शुक्रवार, 13 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
हिंदू धर्मात कोणतेही शुभ किंवा मंगल कार्य सुरू करण्यापूर्वी विघ्नहर्ता भगवान गणेशाचे आवाहन केले जाते. हिंदू पंचांगानुसार, संकष्टी चतुर्थीचा उपवास प्रत्येक महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील चतुर्थी तिथीला केला जातो. आषाढ महिन्याच्या कृष्ण पक्षात येणाऱ्या या चतुर्थीला ‘कृष्णपिंगल संकष्टी चतुर्थी‘ म्हणून ओळखले जाते. धार्मिक श्रद्धेनुसार, या दिवशी उपवास केल्याने जीवनातील सर्व संकटे दूर होतात आणि सुख, शांती व समृद्धी प्राप्त होते.
चतुर्थी तिथीची सुरुवात शुक्रवार, ३ जुलै रोजी सकाळी ११:२१ वाजता होणार आहे आणि चतुर्थी तिथीची समाप्ती शनिवार ४ जुलै रोजी दुपारी १२:४० वाजता होणार आहे. त्यामुळे उद्यतिथीनुसार संकष्टी चतुर्थी शुक्रवार, ३ जुलै रोजी असेल. या दिवशी चंद्रोद्य रात्री 9.28 वाजता असणार आहे.
संकष्टी चतुर्थीच्या दिवशी सकाळी ब्रह्म मुहूर्तावर उठून स्नान करा आणि स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा. त्यानंतर, हातात पाणी घेऊन गणपतीसमोर उपवास करण्याची प्रतिज्ञा घ्या. दिवसभर फळे खा किंवा आपल्या श्रद्धेनुसार आणि क्षमतेनुसार उपवास करा.
त्यानंतर पूजेच्या ठिकाणी गणपती बाप्पाची मूर्ती किंवा चित्राची स्थापना करा. त्यांना लाल फुले, अख्खे धान्य, चंदनाचा लेप आणि प्रिय दुर्वा अर्पण करा. गणपतीला मोदक किंवा बुंदीचे लाडू अर्पण करा.
यानंतर, ‘ॐ गण गणपतये नमः’ या मंत्राचा जप करा. संकष्टी चतुर्थीच्या उपवासाची कथा अवश्य वाचा किंवा ऐका. शेवटी, गणपती बाप्पाची आरती करा.
रात्री चंद्रोदयानंतर चंद्राला पाणी आणि दुधाचा नैवेद्य दाखवा. चंद्रदेवाची पूजा केल्यावरच उपवास सोडा.
संकष्टी चतुर्थीला गणपतीच्या ‘कृष्णपिंगल’ रूपाची पूजा केली जाते. हे रूप तपकिरी आणि काळ्या रंगाचे मानले जाते. असा विश्वास आहे की या विशेष दिवशी गणपती स्वतः आपल्या भक्तांची सर्व दुःखे आणि अडथळे दूर करण्यासाठी पृथ्वीवर फिरतात. जे भक्त या दिवशी भक्तीभावाने आणि सांगितलेल्या विधींचे पालन करून उपवास करतात, त्यांची भीती, संभ्रम आणि मानसिक अशांती दूर होते आणि त्यांच्या जीवनात सुख-समृद्धी येते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: जुलै महिन्यातील संकष्टी चतुर्थी शुक्रवार, 3 जुलै रोजी आहे
Ans: संकष्टी चतुर्थी हा भगवान श्रीगणेशाला समर्पित व्रत आहे. या दिवशी उपवास आणि भक्तिभावाने पूजा केल्यास विघ्ने दूर होतात, मनोकामना पूर्ण होतात आणि सुख-समृद्धी प्राप्त होते, अशी श्रद्धा आहे.
Ans: भगवान गणेशाला मोदक, लाडू, दुर्वा, लाल फुले, फळे, नारळ आणि गूळ-खोबऱ्याचा नैवेद्य अर्पण करणे शुभ मानले जाते.
