शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
‘प्रति पंढरपूर’ म्हणून प्रसिद्ध देऊरचे पुरातन विठ्ठल मंदिर धोक्यात; ग्रामस्थांचे पालकमंत्र्यांना साकडे
देऊर येथे 12व्या शतकातील पुरातन दगडी विठ्ठल मंदिर असल्याचे ग्रामस्थ सांगतात. या मंदिराला परिसरात विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. आषाढी आणि कार्तिकी एकादशीला येथे भाविकांची मोठी गर्दी होते. विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी परिसरातील विविध गावांमधून भाविक देऊरमध्ये दाखल होतात. त्यामुळेच या क्षेत्राला ‘प्रति पंढरपूर’ अशी ओळख मिळाली आहे. या ठिकाणी गेल्या 58 वर्षांपासून अखंड हरिनाम सप्ताह आयोजित केला जात आहे. याशिवाय दर तीन वर्षांनी येणाऱ्या अधिकमासात याच मंदिरातून पायी वारी काढली जाते. त्यामुळे हे मंदिर केवळ एक धार्मिक स्थळ नसून परिसरातील अनेक वर्षांची वारी आणि भक्ती परंपरा जपणारे केंद्र बनले आहे.
शेकडो वर्षांचा इतिहास सांगणाऱ्या या दगडी मंदिराची सध्याची अवस्था मात्र ग्रामस्थ आणि भाविकांसाठी चिंतेचा विषय बनली आहे. मंदिराच्या शिखराला मोठ्या प्रमाणात गळती लागली असून पावसाळ्यात शिखरातून पाणी थेट गाभाऱ्यात येत असल्याचे ग्रामस्थांचे म्हणणे आहे. मंदिरातील अनेक दगडी खांबांनाही भेगा पडल्या आहेत. त्यामुळे भविष्यात मंदिराच्या संरचनेला आणखी धोका निर्माण होऊ नये, यासाठी तातडीने शास्त्रोक्त पद्धतीने दुरुस्ती आणि संवर्धन करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली जात आहे.
मंदिराची ढासळती अवस्था लक्षात आल्यानंतर देऊर ग्रामस्थांनी राज्य पुरातत्त्व विभागाशी संपर्क साधला. त्यानंतर विभागाचे प्रादेशिक संचालक डॉ. वहाने यांनी नुकतीच मंदिराला भेट देऊन प्रत्यक्ष पाहणी केल्याची माहिती ग्रामस्थांनी दिली. पाहणीनंतर मंदिराच्या दुरुस्ती आणि संवर्धनासंदर्भात काही आवश्यक सूचना करण्यात आल्या आहेत. पुरातन दगडी मंदिर असल्याने जीर्णोद्धार करताना मूळ वास्तुरचना आणि ऐतिहासिक स्वरूपाला धक्का न लावता काम करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. त्यामुळे तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली संवर्धनाचे काम करण्याची अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
मंदिराच्या शिखराची गळती थांबवणे, भेगा पडलेल्या दगडी खांबांची दुरुस्ती तसेच संपूर्ण वास्तूचे संवर्धन करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर निधी लागण्याची शक्यता आहे. ग्रामस्थांच्या स्तरावर एवढा खर्च करणे कठीण असल्याने शासनाने या ऐतिहासिक वास्तूच्या संवर्धनासाठी पुढाकार घ्यावा, अशी मागणी होत आहे. पालकमंत्री शंभूराज देसाई यांनी स्वतः मंदिराची पाहणी करावी आणि जीर्णोद्धारासाठी आवश्यक निधी व प्रशासकीय मदत उपलब्ध करून द्यावी, अशी मागणी देऊर ग्रामस्थ आणि भाविकांनी केली आहे.
‘प्रति पंढरपूर’ म्हणून ओळख निर्माण केलेल्या या पुरातन विठ्ठल मंदिराचा धार्मिक आणि ऐतिहासिक वारसा पुढील पिढ्यांसाठी जतन करण्यासाठी तातडीने पावले उचलण्याची गरज ग्रामस्थांकडून व्यक्त केली जात आहे.
Shivsena News : विशाखा राऊत यांचं नगरसेवक पद रद्द; सहा वर्षांची निवडणूक बंदी, ठाकरे गटाला मोठा धक्का
