Bombay High Court
Bombay HC : महाराष्ट्रात सण आणि उत्सवांच्या काळात होणाऱ्या ध्वनीप्रदूषणाचा मुद्दा सध्या चांगलाच चर्चेत आहे. पुण्यातील सामाजिक कार्यकर्ते विद्यानंद बापट यांनी या मुद्द्यावर आवाज उठवल्यानंतर त्याला राज्यातील विविध भागांतून प्रतिसाद मिळाला. त्यानंतर आता ध्वनीप्रदूषण आणि सण-उत्सवांच्या काळातील नियमांच्या अंमलबजावणीचा मुद्दा न्यायालयीन पातळीवरही चर्चेत आला आहे. पुण्यातील ध्वनीप्रदूषणाच्या नियमांच्या अंमलबजावणीबाबत दाखल झालेल्या नव्या जनहित याचिकेवर 5 ऑक्टोबरला सुनावणी होणार आहे.
न्यायालयीन कार्यवाहीमध्ये ध्वनीप्रदूषणाच्या नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी आणि नियमभंग करणाऱ्यांवर कारवाई करण्याचा मुद्दा उपस्थित करण्यात आला आहे. न्यायालयाने यापूर्वीही स्पष्ट केलेल्या ध्वनीप्रदूषण नियमांच्या पालनावर भर दिला आहे. बॉम्बे हायकोर्टाच्या 2025 मधील निर्णयातही ध्वनीप्रदूषण नियमांचे उल्लंघन झाल्यास कायदेशीर कारवाईची तरतूद अधोरेखित करण्यात आली होती.
ध्वनीप्रदूषणाचा मुद्दा मांडताना सण किंवा धर्माच्या उत्सवाला विरोध करण्यापेक्षा ध्वनीची मर्यादा आणि नियमांचे पालन हा केंद्रबिंदू असल्याचे न्यायालयीन भूमिकेतून स्पष्ट झाले आहे. ध्वनिक्षेपक किंवा सार्वजनिक ध्वनीवर्धक यंत्रणा वापरण्याबाबत कोणत्याही एका धर्माला स्वतंत्र अधिकार नसल्याचे बॉम्बे हायकोर्टाच्या पूर्वीच्या आदेशात नमूद करण्यात आले आहे.
त्यामुळे वर्षभरात होणाऱ्या विविध धार्मिक आणि सार्वजनिक मिरवणुकांमध्ये ध्वनीप्रदूषणाचे नियम पाळले जातात का, याकडे प्रशासनाचे लक्ष राहणार आहे.
नागपूर खंडपीठासमोरील प्रकरणात 11 सप्टेंबरच्या आदेशात नागपूर पोलिसांनी 3 सप्टेंबरपासून 1 नोव्हेंबरपर्यंत विशिष्ट प्रकारच्या DJ, प्लाझ्मा आणि प्रेशर-मिड साउंड सिस्टम तसेच अशा प्रणाली वाहून नेणाऱ्या सुधारित वाहनांच्या वापरावर निर्बंध घातल्याची नोंद आहे. न्यायालयाने केवळ आदेश काढणे पुरेसे नसून त्याची प्रभावी अंमलबजावणी करण्याचे निर्देश दिले आहेत. नियमभंग झाल्यास संबंधितांवर कारवाई करण्याचेही न्यायालयाने स्पष्ट केले.
दरम्यान, अहिल्यानगरमध्ये DJ व्यावसायिकांकडून निर्बंधांबाबत प्रश्न उपस्थित होत असताना पोलीस प्रशासनाने नियमांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. दिलेल्या माहितीनुसार, पोलीस अधीक्षक मुम्मका सुदर्शन यांनी ध्वनीमर्यादेचे उल्लंघन झाल्यास नियमानुसार कायदेशीर कारवाई केली जाईल, असे स्पष्ट केले आहे.
शेवगावमधील गौतमी पाटील यांच्या कार्यक्रमातील साऊंड सिस्टीमबाबतही प्रश्न उपस्थित करण्यात आला. त्या कार्यक्रमात निर्धारित ध्वनीमर्यादेचे उल्लंघन झाले असल्यास नियमांनुसार कारवाई केली जाईल, अशी भूमिका पोलिसांनी घेतल्याची माहिती आहे.
पुण्यातील विद्यानंद बापट यांनी गणेशोत्सवाच्या काळातील DJ, लाऊडस्पीकर आणि इतर ध्वनीवर्धक यंत्रणांमुळे होणाऱ्या ध्वनीप्रदूषणाविरोधात मोहीम उभी केली होती. त्यांच्या भूमिकेला काही नागरिक आणि संघटनांकडून समर्थन मिळाले, तर काही गणेश मंडळे आणि संघटनांनी त्याला विरोधही केला.
दरम्यान, पुण्यात ध्वनीप्रदूषणाच्या नियमांची अंमलबजावणी होत नसल्याचा दावा करणारी नवी जनहित याचिका दाखल झाली असून तिच्यावर 5 ऑक्टोबरला सुनावणी होणार आहे. त्यामुळे आगामी सण-उत्सवांच्या काळात DJ, लाऊडस्पीकर आणि ध्वनीमर्यादेच्या नियमांची अंमलबजावणी कशी होते, याकडे आता लक्ष लागलं आहे.
.png "Videos"){kind=small}
