गुरुवार, 17 सप्टेंबर 2026
फोटो सौजन्य- गुगल
श्रीगणेशाच्या रूपातील प्रत्येक अवयवामागे एखादा गूढ आध्यात्मिक संदेश दडलेला आहे. त्यांचे मोठे कान, सोंड, लंबोदर, मूषक वाहन याप्रमाणेच एकदंत हे रूपदेखील एका अत्यंत रोचक पौराणिक प्रसंगाशी जोडलेले आहे. भगवान परशुराम आणि श्रीगणेश यांच्यात झालेल्या युद्धाची कथा याच संदर्भात सांगितली जाते.
एकदा भगवान परशुराम आपल्या आराध्यदेव भगवान शिवांचे दर्शन घेण्यासाठी कैलास पर्वतावर आले. ते शिवांचे परमभक्त होते. हातात भगवान शिवांकडून प्राप्त झालेले दिव्य परशु होते. कैलासावर पोहोचल्यानंतर त्यांनी भगवान शिव आणि माता पार्वती यांचे दर्शन घेण्यासाठी अंतःपुरात जाण्याचा प्रयत्न केला. त्यावेळी प्रवेशद्वारावर श्रीगणेश पहारा देत होते. भगवान शिव आणि माता पार्वती विश्रांती घेत असल्याने गणेशाने परशुरामांना आत जाण्याची परवानगी दिली नाही. परशुरामांनी आपण शिवभक्त असल्याचे सांगून आत जाण्याचा आग्रह धरला; मात्र गणेश आपल्या कर्तव्यावर ठाम राहिले.
परशुरामांना गणेशाने अडवणे हा आपला अपमान असल्यासारखे वाटले. त्यांच्या स्वभावातील उग्रता आणि क्षणिक संताप जागृत झाला. गणेशही आपल्या मातापित्यांच्या आज्ञेचे पालन करण्यापासून मागे हटले नाहीत. त्यामुळे दोघांमध्ये वाद वाढत गेला आणि अखेर त्याचे रूपांतर युद्धात झाले. दोघेही अत्यंत सामर्थ्यवान होते. गणेशांनी परशुरामांचा मार्ग रोखला, तर परशुरामांनी आपले दिव्य अस्त्र हातात घेतले. या संघर्षात परशुरामांनी भगवान शिवांकडून प्राप्त झालेले परशु गणेशांवर प्रहार करण्यासाठी वापरले.
या प्रसंगातील सर्वांत महत्त्वाचा भाग म्हणजे गणेशांनी तो प्रहार परतवून लावला नाही. कारण ते ओळखत होते की हे अस्त्र त्यांचेच पिता भगवान शिव यांनी परशुरामांना दिले होते. पित्याने दिलेल्या शस्त्राचा अपमान होऊ नये, त्याचा मान राखला जावा, या भावनेने गणेशांनी तो वार आपल्या दातावर झेलला. परशुच्या प्रहाराने त्यांचा एक दात तुटला. त्यामुळे श्रीगणेशांना ‘एकदंत’ हे नाव प्राप्त झाले, अशी प्रसिद्ध पौराणिक मान्यता आहे. या कथेत गणेशांचे सामर्थ्य असूनही त्यांनी परशुरामांच्या अस्त्राचा मान राखला, हा अत्यंत महत्त्वाचा संदेश आहे.
गणेशांनी आपला दात गमावला, पण त्यांनी धर्म, कर्तव्य आणि पित्याच्या अस्त्राचा सन्मान सोडला नाही. म्हणूनच ‘एकदंत’ हे केवळ त्यांच्या शारीरिक रूपाचे वर्णन नसून त्याग, संयम आणि कर्तव्यनिष्ठेचे प्रतीक मानले जाते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
