मान्सूनबाबत महत्त्वपूर्ण अपडेट; यंदाचा मान्सून कमकुवत राहणार, सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडणार

सध्या प्रशांत महासागरात 'एल निनो' स्थिती विकसित होण्यास सुरुवात झाली असून, मान्सून काळात त्याचा प्रभाव अधिक तीव्र होण्याची शक्यता हवामान विभागाने वर्तविली आहे.

पुणे : भारतीय हवामान विभागाने जाहीर केलेल्या २०२६ च्या नैऋत्य मोसमी पावसाच्या अद्ययावत दीर्घकालीन अंदाजानुसार, यंदा देशात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. जून ते सप्टेंबर या मान्सून हंगामात देशभरातील पर्जन्यमान दीर्घकालीन सरासरीच्या सुमारे ९० टक्के राहण्याचा अंदाज हवामान विभागाने वर्तविला असून, सरासरीपेक्षा कमी मान्सूनची शक्यता अधिक असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. या अंदाजात चार टक्के त्रुटीची मर्यादाही नमूद करण्यात आली आहे.

हवामान विभागाच्या मल्टी मॉडेल एन्सेंबल प्रणालीच्या आधारे तयार करण्यात आलेल्या या अंदाजानुसार, मध्य भारत, दक्षिण द्वीपकल्प आणि वायव्य भारतात सरासरीपेक्षा कमी पावसाची शक्यता आहे. तर ईशान्य भारतात पाऊस सामान्य राहू शकतो. देशातील बहुतांश पावसावर अवलंबून असलेल्या कृषी क्षेत्रांचा समावेश असलेल्या ‘मॉन्सून कोअर झोन’ मध्येही कमी पावसाचा अंदाज वर्तविण्यात आला आहे. त्यामुळे खरीप हंगाम, जलसाठे, जलविद्युत निर्मिती आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

‘एल निनो’ स्थिती विकसित होण्यास सुरुवात

सध्या प्रशांत महासागरात ‘एल निनो’ स्थिती विकसित होण्यास सुरुवात झाली असून, मान्सून काळात त्याचा प्रभाव अधिक तीव्र होण्याची शक्यता हवामान विभागाने वर्तविली आहे. एल निनोमुळे सामान्यतः भारतातील मान्सून कमकुवत होतो. दुसरीकडे, हिंदी महासागरातील ‘इंडियन ओशन डायपोल’ (आयओडी) स्थिती सध्या तटस्थ असून, ती मान्सून काळातही कायम राहण्याचा अंदाज आहे. कमी पावसाचा संभाव्य परिणाम लक्षात घेता, पाणी व्यवस्थापन, जलसंधारण, दुष्काळपूर्व तयारी आणि हवामान विभागाच्या पूर्वसूचना यंत्रणेचा प्रभावी वापर करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.

सरासरीपेक्षा जास्त पावसाचा अंदाज

जून २०२६ महिन्यासाठीही हवामान विभागाने देशभरात कमी पावसाचा अंदाज व्यक्त केला आहे. वायव्य भारत, ईशान्य भारत तसेच दक्षिण द्वीपकल्पातील काही भाग वगळता बहुतांश प्रदेशांत सरासरीपेक्षा कमी पाऊस होण्याची शक्यता आहे. त्याचबरोबर जूनमध्ये देशातील बहुतांश भागांत कमाल आणि किमान तापमान सरासरीपेक्षा जास्त राहण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.

अनेक राज्यात उष्णतेच्या लाटेचा अंदाज

उत्तर प्रदेश, हरियाणा, पंजाब, बिहार, ओडिशा, छत्तीसगड, गुजरात आणि आंध्र प्रदेश या राज्यांत जून महिन्यात उष्णतेच्या लाटेचे दिवस वाढण्याची शक्यता आहे. महाराष्ट्र, तेलंगणा, हिमाचल प्रदेश आणि तामिळनाडूतील काही भागांमध्येही उष्णतेचा प्रभाव अधिक जाणवू शकतो.

खंडाळ्यात मान्सूनपूर्व पावसाचे तांडव ! कण्हेरी डोंगरावर ढगफुटीसदृश पाऊस, ओढ्यांना पूर अन् वीटभट्ट्यांचे लाखो रुपयांचे नुकसान