मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य-istock
यंदा कार्तिक महिन्यातील शुक्ल पक्षाची दुसरी तिथी शनिवार 2 नोव्हेंबर रोजी रात्री 8:21 वाजता सुरू होईल. रविवार 3 नोव्हेंबर रोजी रात्री 10:05 वाजता संपेल. उदयतिथी लक्षात घेऊन यावेळेस रविवार, 3 नोव्हेंबर रोजी भाऊबीजचा सण साजरा केला जाणार आहे.
पाच दिवसीय दिव्यांचा उत्सव भैय्या दूजने सुरू होतो. या सणाला ‘यम द्वितीया’ असेही म्हणतात. या दिवशी व्यापारी चित्रगुप्तजींची पूजा करतात. हिंदू धार्मिक पौराणिक कथेनुसार, भैय्या दूजचा सण यमराज आणि त्याच्या बहिणीच्या अखंड प्रेमाचे प्रतीक आहे. दरवर्षी कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या दुसऱ्या दिवशी यम द्वितीया म्हणजेच भाई दूज हा सण साजरा केला जातो, जो स्नेह, सौहार्द आणि प्रेमाचे प्रतीक मानला जातो.
हेदेखील वाचा- मूलांक 2 असलेल्या लोकांचा आजचा दिवस कसा असेल ते जाणून घेऊया
वैदिक कॅलेंडरनुसार, भाऊबीज साजरी करण्यासाठी शुभ मुहूर्त रविवार 3 नोव्हेंबर रोजी दुपारी 1:10 वाजता सुरू होईल. त्याचवेळी, दुपारी 3:22 वाजता समाप्त होईल. 2 तास 12 मिनिटांच्या या कालावधीत बहिणी आपल्या भावांना तिलक लावू शकतात. भाई दूज
यमराज-यमुनेशी संबंधित आहे
पौराणिक कथेनुसार कार्तिक महिन्यातील शुक्ल द्वितीयेला यमराज आपली बहीण यमुना हिच्या घरी गेले. बहिणीने आपल्या भावाचा खूप आदर केला, यामुळे यम प्रसन्न झाला आणि त्याने बहिणीला वरदान दिले की, कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल द्वितीया तिथीला कोणीही साधक यमुनेत स्नान करेल आणि यमाची पूजा करेल आणि आपल्या बहिणीकडून तिलक करवून घेईल. मरणानंतर त्याला यमलोकात जावे लागणार नाही.
हेदेखील वाचा- या राशींना महिन्याच्या पहिल्या दिवशी सुनफळ योगाचा लाभ
धर्मग्रंथात भाऊबीजेचे विशेष महत्त्व सांगितले आहे. शास्त्रानुसार कार्तिक शुक्ल द्वितीयेच्या दिवशी यमराज आपली बहीण यमुनाजीच्या घरी गेले. त्यांच्या बहिणीने त्यांचा सन्मान केला आणि टिळक लावल्यानंतर त्यांना भोजन दिले. यावर यमराजांनी प्रसन्न होऊन बहिणीला वरदान दिले की, या दिवशी जो कोणी भावाने टिळक लावला, त्याला मृत्यूनंतर यमलोकात जावे लागणार नाही. तेव्हापासून ही परंपरा भाईदूजला सुरू आहे. भाई दूजला भाऊ बीज, भात्र द्वितीया आणि भत्रु द्वितीया असेही म्हणतात.
भाऊ दूजच्या दिवशी बहिणी भावाच्या तिलकाला थाट सजवतात आणि शुभ मुहूर्तावर आरती करतात. ज्यामध्ये कुमकुम, सिंदूर, मिठाई, सुपारी, चंदन, फळे, फुले इत्यादी घटक असतात. तिलक लावण्यापूर्वी तांदळाच्या मिश्रणाने चौरस तयार केला जातो. भावाला या चौथऱ्यावर बसवलं जातं आणि मग बहिणी कपाळावर टिळक लावतात. टिळकानंतर बहीण भावाला फुले, सुपारी, सुपारी, बताशा, सुके खोबरे आणि काळा हरभरा देतात. मग ती तिच्या भावाला मिठाई खाऊ घालते. यानंतर भाऊ बहिणींना भेटवस्तू देतात.
