फोटो सौजन्य- pinterest
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील मसुरे गावाच्या बिळवस वाडीत वसलेले श्री सातेरी देवीचे जलमंदिर हे कोकणातील एक अद्वितीय आणि प्राचीन देवस्थान मानले जाते. मसुरे गावातील बारा वाड्यांची ग्रामदेवता असलेल्या सातेरी देवीचे हे मंदिर सुमारे ७०० वर्षे जुने असल्याचे सांगितले जाते. तिन्ही बाजूंनी पाण्याने वेढलेले असल्यामुळे या मंदिराला ‘जलमंदिर’ म्हणून ओळखले जाते आणि कोकणातील अशा प्रकारचे हे एकमेव मंदिर मानले जाते.
स्थानिक परंपरेनुसार एका जैन भक्ताने या मंदिराची उभारणी केली. मंदिर पूर्वाभिमुख असून त्यात प्रशस्त मंडप आणि सभामंडप आहे. पूर्वी गाभाऱ्यात मूर्ती नव्हती; तेथे असलेल्या उंच वारुळाची पूजा केली जात असे. या वारुळात देवी शेषरूपाने वास करते, अशी भक्तांची श्रद्धा आहे. मंदिर परिसरातील विहीरवजा कुंड कधीही आटत नाही. या कुंडात भारतातील विविध पवित्र तीर्थक्षेत्रांतील नद्यांचे पाणी मिसळले असल्याची लोकश्रद्धा आहे. कुंडाच्या तळाशी महादेवाची पिंडही आहे.
मंदिराबाबत एक प्रसिद्ध आख्यायिका सांगितली जाते. पूर्वी तलावातील वारुळाजवळ जनावरे पाणी पिण्यास येत असत. एकदा त्या वारुळातून रक्त वाहू लागले. त्यानंतर एका ग्रामस्थाच्या स्वप्नात देवीने दृष्टांत देऊन वारुळावर मंदिर बांधण्याची आज्ञा केली. ग्रामस्थांनी हा आदेश मानून या ठिकाणी देवालय उभारले.
या मंदिराचा सर्वात मोठा उत्सव आषाढ महिन्यात भरतो. संपूर्ण कोकणात आषाढ महिन्यात होणारी ही दुर्मिळ यात्रा मानली जाते. यावेळी गावातील चाकरमानी, माहेरवाशिणी आणि दूरवरचे भक्त मोठ्या संख्येने उपस्थित राहतात. देवीला विशेष अलंकार चढवले जातात, मुखवटा धारण केला जातो आणि विविध धार्मिक विधी पार पडतात. प्रत्येक घरातून नैवेद्य आणला जातो आणि भक्तिभावाने गाऱ्हाणी घातली जातात.
यात्रेतील अनेक पारंपरिक विधी आजही जतन केले गेले आहेत. देवीसमोर ठेवलेले मडकं मिरवणुकीने गांगोची राय येथे नेले जाते. नैवेद्याचा प्रसाद भक्तांमध्ये वाटला जातो. रात्री देवीचे अलंकार पेटाऱ्यात ठेवून मानकऱ्यांकडे नेले जातात. दुसऱ्या दिवशी धार्मिक विधींनंतर यात्रेची सांगता होते.
मसुरे गावातील इतर देवकार्यांपूर्वी सातेरी देवीची ओटी भरण्याची परंपरा आजही पाळली जाते. दत्तमंदिर, म्हातारीची राई, गांगोची राई यांसारख्या अन्य देवस्थानांनी समृद्ध असलेल्या बिळवसचे हे जलमंदिर कोकणाच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक वारशाचे एक महत्त्वपूर्ण प्रतीक आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: सातेरी देवीचे मंदिर सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील मसुरे गावातील बिळवस वाडीत आहे.
Ans: मंदिर तिन्ही बाजूंनी पाण्याने वेढलेले असल्यामुळे त्याला 'जलमंदिर' म्हटले जाते. कोकणातील अशा प्रकारचे हे एकमेव मंदिर मानले जाते
Ans: लोकश्रद्धेनुसार वारुळातून रक्त वाहू लागल्यानंतर देवीने एका ग्रामस्थाला स्वप्नात दृष्टांत देऊन त्या ठिकाणी मंदिर बांधण्यास सांगितले. त्यानंतर येथे देवालय उभारण्यात आले.
.png "Videos"){kind=small}
