गुरुवार, 15 ऑक्टोबर 2026
(फोटो सौजन्य-AI एआय)
एखाद्या मित्राला, नातेवाइकाला किंवा ओळखीच्या व्यक्तीला अडचणीच्या वेळी आपण पैसे उधार देतो. त्या वेळी समोरची व्यक्ती लवकरच पैसे परत करण्याचं आश्वासन देते. पण ठरलेली वेळ निघून गेल्यानंतरही पैसे परत मिळत नाहीत. फोन टाळणे, नवीन कारणे सांगणे किंवा वारंवार मुदत मागणे असे प्रकार सुरू होतात. अशा वेळी प्रश्न पडतो की, पैसे नसल्यामुळे ही व्यक्ती पैसे देत नाहीये की तिच्या वागण्यामागे काही मानसिक कारण आहे?
1.उधार घेतलेल्या पैशांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलतो
मानसशास्त्रानुसार, काही लोक स्वतःच्या गरजांना जास्त महत्त्व देतात. पैसे घेताना त्यांना स्वतःची अडचण मोठी वाटते; पण पैसे परत करण्याची वेळ आली की समोरच्या व्यक्तीची गरज दुय्यम वाटू लागते. याला स्वकेंद्रित विचारसरणी म्हणता येईल. प्रत्येक व्यक्ती असं वागतेच असं नाही, पण काही लोक स्वतःच्या फायद्यासाठी दुसऱ्याच्या विश्वासाकडे दुर्लक्ष करतात.
2.पैसे परत करण्याचा मानसिक ताण
काही लोकांची आर्थिक परिस्थिती खरोखरच बिघडलेली असते. पैसे परत करता येत नसल्यामुळे त्यांना अपराधीपणा, लाज किंवा तणाव जाणवतो. समोरच्या व्यक्तीशी बोलून परिस्थिती स्पष्ट करण्याऐवजी ते फोन टाळतात किंवा संपर्क कमी करतात. याला टाळण्याची मानसिक प्रवृत्ती म्हणता येते. पण अशा वागण्यामुळे प्रश्न सुटत नाही; उलट विश्वास कमी होतो.
3.वारंवार मुदत मागण्याची सवय
काही व्यक्तींना पैशांचं नियोजन करता येत नाही. आजची गरज पूर्ण करण्यासाठी ते पैसे घेतात, पण परतफेडीसाठी बचत करत नाहीत. ठरलेली तारीख आली की नवीन कारण पुढे केलं जातं. आधीही पैसे परत करण्यास उशीर झाला आणि त्याचे गंभीर परिणाम झाले नाहीत, तर ही सवय आणखी वाढू शकते.
म्हसोबाचं देऊळ शेतातल्या बांधावरच का असतं? नेमका कोण आहे हा गावाकडचा म्हसोबा देव? जाणून घ्या
4.नात्याचा गैरफायदा घेतला जातो का?
काही लोक मैत्री, नातेसंबंध किंवा भावनिक जवळिकीचा फायदा घेतात. समोरची व्यक्ती नातं बिघडू नये म्हणून वारंवार माफी देते आणि मुदत वाढवते, हे त्यांना माहीत असतं. अशा वेळी पैसे परत न करण्याची सवय ही केवळ आर्थिक अडचण नसून जबाबदारी टाळण्याचं वर्तनही असू शकते.
5.अशा परिस्थितीत काय करावं?
पैसे देताना परतफेडीची तारीख आणि रक्कम स्पष्ट ठरवा. पैसे परत मिळत नसतील, तर शांतपणे पण ठामपणे लिखित संदेश पाठवा आणि परतफेडीचं वेळापत्रक निश्चित करा. समोरच्या व्यक्तीची अडचण समजून घेणं चांगलं; पण स्वतःच्या आर्थिक गरजा आणि मर्यादा दुर्लक्षित करू नका. लक्षात ठेवा, पैसे परत न करण्यामागे प्रत्येक वेळी वाईट हेतू असतोच असं नाही. मात्र, वारंवार आश्वासनं देऊनही कृती होत नसेल, तर शब्दांपेक्षा वर्तनाकडे लक्ष देणं महत्त्वाचं आहे.
प्रश्न 1: काही लोक उधार घेतलेले पैसे परत करण्यास टाळाटाळ का करतात?
उत्तर: आर्थिक अडचण, पैशांचं नियोजन न करणे, अपराधीपणा, संघर्षाची भीती किंवा जबाबदारी टाळण्याची प्रवृत्ती यांसारखी वेगवेगळी कारणे असू शकतात. प्रत्येक व्यक्तीच्या वर्तनामागचं कारण वेगळं असू शकतं.
प्रश्न 2: पैसे परत न करणारी व्यक्ती मुद्दाम आपला गैरफायदा घेत आहे, हे कसं ओळखावं?
उत्तर: वारंवार दिलेली आश्वासने मोडणे, परतफेडीबद्दल स्पष्ट उत्तर न देणे, संपर्क टाळणे आणि ठरलेल्या वेळापत्रकाचं पालन न करणे हे चिंतेचे संकेत आहेत. तरीही केवळ एका कृतीवरून त्या व्यक्तीचा हेतू निश्चित करता येत नाही.
प्रश्न 3: उधार दिलेले पैसे परत मिळवण्यासाठी काय करावं?
उत्तर: शांतपणे लिखित संदेश पाठवून थकबाकीची रक्कम आणि परतफेडीची तारीख स्पष्ट करा. गरज असल्यास हप्त्यांचा पर्याय द्या. तरीही पैसे मिळत नसतील, तर उपलब्ध पुरावे जतन करा आणि परिस्थितीनुसार कायदेशीर सल्ला घ्या.
