणून घ्या

• बाजारात मिळणारी खेळणी वा उत्पादनं ही बाळांसाठी त्रासदायक आहेत का?

• पालकांनी याकडे दुर्लक्ष करणे महागात ठरू शकते 

• बाळांसाठी गंभीर प्रश्न 

हल्ली बाजारात बाळांसाठी विविध प्रकारची खेळणी, फीडिंग बॉटल्स, टीथर्स, कपडे व इतर बेबी प्रॉडक्ट्स मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहेत. मात्र आकर्षक दिसणाऱ्या या वस्तू खरोखरच सुरक्षित आहेत का, हा एक गंभीर प्रश्न आहे ज्याकडे पालकांनी दुर्लक्ष करु नये. डॉ. प्रशांत लक्ष्मणराव रामटेककर, सल्लागार – बालरोग आणि नवजात शिशु तज्ज्ञ, मदरहूड हॉस्पिटल्स, लुल्लानगर, पुणे यांनी याबाबत अधिक माहिती दिली आहे. 

तज्ज्ञांच्या मते, निकृष्ट दर्जाच्या खेळण्यांमध्ये वापरलेले रसायन, रंग किंवा लहान सुटे भाग बाळांच्या आरोग्यास धोका ठरू शकतात. काही खेळण्यांमध्ये असलेले शिसे (Lead), फ्थालेट्स (Phthalates) किंवा विषारी रंग त्वचेसोबत संपर्कात येऊन अॅलर्जी, श्वसनाचे त्रास किंवा दीर्घकालीन आरोग्य समस्या निर्माण करू शकतात.

लहान मुलांना वस्तू तोंडात घालण्याची सवय असल्याने खेळण्यांचे लहान भाग गिळले जाण्याचा धोका अधिक असतो. त्यामुळे घशात अडकणे किंवा श्वसनमार्ग बंद होण्यासारख्या गंभीर घटना घडू शकतात. विशेषतः तीन वर्षांखालील मुलांसाठी खेळणी निवडताना अधिक काळजी घेणे आवश्यक आहे.

बेबी पावडरमध्ये कर्करोग निर्माण करणारे घटक सापडल्याचा दावा; जॉन्सन अँड जॉन्सन बेबी पावडरवर जगभरात बंदी येणार

खालील टिप्सचे पालन करा 

• सुरक्षितता तपासा: बाळांचे आरोग्य आणि सुरक्षितता लक्षात घेता खेळणी, पाळणा (क्रिब), स्ट्रोलर, हायचेअर यांसारख्या वस्तू वापरण्यापूर्वी त्यांची सुरक्षितता तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे
• काही उत्पादने विशेष लक्ष देण्यासारखी असतात. उदाहरणार्थ, बेबी वॉकर वापरण्याची शिफारस तज्ज्ञांकडून केली जात नाही, कारण त्यातून गंभीर अपघात होण्याचा धोका असतो आणि बाळ लवकर चालायला शिकते, असा कोणताही फायदा होत नाही
• क्रिब (पाळणा) निवडताना काठ्यांमधील अंतर योग्य आहे का, गादी नीट बसणारी आहे का, तसेच कोणताही तुटलेला भाग नाही ना, याची तपासणी आवश्यक आहे. हायचेअर आणि स्ट्रोलर वापरताना ते स्थिर आहेत का, सेफ्टी बेल्टचा योग्य वापर होतोय का आणि ते दोरी, वायर किंवा इतर धोकादायक वस्तू वापरल्या आहेत का, ते तपासा
• खेळण्यांवर वापरलेले रंग व कोटिंग मुलांसाठी सुरक्षित असणे आवश्यक आहे. तीव्र रासायनिक वास असलेली खेळणी टाळावीत, कारण त्यातून घातक रसायनांचा धोका असू शकतो
• मित्रमंडळी किंवा नातेवाइकांकडून मिळणारी जुनी खेळणी, जरी भावनिक दृष्ट्या महत्त्वाची असली तरी, ती सध्याच्या सुरक्षितता मानकांनुसार नसण्याची शक्यता असते. तसेच खूप वापरामुळे ती तुटलेली किंवा धोकादायक ठरू शकतात. त्यामुळे अशा खेळण्यांचा वापर टाळावा, असा सल्ला देण्यात येत आहे
• पालकांनी मोठ्या आवाजाची खेळणीही टाळावीत. काही रॅटल्स, स्क्वीक टॉईज किंवा इलेक्ट्रॉनिक खेळण्यांचा आवाज कारच्या हॉर्नइतका किंवा त्याहून जास्त असू शकतो. बाळाने खेळणे थेट कानाजवळ धरल्यास श्रवणशक्तीवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. सतत मोठ्या आवाजाचा संपर्क आल्यास ऐकण्याची क्षमता कमी होण्याचा धोका वाढतो
• लहान मुलांकडून गिळल्या जाणाऱ्या वस्तू अत्यंत धोकादायक ठरू शकतात. नाणी, गोट्या, लहान चेंडू, मॅग्नेट्स किंवा लहान सुटे भाग असलेली खेळणी ट मुलांना देऊ नका, कारण त्या घशात अडकू शकतात किंवा श्वसनास अडथळा निर्माण होण्याची शक्यता अधिक असते.

मुलांकडे लक्ष देणे आवश्यक 

मुलं खेळत असताना नेहमी त्याकडे लक्ष ठेवा. खेळण्यांच्या पॅकेजिंगवरील वयाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करा आणि खेळण्यांचे तुटलेले किंवा सैल झालेले भाग नियमितपणे तपासा. तार, लहान तुकडे किंवा इलेक्ट्रिकल प्लग असलेल्या खेळण्यांपासून सावधगिरी बाळगा. बसून चालवणारी सायकल, गाडी अशी  खेळणी नेहमी हेल्मेटसह वापरली पाहिजे. जर खेळणी लहान बॅटरीवर काम करत असेल, तर बॅटरीचा डबा घट्ट बंद केलेला असल्याची खात्री करा जेणेकरून तुमचे मूल ते बाहेर काढू शकणार नाही. लहान बॅटरी गिळून बाळ गुदमरण्याचा धोका आहे आणि पालकांनी याबद्दल सतर्क राहणे आवश्यक आहे. सहा वर्षांपर्यंतच्या मुलांना खेळातून अपघाताची धोका असतो, म्हणून बारकाईने लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. मुले खेळण्यांवरून पडून किंवा रस्त्यावर किंवा स्विमिंग पूल, तलावांजवळ त्यांच्याशी खेळताना दुखापत होऊ शकते. स्केटबोर्ड, स्कूटर आणि इन-लाइन स्केट्ससारखी इतर घोडेस्वारी खेळणी वेगाने जातात आणि त्यामुळे प्राणघातक अपघात होतात.

पालकांनी, खेळणी खरेदी करताना, दमा आणि ऍलर्जी टाळण्यासाठी नेहमी धुण्यायोग्य खेळणी खरेदी करा. खेळणी योग्यरित्या ठेवा. मुलं खेळण्यांशी खेळत असताना त्यांच्यावर लक्ष ठेवा. स्वच्छता आणि सुरक्षितता राखण्यासाठी खेळणी योग्यरित्या स्वच्छ करा.

Parenting Tips: बाळांना साखर आणि मीठ का देऊ नये? डॉक्टरांचा योग्य सल्ला, कोणत्या वयात द्यावे पदार्थ