गुरुवार, 17 सप्टेंबर 2026
फोटो सौजन्य- gemini
गौरी आगमनाच्या दिवशी अनेक घरांमध्ये उंबरठ्यापासून पूजेच्या ठिकाणापर्यंत छोट्या पावलांचे ठसे काढले जातात. गौरी मातेने घरात प्रवेश केला, तिचे शुभ आगमन झाले आणि घरात सुख-समृद्धी नांदावी, याचे प्रतीक म्हणून ही परंपरा पाळली जाते. मात्र, या पावलांच्या ठशांमागे नेमकी धार्मिक मान्यता काय आहे, जाणून घेऊया.
गौरीला अनेक कुटुंबांमध्ये महालक्ष्मीचे रूप मानले जाते. त्यामुळे तिच्या आगमनावेळी घराच्या उंबरठ्यावर आणि आतमध्ये पावलांचे ठसे काढण्याची प्रथा आहे. हे ठसे म्हणजे देवीने आपल्या घरात प्रवेश केला आहे, याचे प्रतीक मानले जाते.
पावलांचे ठसे साधारणपणे घराच्या प्रवेशद्वारापासून देवघर किंवा गौरीच्या स्थानापर्यंत काढले जातात. या माध्यमातून देवीला घरात सन्मानाने आमंत्रित करून तिचे स्वागत केले जाते, अशी धार्मिक भावना आहे.
गौरीच्या आगमनाने घरात धन, धान्य, सुख आणि समृद्धी वाढते, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे देवीच्या पावलांचे ठसे घरात काढणे हे समृद्धी आणि मंगलतेचे प्रतीक मानले जाते.
परंपरेनुसार पावलांचे ठसे काढण्यासाठी कुंकू, हळद, तांदळाचे पीठ किंवा गेरू यांचा वापर केला जातो. काही ठिकाणी तयार रांगोळीच्या पावलांचे ठसेही वापरले जातात. घरच्या परंपरेनुसार यामध्ये फरक असू शकतो.
हिंदू परंपरेत उंबरठा हा घराच्या प्रवेशाचा महत्त्वाचा भाग मानला जातो. त्यामुळे गौरीच्या आगमनावेळी उंबरठ्यावर पावलांचे ठसे काढून देवीचे स्वागत केले जाते. प्रवेशद्वाराची स्वच्छता करून सुंदर रांगोळी काढण्याचीही परंपरा आहे.
अनेक घरांमध्ये देवी घरात प्रवेश करत असल्याचे प्रतीक म्हणून पावलांचे ठसे बाहेरून घराच्या आतील दिशेने काढले जातात. मात्र, ही पद्धत सर्व ठिकाणी समान नसून स्थानिक आणि कौटुंबिक परंपरेनुसार बदलू शकते.
गौरीच्या पावलांचे ठसे ही केवळ सजावटीची पद्धत नसून भक्ती, स्वागत आणि समृद्धीची भावना व्यक्त करणारी परंपरा आहे. गौरी मातेचे आगमन आपल्या घरात आनंद, समाधान आणि मंगलता घेऊन यावे, अशी श्रद्धा या परंपरेमागे आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
