मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
दिवाळी पाडवा (बलिप्रतिपदा) हा सण पती-पत्नीच्या नात्यासाठी अत्यंत प्रेमाचा, आदराचा आणि आपुलकीचा मानला जातो. या दिवशी पत्नी आपल्या पतीचे औक्षण करून त्याच्या दीर्घायुष्याची, उत्तम आरोग्याची आणि प्रगतीची कामना करते..
पाडवा हा सण केवळ नवीन वर्षाची सुरुवात नाही, तर पती-पत्नीमधील प्रेमाची, विश्वासाची आणि सोबतची उजळणी करण्याचा दिवस आहे. या दिवशी पत्नी पतीला ओवाळते, तर पती आपल्या पत्नीला प्रेमाची निशानी म्हणून एखादी भेटवस्तू (ओवाळणी) देतो. यातून दोघांमधील समजूतदारपणा आणि आदर वाढतो.
दिवाळी पाडवा हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक शुभ मुहूर्त मानला जातो, त्यामुळे या दिवशी नवीन आयुष्याची किंवा चांगल्या कार्याची सुरुवात केली जाते.
महाराष्ट्रात नवविवाहित दाम्पत्याची पहिली दिवाळी पत्नीच्या माहेरी (किंवा सासरी) विशेष पद्धतीने ‘दिवाळसण’ म्हणून साजरी केली जाते, जिथे जावयाचा मान-पाण केला जातो.
निरांजन, हळद-कुंकू, अक्षता आणि फुलांच्या सहाय्याने पतीचे औक्षण केले जाते. याद्वारे पतीच्या आयुष्यातील सर्व संकटे दूर व्हावीत, त्याला दीर्घायुष्य लाभावे आणि आरोग्य उत्तम राहावे ही भावना असते. औक्षण करण्याच्या प्रक्रियेमुळे घरात आणि नात्यामध्ये सकारात्मक ऊर्जा व मांगल्याचे वातावरण निर्माण होते.
पत्नी ही पतीची सहचारी आहे, ती त्याच्या सुख-दुखात खंबीरपणे उभी असते. या कृतज्ञतेपोटी पत्नी पतीचे औक्षण करून त्याच्या रक्षणासाठी आणि उन्नतीसाठी ईश्वराकडे प्रार्थना करते.
पौराणिक कथेनुसार, दानशूर आणि प्रजावत्सल राजा बली भोगी आणि विलासी जीवन लोकांना जगायला लावले होते.. कर्मकांड वाढले अशावेळी त्याच्या वाढत्या प्रभावामुळे देवांनी विष्णूला साकडे घातले. भगवान विष्णूने ‘वामन’ अल्पवयीन ब्राह्मणाचे रूप घेऊन बली राजाकडे तीन पावले जमीन मागितली. बली राजाने ती मान्य केली. वामनाने पहिल्या दोन पाव्यात स्वर्ग आणि पृथ्वी मोजली, आणि तिसरे पाऊल कुठे ठेवू असे विचारल्यावर बलीने स्वतःचे मस्तक पुढे केले. वामनाने बलीला पाताळात पाठवले. परंतु बलीच्या दानशूरपणावर प्रसन्न होऊन विष्णूने त्याला वर दिला की, कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेची तिथी ‘बलिप्रतिपदा’ म्हणून ओळखली जाईल आणि या दिवशी तुझी पूजा होईल.
जेव्हा भगवान विष्णूने राजा बलीला पाताळात पाठवले, तेव्हा माता लक्ष्मीने बली राजाकडे रक्षण करण्याचे वचन मागितले आणि ती स्वतः काही काळ तिथे राहिली. या प्रसंगाची आठवण म्हणून आणि पती-पत्नीच्या पवित्र नात्याचा व आदराचा प्रतीक म्हणून या दिवशी पत्नीकडून पतीच्या औक्षण करण्याची प्रथा सुरू झाली असे मानले जाते..
या दिवशी व्यापारी वर्ग आपले नवीन हिशोबाचे बहीखाते (चोपडीपूजन) सुरू करतात। हे नवीन आर्थिक वर्षाची सुरुवात मानली जाते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: दिवाळी पाडवा म्हणजेच बलिप्रतिपदा 10 नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जाणार आहे
Ans: धार्मिक परंपरेनुसार, पत्नी पतीच्या दीर्घायुष्याची, उत्तम आरोग्याची आणि प्रगतीची कामना करून त्याचे औक्षण करते
Ans: औक्षणानंतर पती पत्नीला भेटवस्तू किंवा ओवाळणी देतो. ही परंपरा प्रेम, आदर आणि आपुलकी व्यक्त करण्याचे प्रतीक मानली जाते.
