गुरुवार, 5 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
दिवाळीच्या उत्सवाची सुरुवात वसुबारस या दिवसापासून होते. हा सण आनंद, उत्साह आणि मांगल्याचे प्रतीक आहे. वसुबारस सणांच्या दिवशी गाईची आणि तिच्या वासराची पूजा करण्याची परंपरा आहे. हिंदू धर्मात गाईला मातेचा दर्जा दिला जातो. त्यामुळे वसुबारस हा दिवस कृतज्ञता, समृद्धी आणि गोमातेच्या पूजनाचे प्रतीक मानला जातो. जाणून घेऊया वसुबारसचे महत्त्व, पूजा विधी आणि या दिवसाशी संबंधित पौराणिक कथा.
वसुबारस हा दिवाळीतील पहिला दिवस मानला जातो. आश्विन महिन्यातील कृष्ण पक्षातील द्वादशी तिथीला हा सण साजरा केला जातो. या दिवसाला गोवत्स द्वादशी असेही म्हटले जाते. ‘गो’ म्हणजे गाय आणि ‘वत्स’ म्हणजे वासरू. या दिवशी गाय आणि वासराची पूजा करून त्यांच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त केली जाते.
हिंदू धर्मात गाईला पवित्र आणि पूजनीय मानले जाते. गाईमध्ये अनेक देवी-देवतांचा वास असल्याची धार्मिक श्रद्धा आहे. गाईचे दूध, दही, तूप आणि शेण यांचा धार्मिक कार्यांमध्ये वापर केला जातो. त्यामुळे वसुबारसच्या दिवशी गोमातेची पूजा करून सुख, समृद्धी आणि कुटुंबाच्या कल्याणासाठी प्रार्थना केली जाते.
वसुबारसच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून घराची स्वच्छता करावी. गाय आणि वासराला स्वच्छ पाण्याने धुवून त्यांना सजवावे. गाईच्या कपाळावर हळद-कुंकू लावून फुलांची माळ घालावी. त्यानंतर गाईला आणि वासराला गोड पदार्थ, हिरवा चारा किंवा आवडीचे खाद्य अर्पण करावे. त्यांची आरती करून कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना करावी. शक्य असल्यास गोमातेची सेवा आणि गरजू प्राण्यांना अन्नदान करावे.
वसुबारसच्या दिवशी गाय आणि वासराची पूजा करण्यामागे धार्मिक श्रद्धा आणि पौराणिक परंपरा जोडलेल्या आहेत. हिंदू श्रद्धेनुसार, गाय ही केवळ उपजीविकेचे साधन नसून ती मातेप्रमाणे पालनपोषण करणारी आहे. तिच्या दुधातून मानवाला पोषण मिळते, तर शेती आणि ग्रामीण जीवनातही गाईचे महत्त्व मोठे आहे.
काही प्रचलित कथांमध्ये गोमातेच्या भक्तीची आणि तिच्या सेवेमुळे मिळणाऱ्या पुण्याची महती सांगितली जाते. त्यामुळे वसुबारसच्या दिवशी गाय आणि वासराची पूजा करून त्यांच्याप्रती आदर आणि कृतज्ञता व्यक्त करण्याची परंपरा आहे.
वसुबारसच्या दिवशी गोमातेची पूजा करणे, तिला चारा आणि खाद्य देणे, तसेच तिची सेवा करणे शुभ मानले जाते. गाईची पूजा शक्य नसल्यास तिचे स्मरण करून गोशाळेत चारा किंवा इतर आवश्यक वस्तूंचे दान करता येते. या दिवशी प्राणीमात्रांशी प्रेमाने वागण्याचा संकल्पही करता येतो.
वसुबारस हा केवळ धार्मिक विधींचा दिवस नाही, तर निसर्ग, प्राणी आणि आपल्या जीवनाला आधार देणाऱ्या घटकांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा सण आहे. गोमातेची पूजा करून दिवाळीच्या मंगलमय पर्वाची सुरुवात केली जाते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: 'गो' म्हणजे गाय आणि 'वत्स' म्हणजे वासरू. या दिवशी गाय आणि वासराची पूजा केली जाते, म्हणून याला गोवत्स द्वादशी म्हणतात.
Ans: यावर्षी वसुबारस गुरुवार, 5 नोव्हेंबर रोजी साजरी केली जाणार आहे
Ans: हिंदू धर्मात गाईला मातेचा दर्जा दिला जातो. तिच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी या दिवशी गाय आणि वासराची पूजा केली जाते.
