शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
ज्योतिषशास्त्रात कुंडलीत तयार होणाऱ्या विविध योग आणि दोषांचे वर्णन करते, ज्यांचा व्यक्तीच्या जीवनावर वेगवेगळा परिणाम होतो असे मानले जाते. यापैकी काही योग शुभ मानले जातात, तर काही अशुभ मानले जातात. तुम्ही मंगळ दोष, कालसर्प दोष आणि पितृ दोष यांसारखी नावे ऐकली असतील. असे मानले जाते की कुंडलीतील हे दोष वैवाहिक जीवन, करिअर, आर्थिक स्थिती आणि मानसिक शांतीवर परिणाम करू शकतात. म्हणूनच ज्योतिषशास्त्रामध्ये काही विशिष्ट दोषांना विशेष महत्त्वाचे मानले जाते.
वैदिक ज्योतिषशास्त्रानुसार, मंगळ दोष, कालसर्प दोष, गुरु चांडाळ दोष, पितृ दोष आणि विष दोष हे प्रमुख दोष मानले जातात. हे दोष कुंडलीतील ग्रहांची स्थिती, युती आणि प्रभावाशी संबंधित आहेत. दरम्यान, त्यांचे भाकीत संपूर्ण कुंडली आणि इतर ग्रहांची स्थिती विचारात घेऊन केले जाते. हे पाच दोष केव्हा तयार होतात, त्याचे परिणाम काय आहेत आणि त्यावरील उपाय जाणून घ्या
ज्योतिषशास्त्रामध्ये मंगळ दोषाला मांगलिक दोष असेही म्हटले जाते. विवाह आणि वैवाहिक जीवनाच्या संदर्भात या दोषाला विशेष महत्त्व दिले जाते. असे मानले जाते की, कुंडलीतील मंगळाच्या विशिष्ट स्थानांमुळे हा दोष निर्माण होतो. ज्यावेळी मंगळ कुंडलीतील लग्न, चतुर्थ, सप्तम, अष्टम किंवा द्वादश घरात असतो, त्यावेळी अनेक ज्योतिष परंपरांमध्ये तो मंगळ दोष मानला जातो. ज्योतिषशास्त्रानुसार हा दोष वैवाहिक जीवनातील तणाव, जोडीदारासोबत मतभेद, विवाहात विलंब आणि अति राग किंवा अविचारीपणा यांच्याशी संबंधित आहे.
उपाय- मंगळ दोष शांत करण्यासाठी हनुमानाची पूजा करणे, हनुमान चालिसेचे पठण करणे आणि मंगळवारी दान करणे यांसारखे उपाय सुचवले जातात. काही परंपरांमध्ये कुंभ विवाह किंवा विष्णू विवाह करण्याचाही सल्ला दिला जातो.
ज्योतिषशास्त्रानुसार, कालसर्प दोष हा विशिष्ट ग्रहस्थितीमुळे तयार होणारा दोष मानला जातो. त्याचे नावच अनेकांना चिंतेत टाकते, परंतु ज्योतिषशास्त्रानुसार, त्याचे परिणाम कुंडलीतील राहू, केतू आणि इतर ग्रहांच्या स्थितीवर अवलंबून असतात. ज्यावेळी सूर्य, चंद्र, मंगळ, बुध, गुरू, शुक्र आणि शनी यांसारखे सर्व प्रमुख ग्रह राहू आणि केतू यांच्यामध्ये एकाच बाजूला स्थित असतात, त्यावेळी अनेक ज्योतिष परंपरांमध्ये कालसर्प दोष मानला जातो. असे मानले जाते की या दोषामुळे व्यक्तीला वारंवार संघर्ष, कामात व्यत्यय, अचानक येणारे चढ-उतार आणि मानसिक तणावाचा सामना करावा लागतो. ज्योतिषशास्त्रामध्ये त्यांच्या स्थानानुसार अनंत, कुलिक, वासुकी आणि शंखपाल यांसह बारा प्रकारच्या दोषांचे वर्णनही केले आहे.
उपाय– कालसर्प दोषाचे परिणाम कमी करण्यासाठी भगवान शिवाची पूजा करणे, महामृत्युंजय मंत्राचा जप करणे, सर्पदेवाची पूजा करणे आणि शिवलिंगाला जल अर्पण करणे यांसारखे उपाय सुचवले जातात. काही ठिकाणी कालसर्प दोष निवारण पूजा देखील केली जाते.
ज्योतिषशास्त्रानुसार, गुरू ग्रहाला ज्ञान, धर्म, शिक्षण आणि बुद्धीचा कारक मानले जाते, तर राहूला छाया ग्रह मानले जाते. या दोन ग्रहांच्या युतीमुळे गुरु चांडाळ दोष निर्माण होतो, असे मानले जाते. ज्योतिषशास्त्रानुसार, याचा संबंध व्यक्तीच्या विचार, निर्णयक्षमता आणि ज्ञानाशी जोडला जातो. ज्यावेळी कुंडलीमध्ये देवगुरू, गुरु आणि राहू एकाच घरात किंवा राशीत असतात, तेव्हा त्याला गुरु चांडाळ दोष म्हणतात. काही ज्योतिषीय परंपरांमध्ये गुरु आणि केतूच्या युतीकडेही अशाच प्रकारे पाहिले जाते. ज्योतिषशास्त्रानुसार, या दोषामुळे निर्णय घेण्यामध्ये गोंधळ, शिक्षणात अडथळे, शिक्षक किंवा वडीलधाऱ्यांशी मतभेद आणि वाईट संगतीची प्रवृत्ती निर्माण होऊ शकते. दरम्यान, याचे परिणाम गुरू ग्रहाची शक्ती, भाव आणि इतर ग्रहांच्या प्रभावावर अवलंबून असल्याचे मानले जाते.
उपाय– गुरु चांडाळ दोष शांत करण्यासाठी भगवान विष्णूची पूजा करणे, गुरुवारी पिवळ्या वस्तूंचे दान करणे, गुरुमंत्राचा जप करणे आणि गरजू लोकांना मदत करणे यांसारखे उपाय सुचवले आहेत.
ज्योतिषशास्त्रामध्ये, पितृदोष हा पूर्वज आणि त्यांच्याशी संबंधित श्रद्धांच्या संदर्भात पाहिला जातो. त्याचे स्पष्टीकरण कुटुंब, वंश आणि जीवनातील अडथळ्यांशी जोडून दिले जाते. ज्योतिषशास्त्रानुसार, जर कुंडलीतील सूर्य किंवा नवव्या घरावर राहू, केतू किंवा इतर अशुभ ग्रहांचा प्रभाव असेल, तर पितृदोष होण्याची शक्यता असते. असे मानले जाते की पितृदोषामुळे कुटुंबात वारंवार अडचणी, आर्थिक समस्या, मुलांसंबंधी चिंता आणि कामात अडथळे येऊ शकतात.
उपाय– पूर्वजांच्या पापांचे प्रायश्चित्त करण्यासाठी पितृपक्षात श्राद्ध, तर्पण आणि गरजूंना भोजन देणे यांसारख्या धार्मिक उपायांची शिफारस केली जाते. याशिवाय, अमावस्येच्या दिवशी पूर्वजांचे स्मरण करणे आणि दानधर्म करणे देखील शुभ मानले जाते.
ज्योतिषशास्त्रामध्ये, विष दोषाला विष योग असेही म्हटले जाते. चंद्र आणि शनिच्या विशिष्ट स्थितींमुळे तयार होणारा हा एक संयोग मानला जातो. ज्योतिषशास्त्रानुसार, चंद्र हा मन आणि भावनांचा घटक मानला जातो, तर शनी कृती, शिस्त आणि संघर्षाशी संबंधित आहे. ज्यावेळी कुंडलीमध्ये चंद्र आणि शनि यांची युती होते, त्यावेळी अनेक ज्योतिष परंपरांमध्ये त्याला विष योग म्हटले जाते. काही परंपरांमध्ये या दोन ग्रहांमधील इतर प्रतिकूल संबंधांचाही विचार केला जातो. हा योग मानसिक अस्वस्थता, नैराश्य, भावनिक चढउतार आणि कामाच्या ठिकाणी तणाव यांसारख्या परिस्थितींशी संबंधित आहे.
उपाय- विष योगाला शांत करण्यासाठी भगवान शिवाची पूजा करणे, महामृत्युंजय मंत्राचा जप करणे, शनिवारी गरजूंना दान देणे आणि नियमित ध्यान करणे यांसारखे उपाय सुचवले आहेत.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
